To μακρύ ταξίδι ενός Ευρωπαίου κοκκινολαίμη στον Καναδά

Ένας ευρωπαϊκός κοκκινολαίμης, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πουλιά της Ευρώπης, βρέθηκε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από το φυσικό του περιβάλλον, στον Καναδά. Η παρουσία του δεν αποτελεί απλώς μια σπάνια καταγραφή για τους παρατηρητές πουλιών. Είναι ένα περιστατικό που κινητοποίησε επιστήμονες και τοπική κοινότητα, φέρνοντας στο προσκήνιο το πόσο ευάλωτα είναι τα μεταναστευτικά πουλιά και πόσο καθοριστικός μπορεί να αποδειχθεί ο ανθρώπινος παράγοντας στην επιβίωσή τους.

Ένας ταξιδιώτης που έχασε τον δρόμο του

Ο ευρωπαϊκός κοκκινολαίμης δεν ανήκει στην πανίδα της Βόρειας Αμερικής. Σύμφωνα με ορνιθολογικές οργανώσεις και βάσεις δεδομένων παρατήρησης πτηνών, η εμφάνισή του στον Καναδά θεωρείται εξαιρετικά σπάνια και καταγράφεται ως περίπτωση «παραπλάνησης» ή απόκλισης από τη φυσιολογική μεταναστευτική διαδρομή.

Πρόκειται για την πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση ευρωπαϊκού κοκκινολαίμη στον Καναδά και μόλις την πέμπτη ή έκτη σε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική. Το γεγονός ότι εγκαταστάθηκε στο Κεμπέκ προκαλεί ενθουσιασμό αλλά και ανησυχία στους παρατηρητές πουλιών. Πώς κατάφερε να διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή όπου ζει συνήθως και εάν θα μπορέσει να αντέξει τον ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα του Μόντρεαλ.

Ο ευρωπαϊκός κοκκινολαίμης ζει συνήθως στη δυτική Ευρώπη, από τη Σκωτία έως την Τουρκία και βορειότερα έως τη Σουηδία κατά την αναπαραγωγική περίοδο, ενώ την Ισλανδία την επισκέπτεται ως εποχικό σταθμό στη μεταναστευτική του διαδρομή.

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο vagrancy για να περιγράψουν τέτοια περιστατικά. Πρόκειται για φαινόμενο κατά το οποίο ένα πουλί καταλήγει πολύ μακριά από την καθιερωμένη γεωγραφική του ζώνη. Όπως εξηγούν ειδικοί στην ορνιθολογία, η απόκλιση αυτή μπορεί να οφείλεται σε:

• ισχυρά καιρικά συστήματα,
• καταιγίδες,
• λανθασμένο προσανατολισμό,
• ή συνδυασμό πολλών παραγόντων.

Πώς μπορεί να συμβεί ένα τέτοιο ταξίδι

Τα μεταναστευτικά πουλιά βασίζονται σε σύνθετους μηχανισμούς προσανατολισμού. Έρευνες δείχνουν ότι χρησιμοποιούν το γήινο μαγνητικό πεδίο, τη θέση του ήλιου και των άστρων, ακόμη και γεωγραφικά χαρακτηριστικά του τοπίου. Ωστόσο, ένα μικρό σφάλμα στον προσανατολισμό μπορεί να οδηγήσει σε δραματική απόκλιση.

Ορισμένοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ισχυροί άνεμοι πάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό μπορούν να παρασύρουν μικρά πουλιά σε τεράστιες αποστάσεις. Ένα πουλί με το μέγεθος και το βάρος του κοκκινολαίμη είναι ιδιαίτερα ευάλωτο σε τέτοιες μετακινήσεις. Αν βρεθεί σε λάθος ρεύμα αέρα, η επιστροφή στην αρχική του πορεία μπορεί να καταστεί αδύνατη.

Η εκδοχή ότι έφτασε με πλοίο δεν θεωρείται απίθανη, καθώς είναι γνωστό ότι τα πουλιά αξιοποιούν ανθρώπινες υποδομές κατά τη μετανάστευση. Μικρά μεταναστευτικά είδη χρησιμοποιούν ακόμη και πετρελαϊκές εξέδρες στον Κόλπο του Μεξικού ως ενδιάμεσους σταθμούς ξεκούρασης.

Στη Φλόριντα έχουν καταγραφεί ευρωπαϊκοί κοκκινολαίμηδες πάνω σε κρουαζιερόπλοια, γεγονός που δείχνει ότι ορισμένα πουλιά φτάνουν στη Βόρεια Αμερική ταξιδεύοντας με σκάφη. Πρόκειται για μια στρατηγική επιβίωσης που αποκαλύπτει την προσαρμοστικότητα και την ευρηματικότητα των κοκκινολαίμηδων.

Οι ειδικοί σημειώνουν ότι τέτοια περιστατικά δεν είναι άγνωστα, αλλά παραμένουν σπάνια. Παράλληλα, η αυξανόμενη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων θέτει ερωτήματα για το κατά πόσο τα πρότυπα μετακίνησης των πουλιών επηρεάζονται από τις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες.

Η φιλοξενία ενός απρόσμενου επισκέπτη

Η εμφάνιση ενός τόσο σπάνιου επισκέπτη προκάλεσε αρχικά ενθουσιασμό στους παρατηρητές πουλιών. Ωστόσο, οι επιστημονικές οργανώσεις έσπευσαν να υπογραμμίσουν ότι η προτεραιότητα δεν είναι η φωτογράφιση ή η δημοσιότητα, αλλά η προστασία του μικρού κοκκινολαίμη.

Εκπρόσωποι οργανώσεων προστασίας άγριας ζωής επισημαίνουν ότι ένα πουλί που έχει διανύσει τόσο μεγάλη απόσταση είναι πιθανό να βρίσκεται σε κατάσταση εξάντλησης. Η υπερβολική προσέγγιση από ανθρώπους μπορεί να αυξήσει το στρες και να μειώσει τις πιθανότητες επιβίωσής του. Για καλή του τύχη, η τοπική κοινότητα δεν αντιμετώπισε τον κοκκινολαίμη ως αξιοθέατο. Σε συνεργασία με επιστήμονες και οργανώσεις, υιοθέτησε μια στάση προστασίας.

Σύμφωνα με ορνιθολογικές εταιρείες, λήφθηκαν μέτρα για τον περιορισμό της ενόχλησης, ενώ δόθηκαν οδηγίες στους πολίτες για το πώς να παρατηρούν από απόσταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δημιουργήθηκαν ζώνες ησυχίας ώστε το πτηνό να μπορεί να τραφεί και να ξεκουραστεί.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η επιβίωση ενός τέτοιου «επισκέπτη» εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο θα του δοθεί η απαραίτητη προστασία. Η κοινότητα, με τη στάση της, συνέβαλε ώστε το πουλί να έχει πραγματικές πιθανότητες να προσαρμοστεί προσωρινά στο νέο περιβάλλον.

Η παρουσία ενός ευρωπαϊκού κοκκινολαίμη στον Καναδά δεν αλλάζει τα οικοσυστήματα. Είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Ωστόσο, αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα μεταναστευτικά πουλιά. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η κατανόηση τέτοιων φαινομένων συμβάλλει στη μελέτη των μηχανισμών προσανατολισμού και της επίδρασης των καιρικών συνθηκών στη βιοποικιλότητα. Κάθε καταγραφή προσθέτει δεδομένα που βοηθούν στην καλύτερη προστασία των ειδών.