Τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, τα περιθώρια συναινέσεων και πότε μπορεί να υπάρξουν αυτά, εξήγησε ο Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Γιώργος Σωτηρέλης, σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews Radio 105,8 και στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου.
Κατ’ αρχάς, σημείωσε, πρέπει να ξεκινήσει η διαδικασία πέντε χρόνια μετά από την προηγούμενη. Ήδη τα έχουμε συμπληρώσει γιατί η προηγούμενη ήταν το 2019.
«Το δεύτερο είναι ότι, η αναθεώρηση γίνεται σε δύο Βουλές. Η πρώτη, η σημερινή δηλαδή, με τα σημερινά δεδομένα, είναι η προτείνουσα, αυτή που προτείνει τις διατάξεις που θα αναθεωρηθούν, τίποτα άλλο. Για να προσδιοριστούν οι διατάξεις που θα αναθεωρηθούν χρειάζονται δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους έναν μήνα και χρειάζονται 180 ψήφους σε κάθε μία διάταξη από αυτές, για να προωθηθούν στην επόμενη Βουλή που είναι η αναθεωρητική.
Εκεί, καταλήγει η αναθεώρηση, σε συγκεκριμένες διατάξεις που πρέπει να ψηφιστούν με 151. Εναλλακτικά, λέει το Σύνταγμα ότι αν δεν πάρουν οι προτάσεις 180 στην πρώτη προτείνουσα Βουλή αλλά πάρουν 151 και πάνω, τότε παραπέμπονται ξανά αυτές οι διατάξεις στην επόμενη Βουλή, την Αναθεωρητική, αλλά εκεί χρειάζονται 180. Υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις, δηλαδή ως προς την αναθεώρηση. Ή 180, 180, 151 ή 151, 151, 180, για να το πούμε έτσι σχηματικά» ανέφερε.
«Το θέμα είναι πότε θα εκφραστεί η συναίνεση» επισήμανε ο κ. Σωτηρέλης. Δηλαδή, σε αυτή τη Βουλή είναι πολύ δύσκολο να εκφραστεί η συναίνεση και η αντιπολίτευση έχει δίκιο σε αυτό, διότι η κυβέρνηση έχει ένα μεγάλο έλλειμμα θεσμικής αξιοπιστίας. Πρώτον, διότι έχει παραβιάσει αρκετές φορές το Σύνταγμα η ίδια και δεύτερον, διότι δεν έχει σεβαστεί καν, προσέξτε, ούτε τις αναθεωρημένες διατάξεις του 2019. Το 2019 έχουμε δύο διατάξεις που αναθεωρήθηκαν, η μία για τη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία με 500.000 υπογραφές και η άλλη για την παραγραφή στο άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών που συζητιέται και τώρα ξανά. Και ενώ έπρεπε να αναλάβει πρωτοβουλίες για να υπάρξει εκτελεστικός νόμος για να εφαρμοστεί το Σύνταγμα, δεν τις ανέλαβε αυτές τις πρωτοβουλίες. Άρα ούτε η μία διάταξη μπορεί να εφαρμοστεί, η δε άλλη διάταξη, έκανε τόσο καθυστερημένα το νόμο που είναι πιθανόν, κατά μία άποψη τουλάχιστον, δεν είναι η δική μου άποψη, αλλά πάντως είναι πιθανόν να ισχύσει αυτή στο δικαστήριο, να έχουν παραγραφεί τα αδικήματα. Επομένως,όταν υπάρχει τέτοιο έλλειμμα θεσμικής αξιοπιστίας, η αντιπολίτευση έχει κάθε λόγο να είναι κουμπωμένη σε αυτή τη φάση. Ωστόσο, η διαδικασία της αναθεώρησης, κατά την άποψή μου, μπορεί να προχωρήσει ούτως ή άλλως, διότι, όπως σας είπα, χρειάζεται 151 για να πάει στην επόμενη Βουλή.
Άρα, οι συναινέσεις θα αναζητηθούν κατ’ ανάγκην στην επόμενη Βουλή. Πιστεύω ότι καμία διάταξη δεν θα ψηφιστεί με 180, διότι πέρα από το θέμα αξιοπιστίας, υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα με την αναθεώρηση. Δεν δεσμεύει η πρώτη Βουλή τη δεύτερη. Δηλαδή μπορεί να συζητηθεί η αναθεώρηση του άρθρου 86 προς την κατεύθυνση αυτή και να έρθει μία διάταξη μετά και προσέξτε, δεν ξέρουμε και από ποια πλειοψηφία, και να είναι σε άλλη κατεύθυνση.
Επομένως, με αυτά τα δεδομένα καλό είναι να συζητηθούν και από την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, να προτείνει η αντιπολίτευση διατάξεις, να δεχθεί και η κυβέρνηση, διότι υπάρχουν πολλές διατάξεις, πολλά ζητήματα τα οποία δεν τα έθιξε καν ο πρωθυπουργός» είπε χαρακτηριστικά ο κ. Σωτηρέλης.
«Εγώ από αυτά που άκουσα υπάρχουν πάρα πολλά ελλείμματα τα οποία θα έπρεπε να καλυφθούν» σημείωσε ο κ. Σωτηρέλης, παρά το γεγονός ότι ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε σε 70 άρθρα από τα 120.
«Η χώρα χρειάζεται επειγόντως ένα Συνταγματικό Δικαστήριο, γιατί ο έλεγχος συνταγματικότητας που ασκείται στη χώρα μας είναι πολύ προβληματικός και τα υπάρχοντα ανώτατα δικαστήρια επιπλέον, χειραγωγούνται λόγω της επιλογής της ηγεσίας από την κυβέρνηση. Εδώ πρέπει να δούμε πώς θα εξειδικευθεί. Θα πάει μόνο στους δικαστές; Δηλαδή είναι ένα ζήτημα» τόνισε.
Στο επιχείρημα ότι δύσκολα μπορεί να σκεφτεί κανείς κυβέρνηση που να μην έχει κατηγορηθεί σε ένα βαθμό ότι έχει καταστρατηγήσει κάποια στιγμή το Σύνταγμα, σημείωσε «στο τελευταίο διάστημα είναι πιο έντονο, πάντως αυτό πρέπει να το παραδεχτούμε. Και επιπλέον υπάρχει και μια τακτική των κυβερνήσεων, όχι μόνο αυτής, το οποίο το έχω ονομάσει περιπαικτικά «το στρίβειν δια της Αναθεώρησης», όπου δηλαδή όταν συσσωρεύονται προβλήματα κτλ. εξαγγέλλονται βαρύγδουπες εξαγγελίες και πομπώδεις για θεσμικές αλλαγές, σοβαρές, γενναίες, τολμηρές κλπ. ουσιαστικά για να αλλάξει η πολιτική ατζέντα. Όλα αυτά είναι μέσα στο παιχνίδι της αναθεώρησης. Το ζητούμενο είναι βέβαια από αυτό να βγει κάτι. Δηλαδή, κάποιες από τις διατάξεις που λέει η κυβέρνηση ότι πρέπει να αναθεωρηθούν, πράγματι πρέπει να αναθεωρηθούν».
«Το άρθρο 86 πρέπει να αναθεωρηθεί, για παράδειγμα, ώστε να απεμπλακεί πλήρως, κατά την άποψή μου, η Βουλή από την διαδικασία παραπομπής των υπουργών. Να πάει η παραπομπή σε ένα ευέλικτο αλλά ευρύ σώμα δικαστικό, όχι όπως οι άλλοι, οι κοινοί θνητοί, όπως λέμε, αλλά σε ειδική δωσιδικία, σε ένα ευρύ σώμα, το οποίο θα κάνει την παραπομπή αντί για τη Βουλή με μείζονες εγγυήσεις. Πρέπει να απεμπλακεί πλήρως η κυβέρνηση από την επιλογή της ηγεσίας των δικαστηρίων.
Αλλά, από την άλλη μεριά όμως, κάποιες από τις εξαγγελίες νομίζω ότι είναι ή προβληματικές ή άχρηστες. Για παράδειγμα, άχρηστη είναι αυτή η εξαγγελία για έξι χρόνια στην θητεία του Προέδρου Δημοκρατίας. Στον Πρόεδρο Δημοκρατίας το μείζον ζήτημα είναι η αναβάθμισή του. Ο Πρόεδρο Δημοκρατίας έχει υποβαθμιστεί ήδη από την αναθεώρηση του 1986, άρα κάποιες αρμοδιότητες πρέπει να επανέλθουν, όχι όλες. Το μείζον ζήτημα με τον Πρόεδρο που συζητείται όλα αυτά τα χρόνια, αυτό είναι, η υποβάθμιση Προέδρου της Δημοκρατίας, η οποία έγινε δραματική υποβάθμιση με την εκλογή η οποία άλλαξε το 2019, διότι τότε άλλα είχαν συζητήσει στην πρώτη Βουλή και άλλα έκανε η σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία στη δεύτερη, με αποτέλεσμα να μπορεί πολύ εύκολα να εκλεγεί πρόεδρος με την σχετική πλειοψηφία, άρα να είναι κομματικός πρόεδρος» επισήμανε ο κ. Σωτηρέλης
Σχετικά με την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, τόνισε «πρέπει να φύγει από την κυβέρνηση, είναι η άποψή μου. Από κει και πέρα πρέπει να είναι και οι δικαστές, αλλά ίσως και ένα ευρύτερο εκλεκτορικό σώμα. Και ίσως να παίζει και έναν ρόλο η Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία στο τέλος, αφού γίνουν οι προτάσεις. Δηλαδή όλα είναι ανοιχτά, αλλά πάντως δεν πρέπει να είναι η κυβέρνηση. Αυτό είναι βέβαιο».
Ως προς το αν μπορούν να υπάρξουν συναινέσεις, ανέφερε τα εξής:
«Πιστεύω ότι και στο 86 και στο 90, δηλαδή και στην ευθύνη υπουργών και στην επιλογή της ηγεσίας, σαφώς μπορεί να υπάρξει συναίνεση, αρκεί να δούμε τις διατάξεις πώς θα είναι. Δηλαδή η συναίνεση να αναζητηθεί με βάση σαφώς διατυπωμένες διατάξεις.
Ενώ, για θέματα όπως για τους δημόσιους υπαλλήλους δεν πρόκειται να υπάρξει συναίνεση, σας το λέω από τώρα και δεν πρέπει να υπάρξει συναίνεση κατά την άποψή μου, διότι όλα αυτά μπορούν να λυθούν οι αξιολογήσεις και λοιπά, νομοθετικά.
Επίσης, για το φρένο χρέους, δεν πρόκειται να υπάρξει συναίνεση και δεν πρέπει να υπάρξει, διότι και αυτοί που το εισήγαγαν, δηλαδή οι Γερμανοί, όταν μας κουνούσαν το δάχτυλο παλιά, στην περίοδο των μνημονίων για αυτά τα θέματα και όταν ζόρισε η κατάσταση στη χώρα τους η οικονομική, τα κατάργησαν. Δηλαδή θα τα φέρουμε εμείς εδώ, ενώ τα κατάργησαν οι Γερμανοί; (…)
Όταν υπάρχει η συμφωνία των πολιτικών δυνάμεων, να εκφραστεί αυτή η συμφωνία νομοθετικά, ώστε να υπάρχουν κάποια περιθώρια ευελιξίας. Εγώ δεν λέω να μην υπάρξουν κανόνες και υπήρξαν και στο παρελθόν κανόνες με τα μνημόνια. Το θέμα είναι οι πολιτικές δυνάμεις αντί να καταλήγουν σε συναίνεση νομοθετική, μιλάνε για το Σύνταγμα, τα παραπέμπουν όλα στο Σύνταγμα. Αυτό είναι λάθος. Η συναίνεση πρέπει να αναζητηθεί στη νομοθεσία και σε πολλά».
Στη νομοθεσία είναι πολύ πιο σημαντικό να υπάρξει συναίνεση, επισήμανε ο κ. Σωτηρέλης, καθώς είπε ότι αυτή η συναίνεση, αν εκφραστεί από αρκετά κόμματα, μετά είναι πολύ δύσκολο να αλλάξουν οι διατάξεις.
«Δεν είναι τόσο απλό να αλλάξουν οι διατάξεις. Και η συναίνεση αυτή πρέπει να εκφραστεί και σε άλλες ρυθμίσεις. Αλλά πάντως, στο Σύνταγμα πρέπει να κρατηθούν τα πολύ βασικά και γι’ αυτό το να αλλάξουν τα 70 άρθρα εγώ το βλέπω με πάρα πολύ μεγάλη επιφύλαξη διότι πέρα από τα άλλα, το Σύνταγμά μας είναι ένα καλό Σύνταγμα.
Δεν είναι ένα κακό Σύνταγμα, είναι ένα Σύνταγμα που στην εποχή του ήταν πάρα πολύ καλό. Ανέδειξε κάποιες αδυναμίες. Εν πάση περιπτώσει όμως, ήταν ανθεκτικό σε δύσκολες στιγμές και πρέπει να το αναγνωρίσουμε αυτό. Έγιναν και κάποιες αλλαγές με τις προηγούμενες αναθεωρήσεις, κάποιες, οι περισσότερες σε σωστή κατεύθυνση, κάποιες σε λάθος κατευθύνσεις που μπορούν να διορθωθούν, όπως είπα για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Επομένως υπάρχουν περιθώρια συζήτησης πάρα πολλά, αλλά το ζήτημα είναι ότι δεν είναι και πανάκεια η αναθεώρηση» ανέφερε καταλήγοντας.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
