«Monster: The Lizzie Borden Story»: Η γυναικεία οργή και το πρόσωπο πίσω από τον θρύλο

Η ιστορία της Lizzie Borden έχει περάσει εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα από τα δικαστικά αρχεία στη λαϊκή μυθολογία, στις παιδικές ρίμες, στο θέατρο, στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση. Στο νέο «Monster: The Lizzie Borden Story», όμως, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να ξανασυστηθεί ακόμη μία φορά το διπλό έγκλημα που συγκλόνισε την Αμερική του 19ου αιώνα. Η σειρά επιχειρεί να κοιτάξει τη Lizzie Borden ως άνθρωπο, να εξετάσει το κοινωνικό πλαίσιο που τη διαμόρφωσε και να συνδέσει την ιστορία της με άλλες γυναικείες μορφές που βρέθηκαν αντιμέτωπες με διαφορετικές εκδοχές καταπίεσης. 

Στη συνέντευξη Τύπου της σειράς συμμετείχαν η Ella Beatty, που υποδύεται τη Lizzie Borden, η Rebecca Hall στον ρόλο της Abby Borden, ο Charlie Hunnam ως Andrew Borden, ο σκηνοθέτης και εκτελεστικός παραγωγός Max Winkler και ο δημιουργός, σεναριογράφος και showrunner Ian Brennan. 

Ella Beatty: «Προσπάθησα να το κάνω φοβισμένη»

Για την Ella Beatty, η πρώτη πρόκληση ήταν να αποφασίσει πόσο από τη Lizzie που θα έβλεπε το κοινό θα έπρεπε να προκύπτει από το ιστορικό πρόσωπο και πόσο από τη δραματουργική κατασκευή της σειράς.

«Διάβασα το The Trial of Lizzie Borden, που μου έδωσε πολλές πληροφορίες για τη ζωή της και για το δίκτυο των ανθρώπων γύρω της. Όμως από πολύ νωρίς άρχισα να αποφασίζω πόσα από τον χαρακτήρα της θα προέρχονταν από τα πραγματικά γεγονότα και πόσα θα ήταν δική μας δημιουργία, μια αντανάκλαση όσων υπήρχαν στη σελίδα», εξήγησε. 

Η έρευνα δεν περιορίστηκε στις πηγές. Μαζί με τη movement coach Julia Crockett αναζήτησε έναν τρόπο να μεταφέρει στοιχεία της ζωής της Borden στο σώμα της ηρωίδας.

«Προσπαθήσαμε να πάρουμε κάποια δεδομένα από τη ζωή της και να τα σωματοποιήσουμε, να τα μεταφράσουμε σε στάση του σώματος, στον τρόπο που κινείται και υπάρχει. Όμως, τελικά, αυτό που υπήρχε στο σενάριο ήταν το σημαντικότερο για μένα». 

Η ίδια παραδέχθηκε ότι η προοπτική ενός τόσο εμβληματικού ρόλου την ενθουσίασε και ταυτόχρονα την τρόμαξε.

«Ήμουν ενθουσιασμένη. Ήμουν στα ουράνια. Και μετά σκεφτόμουν: Πώς θα το κάνω αυτό; Τι σημαίνει; Άρχισα να δουλεύω πριν καν μπούμε στην προπαραγωγή. Πώς περπατά αυτός ο άνθρωπος; Πώς ακούει; Πώς αναπνέει; Πώς ονειρεύεται;»

Και η κατάληξη ήταν ίσως η πιο απλή περιγραφή της μεθόδου της: «Προσπάθησα απλώς να το κάνω φοβισμένη. Ήμουν πολύ φοβισμένη. Αλλά σχεδόν πάντα φοβάμαι». 

Rebecca Hall: «Η Abby είναι κι εκείνη προϊόν αυτής της καταπίεσης»

Η Rebecca Hall ακολούθησε σχεδόν την αντίθετη διαδρομή. Όταν ρωτήθηκε για την προετοιμασία της, απάντησε αρχικά, γελώντας, ότι δεν έκανε «ούτε ίχνος έρευνας».

«Ένιωθα ότι η Abby ήταν κατά κάποιον τρόπο μια δική της επινόηση. Ήθελα να είναι και δική μου επινόηση, να έχω την ελευθερία να γίνω λίγο τρελή, λίγο παράξενη και να τη δημιουργήσω ως έναν αυτόνομο χαρακτήρα». 

Για την Hall, η σκληρότητα της Abby δεν έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι και η ίδια είναι εγκλωβισμένη στους περιορισμούς που επιβάλλονταν στις γυναίκες της εποχής. Αντίθετα, το ένα γεννά το άλλο.

«Δεν νομίζω ότι είναι αντίφαση. Νομίζω ότι είναι αιτιακή σχέση. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να γεννιούνται εντελώς κακοί και σαδιστές, αλλά συνήθως υπάρχει ένα πλαίσιο, μια πίεση, κάποια κλουβιά. Και η Abby είναι επίσης προϊόν αυτού του συγκεκριμένου είδους καταπίεσης».

Η δική της αντίδραση σε αυτή την πίεση είναι ακραία: «Απλώς την αντιμετωπίζει μετατρεπόμενη σε μια μαινόμενη σαδίστρια. Αλλά κι αυτό είναι μια άλλη έκφραση θυμού. Οπότε, στην πραγματικότητα, είναι η ίδια διερεύνηση». 

Charlie Hunnam: «Ο Andrew ήταν παγιδευμένος σε ένα κλουβί που είχε δημιουργήσει ο ίδιος»

Ο Charlie Hunnam δεν προσπάθησε να παρουσιάσει τον Andrew Borden ως αθώο θύμα. Αντίθετα, αναγνώρισε ανοιχτά τη σκοτεινή πλευρά του χαρακτήρα.

«Δεν θα έλεγα ότι ο Andrew είναι ιδιαίτερα αθώος. Έχει σίγουρα στιγμές όπου γίνεται αρκετά τερατώδης. Όμως πάντα προσπαθείς να βρεις την αλήθεια ενός χαρακτήρα και τι είναι αυτό που τον κινητοποιεί».

Παρά τις πράξεις του, ο Hunnam αποκάλυψε ότι ένιωσε μια παράδοξη τρυφερότητα απέναντί του.

«Ένιωσα ότι κι εκείνος ήταν παγιδευμένος στο δικό του κλουβί. Όχι απαραίτητα καταπιεσμένος από τον εξωτερικό κόσμο, αλλά από τη δική του συναισθηματική πραγματικότητα. Αντιμετώπιζε τη θλίψη και ήταν θύμα μιας ζωής που είχε δημιουργήσει ο ίδιος και που δεν τον έκανε πραγματικά ευτυχισμένο. Ήταν παγιδευμένος σε ένα κλουβί δικής του κατασκευής και αυτό τον έκανε οργισμένο και εκδικητικό απέναντι στον κόσμο γύρω του». 

Η φυσική προετοιμασία είχε και μια απρόσμενη συνέπεια. Ο Hunnam αποκάλυψε ότι, για να κάνει τη χρήση πίπας να μοιάζει αυθεντική στην κάμερα, συνέχισε να καπνίζει και εκτός γυρισμάτων.

«Άρχισα να καπνίζω πραγματικό καπνό και εθίστηκα λίγο. Ευτυχώς, αυτή η περίοδος της ζωής μου έχει περάσει. Είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου ότι την ημέρα που θα ολοκληρώναμε τα γυρίσματα θα άφηνα την πίπα κάτω, και αυτό έκανα». 

Ian Brennan: «Νομίζω ότι το έκανε»

Στην καρδιά της υπόθεσης παραμένει ένα ιστορικό κενό: η Lizzie Borden αθωώθηκε και η απόλυτη βεβαιότητα για το τι συνέβη δεν υπήρξε ποτέ. Ο Ian Brennan, ωστόσο, δεν προσπάθησε να κρυφτεί πίσω από την ασάφεια.

«Ακόμη κι αν δεν είχε αθωωθεί, πάλι δεν θα ξέραμε τι συνέβη. Η ιστορία που προκύπτει προς οποιαδήποτε κατεύθυνση εξακολουθεί να είναι μια ιστορία. Μπορεί να βασίζεται σε γεγονότα, αλλά δεν γνωρίζεις απόλυτα ποια ήταν η διαδρομή της».

Και στη συνέχεια ήταν απολύτως σαφής: «Νομίζω ότι το έκανε. Μπορεί να κάνω λάθος, αλλά αυτό πιστεύω σίγουρα. Και αφήνουμε χώρο στη σειρά για όλες τις διαφορετικές εκδοχές του τι θα μπορούσε να έχει συμβεί. Αλλά ναι, πιστεύω ότι το έκανε». 

Για τον Brennan, το στοιχείο που συνδέει τη Lizzie Borden με τις Aileen Wuornos και Elizabeth Báthory είναι η κοινωνική καταπίεση.

«Το νήμα που περνά μέσα από όλες αυτές τις ιστορίες είναι οι γυναίκες παγιδευμένες σε κλουβιά. Και αυτή η οργή είναι τόσο αισθητή και πραγματικά τρομακτική. Ήταν ένα θέμα που ένιωθα ότι δεν είχε εκπροσωπηθεί αρκετά και, από τη στιγμή που το βρήκαμε, έγινε εξαιρετικά συναρπαστικό». 

Max Winkler: «Η ιστορία αφορά σε μεγάλο βαθμό τη γυναικεία οργή»

Ο Max Winkler τοποθέτησε αυτή την ιδέα ακόμη πιο ξεκάθαρα στο κέντρο της σειράς.

«Ξέραμε από νωρίς τι θέλαμε να είναι η σειρά. Δεν αφορά μόνο τη Lizzie Borden, αλλά τη σύνδεσή της με άλλες γυναίκες στην Ιστορία που μπήκαν επίσης σε κλουβιά, που δέχτηκαν πίεση και καταπίεση. Και τι συμβαίνει στους ανθρώπους ύστερα από χρόνια και χρόνια καταπίεσης; Σχεδόν πάντα, αντεπιτίθενται».

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι πίσω από τον θρύλο και την πασίγνωστη παιδική ρίμα υπήρχε ένας άνθρωπος.

«Πολύ σπάνια εξετάζουμε το πρόσωπο και τι οδήγησε αυτό το πρόσωπο να γίνει θρύλος. Ήταν ένας άνθρωπος. Είχε καλά και κακά χαρακτηριστικά».

Και συμπύκνωσε τη βασική ιδέα της σεζόν σε μία φράση: «Η ιστορία αφορά σε μεγάλο βαθμό τη γυναικεία οργή». 

Ο Winkler επανήλθε στο ίδιο θέμα όταν η συζήτηση στράφηκε στη διαχρονική γοητεία που ασκούν οι γυναίκες που σκοτώνουν.

«Υπάρχει αυτή η εξιδανίκευση της γυναίκας ως μητέρας, ως του τέλειου ανθρώπου που διατηρεί το σπίτι τακτοποιημένο, μας κάνει να αισθανόμαστε ασφαλείς και μας φροντίζει όταν φοβόμαστε. Αυτό όμως σημαίνει ότι δεν την κοιτάζεις ως ολοκληρωμένο άνθρωπο, που βιώνει όλα όσα βιώνει και το άλλο φύλο».

Και συνέδεσε αυτή τη συζήτηση με το παρόν: «Γι’ αυτό είναι ακόμα ταμπού και τρομακτικό. Το βλέπουμε και σήμερα, όταν μια γυναίκα ενεργεί ή κάνει πράγματα που θα έκανε ένας άνδρας συγκρούεται με αυτά που έχουμε μάθει να θεωρούμε φυσιολογικά». 

Γιατί εξακολουθούν να μας γοητεύουν οι γυναίκες που σκοτώνουν;

Η Ella Beatty προσέγγισε το ίδιο ερώτημα από την πλευρά της ψυχολογίας.

«Νομίζω ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται για το “γιατί”. Ίσως λιγότερο για το ίδιο το γεγονός και περισσότερο για την ψυχολογία πίσω από αυτό. Πώς έφτασε αυτός ο άνθρωπος σε αυτό το σημείο; Τι υπάρχει στην ψυχολογία του που τον οδηγεί στη βία;»

Στις γυναίκες, πρόσθεσε, υπάρχει ακόμη ένα στοιχείο που ανατρέπει μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη: «Η θηλυκότητα και η βία δεν είναι δύο πράγματα που ο κόσμος συνδέει αυθόρμητα. Και μόνο αυτή η αντιπαράθεση αποτελεί ένα ενδιαφέρον ερώτημα προς διερεύνηση». 

Ο Brennan ήταν ακόμη πιο απόλυτος: «Όλοι μπορούμε να δολοφονήσουμε. Όλοι οι άνθρωποι μπορούν να σκοτώσουν. Απλώς κάποιοι από εμάς δεν το κάνουν. Και αυτό ήταν ένα πραγματικά ενδιαφέρον πράγμα για να μελετήσουμε». 

Μια ιστορία εποχής που δεν θέλει να μυρίζει… ναφθαλίνη

Η σειρά δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει τη βικτωριανή εποχή σαν έκθεμα μουσείου. Ο Ian Brennan εξήγησε ότι ακόμη και η χρήση σύγχρονης μουσικής ήταν συνειδητή επιλογή.

«Δεν θέλαμε η σειρά να μοιάζει σκονισμένη και μουχλιασμένη. Προσπαθείς να συντονιστείς με τη φωνή της εποχής, να καταλάβεις το λεξιλόγιό της, και μετά εγώ προσπαθώ να μιλήσω με τη δική μου συγγραφική φωνή μέσα σε αυτόν τον περιορισμό».

Το αποτέλεσμα, όπως είπε, ήταν να περάσει το σαρκαστικό και αιχμηρό ύφος της σειράς μέσα από τη γλώσσα του 19ου αιώνα: «Για μένα, έτσι η εποχή ζωντανεύει λίγο περισσότερο. Την καταλαβαίνω καλύτερα και μοιάζει πιο πραγματική». 

Ο Winkler αναφέρθηκε και στη μουσική της Kate Bush, η οποία τον βοήθησε να ξεκλειδώσει τον τόνο του πρώτου επεισοδίου.

«Η σύγχρονη μουσική, αν δεν χρησιμοποιηθεί σωστά, μπορεί να μοιάζει σαν να προσπαθείς υπερβολικά να κερδίσεις το κοινό. Η μουσική που χρησιμοποιούμε εδώ, όμως, βασίζεται πολύ στη λαχτάρα και στην επιθυμία, κυρίως ανθρώπων που αντιστέκονταν στις επιταγές της εποχής τους». 

Η Lizzie πέρα από τη ρίμα

Παρότι η ιστορία της έχει μεταφερθεί πολλές φορές στην οθόνη, οι δημιουργοί προτίμησαν να μην επηρεαστούν από προηγούμενες εκδοχές. Ο Winkler είπε ότι σκόπιμα δεν παρακολούθησε άλλες μεταφορές, ενώ ο Brennan προτίμησε να επιστρέψει στις πρωτογενείς πηγές και όχι στις ερμηνείες άλλων δημιουργών. 

Η Ella Beatty, που είχε δει την Chloë Sevigny στον ρόλο της Lizzie, θεωρεί ότι ακριβώς η ασάφεια της υπόθεσης είναι αυτή που επιτρέπει κάθε φορά μια νέα προσέγγιση.

«Το σπουδαίο με τη Lizzie και την ιστορία της είναι ότι υπάρχουν τόσα πολλά διαφορετικά σημεία εισόδου. Κάθε εκδοχή της ιστορίας έχει χρησιμοποιήσει ένα διαφορετικό. Νομίζω ότι η δική μας σειρά κάνει κάτι πραγματικά διαφορετικό με την ιστορία της, με την εικόνα της και με τα ερωτήματα που γεννά η υπόθεσή της. Ακόμη και στιλιστικά, χρησιμοποιούμε τη Lizzie για να εξερευνήσουμε μεγαλύτερα ερωτήματα και θέματα». 

Το «Monster: The Lizzie Borden Story» δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται τόσο για μια οριστική απάντηση στο ερώτημα «το έκανε ή όχι;» όσο για όλα όσα προηγούνται μιας τέτοιας πράξης: την οικογένεια, την κοινωνική πίεση, την οργή, την επιθυμία, τη βία και τον τρόπο με τον οποίο ένα πραγματικό πρόσωπο μετατρέπεται σταδιακά σε σύμβολο.

Και ίσως εκεί βρίσκεται και η πιο ενδιαφέρουσα επιλογή της σειράς. Να μην αντιμετωπίσει τη Lizzie Borden ως μια φιγούρα παγωμένη στον χρόνο, αλλά ως αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από το ποιος έχει το δικαίωμα να θυμώνει, ποια μορφή παίρνει αυτός ο θυμός και γιατί, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, εξακολουθούμε να θέλουμε να ξέρουμε τι κρυβόταν πίσω από την κλειστή πόρτα του σπιτιού των Borden.

Το «Monster: The Lizzie Borden Story» έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο Netflix στις 17 Σεπτεμβρίου.