Το σκάνδαλο της «τούρτας-φάντασμα»: Πώς μια καταγγελία για ένα κέικ αποκάλυψε δίκτυο 67.000 ανύπαρκτων πωλητών

Μια φαινομενικά ασήμαντη καταγγελία για μια τούρτα γενεθλίων εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες έρευνες στον κλάδο διανομής τροφίμων στην Κίνα, αποκαλύπτοντας χιλιάδες ανύπαρκτους πωλητές και επιφέροντας πρόστιμα-μαμούθ σε μεγάλες εταιρείες.

Η υπόθεση ξεκίνησε το περασμένο καλοκαίρι στο Πεκίνο, όταν ένας πελάτης, γνωστός ως Liu, παρέλαβε μια τούρτα διακοσμημένη με ένα μη βρώσιμο λουλούδι. Απογοητευμένος, προχώρησε σε καταγγελία μέσω της πλατφόρμας από την οποία είχε κάνει την παραγγελία.

Δίκτυο-μαϊμού με εκατοντάδες «καταστήματα»

Οι αρχές που ερεύνησαν την υπόθεση βρέθηκαν μπροστά σε ένα ψεύτικο δίκτυο ζαχαροπλαστείων με σχεδόν 400 «καταστήματα», τα οποία λειτουργούσαν με πλαστές άδειες και χωρίς φυσική παρουσία.

Η αποκάλυψη αυτή πυροδότησε πανεθνική έρευνα, η οποία έφερε στο φως μια ολόκληρη «σκιώδη» εφοδιαστική αλυσίδα: οι έμποροι λάμβαναν παραγγελίες από πελάτες και στη συνέχεια τις μεταπωλούσαν σε άλλες πλατφόρμες, όπου παραγωγοί «χτυπούσαν» τη χαμηλότερη τιμή για να αναλάβουν την εκτέλεση. Το αποτέλεσμα ήταν δραματική πτώση στην ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων.

67.000 πωλητές «φαντάσματα» και εκατομμύρια πωλήσεις

Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua, εντοπίστηκαν πάνω από 67.000 τέτοιοι «φανταστικοί» πωλητές, οι οποίοι είχαν πουλήσει περισσότερες από 3,6 εκατομμύρια τούρτες.

Η κινεζική ρυθμιστική αρχή για την αγορά διαπίστωσε ότι επτά μεγάλες πλατφόρμες διανομής –μεταξύ αυτών οι Temu (PDD), Alibaba, Douyin, Meituan και JD.com– απέτυχαν να προστατεύσουν επαρκώς τους καταναλωτές και να ελέγξουν τις άδειες των συνεργατών τους.

Το συνολικό πρόστιμο έφτασε τα 3,6 δισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 528 εκατ. δολάρια), το μεγαλύτερο από το 2015.

Πόλεμος τιμών εις βάρος της ποιότητας

Η έρευνα διάρκειας 10 μηνών υπογραμμίζει τις προσπάθειες του Πεκίνου να πατάξει τον έντονο ανταγωνισμό στις τιμές, ο οποίος έχει οδηγήσει τις εταιρείες σε έναν αδιέξοδο και αυτοκαταστροφικό κύκλο, στην συγκεκριμένη περίπτωση, με χαμηλότερες τιμές στις πλατφόρμες παράδοσης εις βάρος της ασφάλειας των τροφίμων.

Γνωστές ως «involution» ή «neijuan» στην Κίνα, οι έντονες τιμολογιακές διαμάχες έχουν εξαπλωθεί σε όλους τους κλάδους τα τελευταία χρόνια, από τα ηλεκτρικά οχήματα έως τα ηλιακά πάνελ. Η τάση αυτή έχει επιδεινώσει το πρόβλημα του αποπληθωρισμού στην Κίνα και έχει επιβαρύνει την οικονομία, καθώς οι τιμές μειώνονται και η κατανάλωση εξασθενεί.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα: πελάτης πλήρωσε 252 γιουάν για μια τούρτα, η οποία τελικά ανατέθηκε σε παραγωγό που δέχθηκε να την φτιάξει με μόλις 80 γιουάν. Ο αρχικός πωλητής κράτησε σχεδόν τα μισά χρήματα, ενώ η πλατφόρμα εισέπραξε 20% προμήθεια.

Η δεκάμηνη έρευνα δεν εξελίχθηκε ομαλά. Σύμφωνα με κρατικά μέσα, υπήρξαν περιστατικά παρεμπόδισης των αρχών: υπάλληλος φέρεται να κατάπιε σημείωμα που έγραφε «μείνε σιωπηλός», ομάδα ασφαλείας επιτέθηκε σε ελεγκτές, στέλεχος προσποιήθηκε λιποθυμία για να διακοπεί η ανάκριση.

Οι αρχές έκαναν λόγο για συστηματική προσπάθεια απόκρυψης στοιχείων και καθυστέρησης της διαδικασίας.

Η εταιρεία PDD δέχθηκε το μεγαλύτερο πρόστιμο (1,5 δισ. γιουάν), λόγω άρνησης συνεργασίας και παροχής ψευδών στοιχείων. Σε ανακοινώσεις τους, όλες οι εμπλεκόμενες εταιρείες δήλωσαν ότι αποδέχονται τις κυρώσεις και δεσμεύονται να βελτιώσουν τη συμμόρφωσή τους.

Ως απάντηση, το Πεκίνο ξεκίνησε πέρυσι μια εκστρατεία κατά της «involution», δεσμευόμενο να περιορίσει τέτοιες ανθυγιεινές πρακτικές σε ολόκληρη την οικονομία. Τον περασμένο μήνα, η κρατική εφημερίδα Economic Daily δημοσίευσε ένα σχόλιο στο οποίο ζητούσε τον τερματισμό των τιμολογιακών πολέμων στις παραδόσεις φαγητού.

«Οι επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών έχουν αναγκαστεί να θυσιάσουν την ποιότητα και να συμπιέσουν τα περιθώρια κέρδους, ωθώντας ολόκληρο τον κλάδο σε έναν φαύλο κύκλο απωλειών, μόνο και μόνο για να αυξήσουν τον όγκο των πωλήσεων», έγραψε.

Αναλυτές εκτιμούν ότι τα πρόστιμα ίσως οδηγήσουν τις πλατφόρμες να στραφούν περισσότερο στην ποιότητα αντί για τον πόλεμο τιμών. Ωστόσο, η επιστροφή σε βιώσιμη κερδοφορία παραμένει μακρινός στόχος.