Από τις κορυφές των Ιμαλαΐων στα «κρυφά» μονοπάτια των Αγράφων και από το παραδοσιακό μοντέλο “ήλιος και θάλασσα” στην ολιστική εμπειρία της φύσης: Ο outdoor τουρισμός στην Ελλάδα δεν είναι πλέον μια εκκεντρική δραστηριότητα για λίγους, αλλά μια “βαριά” βιομηχανία ευζωίας (well-being) που μετρά ήδη δεκαετίες ζωής.
Πριν από μερικές δεκαετίες, το να βρεθεί κανείς σε ένα ελληνικό νησί ή σε μια ορεινή περιοχή και να καταλήξει να κάνει rafting σε ποτάμι, θαλάσσιο καγιάκ ή πεζοπορία σε φαράγγια φαινόταν κάτι ασυνήθιστο. Σήμερα, όμως, για ολοένα και περισσότερους ταξιδιώτες αυτές ακριβώς οι εμπειρίες είναι που δίνουν νόημα στο ταξίδι. Η αναψυχή και η ξεκούραση δεν περιορίζονται πλέον μόνο στην παραλία ή σε ένα ξενοδοχείο. Συνδέονται με τη συμμετοχή, τη δράση και κυρίως με την επαφή με τη φύση. Έτσι αναπτύσσεται σταδιακά ένας ολόκληρος τομέας του τουρισμού: ο τουρισμός εμπειρίας και οι υπαίθριες δραστηριότητες αναψυχής, που συνδυάζουν εξερεύνηση, ευζωία και βιώσιμη ανάπτυξη.
Η φιλοσοφία της εμπειρίας: Όταν η αναψυχή συνάντησε το well-being
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό και Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Διοίκησης Δραστηριοτήτων Αναψυχής και Αθλητισμού στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Χάρης Κουθούρης, το πεδίο αυτό συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση του ελεύθερου χρόνου των ανθρώπων και με μια πιο ολιστική αντίληψη για την ποιότητα ζωής.
«Η φιλοσοφία των δραστηριοτήτων αναψυχής δεν αφορά τη μεγιστοποίηση της επίδοσης, όπως συμβαίνει στον αθλητισμό. Εστιάζει στην εμπειρία, στη συμμετοχή και στα οφέλη που προκύπτουν για το άτομο μέσα από την επαφή με τη φύση», σημειώνει.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι βασικός στόχος είναι η αναψυχή, η οποία συνδέεται άμεσα με την έννοια του well-being.
«Χρησιμοποιούμε τον όρο ευζωία, γιατί αποτυπώνει μια ολιστική προσέγγιση της ανθρώπινης ευημερίας. Οι υπαίθριες δραστηριότητες δεν συμβάλλουν μόνο στη φυσική κατάσταση, αλλά επηρεάζουν θετικά και την ψυχολογική, τη συναισθηματική και την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου».
Η ανάπτυξη αυτού του τομέα δεν είναι τυχαία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οργανωμένες υπαίθριες δραστηριότητες ως τουριστικό προϊόν άρχισαν να διαμορφώνονται πριν από περίπου τρεις δεκαετίες.
Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του ΣΕΤΕΥΔΑ – HATTA Outdoors και CEO της Trekking Hellas, Στέφανος Σιδηρόπουλος, η ιδέα γεννήθηκε στον Καναδά.
«Εκπαιδευτές του rafting, που μέχρι τότε προπονούσαν αθλητές για αγώνες ποταμού, αποφάσισαν κάποια στιγμή να κάνουν κάτι διαφορετικό: να οδηγήσουν τα παιδιά τους και τις οικογένειές τους στο ποτάμι για μια πιο χαλαρή εμπειρία». Η εμπειρία αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα απολαυστική και σύντομα επαναλήφθηκε. «Κάποια στιγμή κάποιος συνειδητοποίησε ότι αυτό θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα νέο τουριστικό προϊόν», αναφέρει.
Στην Ελλάδα, η απαρχή αυτής της δραστηριότητας συνδέεται με μια ορειβατική αποστολή στα Ιμαλάια το 1985, μια από τις πρώτες οργανωμένες ελληνικές προσπάθειες ανάβασης σε υψόμετρο άνω των 6.000 μέτρων. Μέσα από αυτή την εμπειρία γεννήθηκε η ιδέα ότι αντίστοιχες δραστηριότητες θα μπορούσαν να οργανωθούν και στην Ελλάδα ως τουριστικό προϊόν.
Έτσι, πριν από 40 χρόνια, δημιουργήθηκε η Trekking Hellas, με τους πρώτους πελάτες να είναι Γάλλοι επισκέπτες που συμμετείχαν σε πεζοπορικές διαδρομές στην οροσειρά των Αγράφων.
Το πρώτο οργανωμένο εμπορικό ταξίδι ήταν μια πολυήμερη πεζοπορική διαδρομή στην περιοχή.
Σταδιακά οι δραστηριότητες επεκτάθηκαν. Εκτός από την πεζοπορία, προστέθηκαν το καγιάκ, το rafting και η ποδηλασία βουνού, ενώ άρχισαν να διοργανώνονται εξορμήσεις για ομάδες και εταιρείες.
Οργάνωση, πιστοποίηση και εκπαίδευση
Παράλληλα, ο κλάδος των υπαίθριων δραστηριοτήτων αποκτά σταδιακά και πιο οργανωμένη επαγγελματική δομή. Όπως επισημαίνει ο Χάρης Κουθούρης, τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται μηχανισμοί πιστοποίησης και επαγγελματικοί φορείς που θέτουν προδιαγραφές ασφάλειας και ποιότητας. Στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται οργανισμοί όπως η HATTA Outdoors, ενώ λειτουργεί και το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης του Υπουργείου Ανάπτυξης, που συμβάλλει στην αξιολόγηση υπηρεσιών και επαγγελματιών. Παράλληλα, στον ακαδημαϊκό χώρο το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας έχει αναπτύξει εξειδικευμένα προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης για συνοδούς και εμψυχωτές υπαίθριων δραστηριοτήτων, ενισχύοντας τη σταδιακή επαγγελματικοποίηση ενός τομέα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια λειτουργούσε περισσότερο εμπειρικά.
Τομή η πανδημία: Η ανάγκη για φύση ως διέξοδος υγείας
Η πανδημία αποτέλεσε επίσης ένα σημείο καμπής για τον χώρο. Όπως σημειώνει ο κ. Σιδηρόπουλος, «μετά την εμπειρία του lockdown πολλοί άνθρωποι αναζήτησαν διέξοδο προς τη φύση».
Η ανάγκη για επαφή με το φυσικό περιβάλλον συνδέθηκε άμεσα με τη σωματική και ψυχική υγεία.
«Πολλοί δοκίμασαν δραστηριότητες στη φύση για πρώτη φορά. Αν και δεν παρέμειναν όλοι ενεργοί, η αύξηση της συμμετοχής ήταν σημαντική».
Η τάση αυτή αποτυπώνεται και στους ορειβατικούς συλλόγους. Όπως σημειώνει ο Χάρης Κουθούρης, η έρευνα δείχνει ότι για τους περισσότερους ανθρώπους το βασικό κίνητρο συμμετοχής δεν είναι η επίδοση αλλά η συνολική εμπειρία.
«Μελετάμε τη συμπεριφορά των ανθρώπων που συμμετέχουν σε υπαίθριες δραστηριότητες, τα κίνητρα και τα εμπόδια που συναντούν. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το ζητούμενο είναι κυρίως η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η εμπειρία που προκύπτει από τη δραστηριότητα».
Σήμερα ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά μόνο ξεκούραση αλλά και εμπειρίες. Ένα σημαντικό μέρος αυτών συνδέεται με τη φύση και με την ενεργή συμμετοχή του επισκέπτη.
Οικονομικό “φιλί ζωής” στις τοπικές κοινωνίες της ηπειρωτικής Ελλάδας
Οι δραστηριότητες αυτές έχουν σημαντική επίδραση και στις τοπικές οικονομίες.
«Η παρουσία ακόμη και 80 έως 100 επισκεπτών σε έναν μικρό προορισμό μπορεί να δώσει σημαντική ώθηση στην τοπική οικονομία», επισημαίνει ο κ. Σιδηρόπουλος. «Ενισχύονται μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, ξενώνες, ταβέρνες και τοπικοί συνεταιρισμοί».
Όπως τονίζει, τέτοιες δραστηριότητες συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της ζωής σε μικρά χωριά και ορεινές περιοχές.
Την ίδια στιγμή, οι υπαίθριες δραστηριότητες μπορούν να λειτουργήσουν και ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης. «Μπορούν να συμβάλουν στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στην προσέλκυση επισκεπτών σε περιόδους χαμηλότερης ζήτησης», σημειώνει ο κ. Κουθούρης. Παράλληλα, μπορούν να ενισχύσουν λιγότερο γνωστούς προορισμούς, μειώνοντας την πίεση σε περιοχές που ήδη δέχονται μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Η προσέγγιση αυτή συνδέεται με τη φιλοσοφία της κυκλικής οικονομίας και της αειφορίας.
Ο χάρτης των νέων προορισμών: Από τις Κυκλάδες μέχρι τα Τζουμέρκα
«Στόχος είναι η ανάπτυξη δραστηριοτήτων σε περιοχές που δεν είναι ήδη υπερκορεσμένες τουριστικά, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική επιβάρυνση του περιβάλλοντος και να κατανέμονται πιο ισορροπημένα τα οφέλη του τουρισμού», εξηγεί.
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα στον τομέα αυτό, καθώς το φυσικό της περιβάλλον προσφέρει πληθώρα επιλογών, από ορεινές διαδρομές μέχρι θαλάσσιες εμπειρίες.
Οι Κυκλάδες, για παράδειγμα, σύμφωνα με τον κ. Σιδηρόπουλο, παρουσιάζουν ιδιαίτερη ζήτηση, καθώς συνδυάζουν πεζοπορία, θαλάσσιο καγιάκ και ποδηλατικές δραστηριότητες, ενώ οι επισκέπτες ενδιαφέρονται όχι μόνο για το τοπίο αλλά και για τον πολιτισμό και την τοπική παράδοση.
Η Πελοπόννησος αναδεικνύεται επίσης σε σημαντικό ανερχόμενο προορισμό, καθώς συνδυάζει βουνά, φαράγγια και θάλασσα, ενώ διαθέτει και εύκολη πρόσβαση μέσω του αεροδρομίου της Καλαμάτας. Στους δημοφιλείς προορισμούς περιλαμβάνονται ακόμη η Κρήτη, η Ρόδος και η Κέρκυρα, ενώ αυξανόμενο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και λιγότερο γνωστές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπως τα Τζουμέρκα, το Καρπενήσι και το φαράγγι «Πάντα Βρέχει». Παράλληλα οργανώνονται δραστηριότητες και σε μικρότερα νησιά, όπως η Σχοινούσα.
Η κοινωνική διάσταση των δραστηριοτήτων στη φύση
Πέρα από την τουριστική διάσταση, ιδιαίτερη σημασία έχει και η εκπαιδευτική αξία των δραστηριοτήτων αυτών.
«Η επαφή με τη φύση καλλιεργεί το ελεύθερο πνεύμα, ενισχύει την κριτική σκέψη και συμβάλλει στη διαμόρφωση πιο συνειδητοποιημένων ανθρώπων», επισημαίνει ο κ. Σιδηρόπουλος.
Όπως σημειώνει και ο Χάρης Κουθούρης, οι υπαίθριες δραστηριότητες απευθύνονται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, από παιδιά που συμμετέχουν σε κατασκηνώσεις έως ενήλικες και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που αναζητούν εμπειρίες ευεξίας. Η λεγόμενη «τρίτη ηλικία», μάλιστα, στρέφεται όλο και περισσότερο σε δραστηριότητες που συμβάλλουν στη διατήρηση μιας υψηλής ποιότητας ζωής.
Τονίζει, μάλιστα, ότι «οι υπαίθριες δραστηριότητες αναψυχής μπορούν να αποτελέσουν ένα ισχυρό εργαλείο για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων και ταυτόχρονα για την ανάπτυξη ενός πιο βιώσιμου μοντέλου τουρισμού».
Σε μια εποχή όπου ο σύγχρονος ταξιδιώτης αναζητά εμπειρίες με νόημα, η επιστροφή στη φύση φαίνεται να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη αξία, τόσο ως μορφή αναψυχής αλλά και ως τρόπος ζωής.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
