Βασιλοκωνσταντάκης: Bρισκόμαστε μπροστά στη «ληξιαρχική πράξη θανάτου» των συλλογικών συστημάτων ασφαλείας – Τι είπε για Γροιλανδία

Ως καθοριστική καμπή για τις διατλαντικές σχέσεις και ένδειξη κατάρρευσης των μεταπολεμικών συλλογικών συστημάτων ασφάλειας περιέγραψε τις τελευταίες εξελίξεις στις σχέσεις ΗΠΑ – Ευρώπης ο πρέσβης επί τιμή Γρηγόρης Βασιλοκωνσταντάκης, μιλώντας στο ΕΡΤnews και τον Κώστα Παπαχλιμίντζο, με αφορμή τα δημοσιεύματα για ενδεχόμενη απομόνωση της Ευρώπης και τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ που αφορούν τη Γροιλανδία.

«Οι δυσοίωνες προβλέψεις έχουν ήδη δρομολογηθεί», σημείωσε, εκτιμώντας ότι βρισκόμαστε μπροστά στη «ληξιαρχική πράξη θανάτου των συλλογικών συστημάτων ασφαλείας» που θεσμοθετήθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως το ΝΑΤΟ και το Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι ήδη από τα προηγούμενα χρόνια είχε τεθεί ζήτημα αποδυνάμωσης του ΝΑΤΟ, παραπέμποντας στη γνωστή δήλωση του Εμανουέλ Μακρόν περί «εγκεφαλικά νεκρού ΝΑΤΟ».

Σύμφωνα με τον κ. Βασιλοκωνσταντάκη, το δόγμα «πρώτα η Αμερική» έχει πλέον μετατραπεί σε «μόνο η Αμερική», εξέλιξη που – όπως τόνισε – η Ευρώπη είχε προειδοποιηθεί να αναμένει ήδη από την πρώτη θητεία Τραμπ, όταν είχαν τεθεί ανοιχτά ζητήματα όπως η Γροιλανδία και ο Καναδάς. «Η Ευρώπη δεν ξύπνησε, δεν προσαρμόστηκε θεσμικά και σήμερα μεταπίπτουμε σε μια νέα κατάσταση ισορροπίας δυνάμεων, παρόμοια με εκείνη πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, ενόψει και της συζήτησης για έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, τόνισε ότι «τα πράγματα είναι απολύτως σοβαρά» και εξέφρασε την ελπίδα οι εξελίξεις να λειτουργήσουν ως «τελευταίο καμπανάκι» για την Ευρώπη, ώστε να αναζητήσει νέες μορφές ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας.

Όπως εξήγησε, οι κινήσεις Τραμπ εδράζονται πρωτίστως στην εσωτερική οικονομική κατάσταση των ΗΠΑ, με στόχο την επιστροφή της παραγωγής στο αμερικανικό έδαφος και τη διαχείριση του τεράστιου δημόσιου χρέους. Παράλληλα, χαρακτήρισε τη Γροιλανδία κομβικής γεωστρατηγικής σημασίας, τόσο λόγω του Αρκτικού διαδρόμου, που καθίσταται οικονομικότερος από τις παραδοσιακές θαλάσσιες οδούς, όσο και λόγω των κοιτασμάτων σπάνιων γαιών, κρίσιμων για την παραγωγή μικροτσίπ και προηγμένων τεχνολογιών.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να ελέγξουν τις παγκόσμιες οδούς και να κατοχυρώσουν την τεχνολογική τους πρωτοπορία», κατέληξε, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα, ενδεχομένως με τις ΗΠΑ σε πιο απομακρυσμένο αλλά ισχυρό ρόλο.

Για τα ελληνοτουρκικά

Αναφερόμενος στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας εντός Φεβρουαρίου και την συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ο κ. Βασιλοκωνσταντάκης σημείωσε πως αυτή η συνάντηση θα είναι η έκτη στο συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο και έρχεται περίπου δυόμισι χρόνια μετά την τελευταία.

Από εκείνη τη συνάντηση είχε προκύψει η Διακήρυξη των Αθηνών, μια πολιτική –μη δεσμευτική– διακήρυξη, η οποία έθετε το περίγραμμα της πορείας των διμερών σχέσεων σε μια περίοδο αποκλιμάκωσης. Σήμερα, η ελληνοτουρκική προσέγγιση στηρίζεται σε τρεις διακριτούς αλλά αλληλένδετους πυλώνες. Πρώτον, στη θετική ατζέντα, με αιχμή τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, που καταγράφουν σταθερή βελτίωση. Δεύτερον, στον πολιτικό διάλογο σε επίπεδο υφυπουργών, ο οποίος συνεχίζεται με νέους γύρους επαφών το αμέσως επόμενο διάστημα. Και τρίτον, στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τα οποία αποτελούν μέχρι στιγμής τον τομέα με τη μεγαλύτερη πρόοδο.

Το ενδεχόμενο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας αναμένεται να αποτελέσει ευκαιρία για μια συνολική αποτίμηση της εφαρμογής της Διακήρυξης των Αθηνών, αλλά και για τον καθορισμό των επόμενων βημάτων στον διάλογο των δύο χωρών.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης ρευστότητας και γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας εκλαμβάνεται ως θετική εξέλιξη και από τις δύο πλευρές, – σύμφωνα με τον κ. Βασιλοκωνσταντάκη, σχολιάζοντας ότι «με τις κινήσεις αυτές του Τραμπ όλοι προσπαθούμε να προσευχηθούμε να μην κοιτάξει προς τα εδώ».

Για το Συμβούλιο Ειρήνης, για τη Γάζα

Τέλος αναφορικά με το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης, ο κ. Βασιλοκωνσταντάκης σημείωσε πως δεν πρόκειται για ένα κλασικό όργανο του Οργανισμού, αλλά για ένα σχήμα με έμμεση θεσμική σύνδεση με τον ΟΗΕ, το οποίο τελεί υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η σύσταση του Συμβουλίου προβλέπεται σε άρθρο του λεγόμενου «σχεδίου Τραμπ» – συγκεκριμένα στο τρίτο ή τέταρτο άρθρο του. Το αρχικό αυτό σχέδιο, έπειτα από παρεμβάσεις και τροποποιήσεις και με τη συμμετοχή και άλλων διεθνών παραγόντων, μετατράπηκε τελικά σε ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, το οποίο εγκρίθηκε και από το Συμβούλιο Ασφαλείας και βρίσκεται πλέον σε διαδικασία σταδιακής εφαρμογής.

Το Συμβούλιο αυτό καλείται να αναλάβει ουσιαστικά διοικητικό ρόλο. Ήδη έχουν διοριστεί πρόσωπα παλαιστινιακής καταγωγής – είτε από τη διασπορά είτε πρόσωπα που δεν συνδέονται με τη Χαμάς. Παράλληλα, λειτουργεί ένα ευρύτερο Συμβούλιο Ειρήνης, στο οποίο προεδρεύει ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, και στο οποίο θα λογοδοτεί η παλαιστινιακή κυβέρνηση, με τη συμμετοχή και άλλων διεθνών προσωπικοτήτων.

Επιπλέον, έχει οριστεί και επί τόπου ύπατος αρμοστής, ένας πρώην πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, γνώριμος στους διεθνείς κύκλους. Η εκτίμηση είναι ότι αυτό το σχήμα ενδέχεται να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά σε σχέση με το αρχικό σχέδιο Τραμπ, το οποίο προέβλεπε –όπως είχε ειπωθεί χαρακτηριστικά– τη μετατροπή της Γάζας σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής».

Σε αυτή τη φάση, η διαδικασία προχωρά σύμφωνα με τα άρθρα της απόφασης της Γενικής Συνέλευσης, με βασική προϋπόθεση να μην υπάρξουν έντονες αντιδράσεις από τη Χαμάς και άλλους εμπλεκόμενους παράγοντες.