Την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026, στις 7 μ.μ., στο αμφιθέατρο «Κορδάτος» του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (συγκρότημα Παπαστράτου), θα πραγματοποιηθεί η πρώτη παρουσίαση του νέου συλλογικού τόμου «Η μακρά νύχτα της Κατοχής. Ανθρώπινες απώλειες και υλικές καταστροφές στην κατεχόμενη Ελλάδα (1941-1944)», που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2025 από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Την εκδήλωση συνδιοργανώνουν το Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και ο Σύλλογος Ιστορίας και Μνήμης Εθνικής Αντίστασης, ενώ τη διάθεση του βιβλίου έχει αναλάβει το βιβλιοπωλείο «Ήλιος» του Χρήστου Αγιώτη. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.
Ο τόμος, σε επιμέλεια Σ. Ν. Δορδανά και Μενέλαου Χαραλαμπίδη, αποτελεί έργο 16 ιστορικών και φιλοδοξεί να καλύψει ένα σημαντικό κενό: τη συστηματική καταγραφή των ανθρώπινων απωλειών και των υλικών καταστροφών της περιόδου 1941-1944. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Πολυμέρης Βόγλης, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου και ο οποίος θα συνομιλήσει στην εκδήλωση με τον δρ Μενέλαο Χαραλαμπίδη, «δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα μία ολοκληρωμένη και συστηματική αποτύπωση των ζημιών και των απωλειών της Κατοχής. Η μοναδική συνολική μελέτη έγινε το 1946, με τα μέσα και τις δυνατότητες της εποχής».
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι «η Ελλάδα υπέστη δυσανάλογες απώλειες σε σχέση με το μέγεθος και τον πληθυσμό της. Ήταν τέταρτη στην Ευρώπη σε ανθρώπινες απώλειες και καταστροφές, μετά τη Σοβιετική Ένωση, την Πολωνία και τη Γιουγκοσλαβία». Το βιβλίο εξετάζει την περίοδο από τη συνθηκολόγηση το 1941 έως την απελευθέρωση το 1944 – και το 1945 στην περίπτωση της Κρήτης – φωτίζοντας τις επιπτώσεις της τριπλής κατοχής, γερμανικής, ιταλικής και βουλγαρικής.
Οι επιμέρους ενότητες καλύπτουν την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, την οικονομία της Κατοχής, τον μεγάλο λιμό του 1941-1942, την καταστροφή του εμπορικού στόλου, καθώς και περιοχές όπως η Ήπειρος, η Μακεδονία, η Πελοπόννησος και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη βουλγαρική κατοχή στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Σύμφωνα με τον κ. Βόγλη, ο λιμός «σφράγισε τη συλλογική μνήμη, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα, όπου χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν από την πείνα. Η εμπειρία της έλλειψης τροφίμων και της μαύρης αγοράς δεν ξεχάστηκε». Παράλληλα, το βιβλίο αναδεικνύει τις εκτελέσεις και τα αντίποινα, αλλά και το δύσκολο ζήτημα του δοσιλογισμού. «Πολλά από τα θύματα της Κατοχής δεν έπεσαν μόνο από γερμανικές σφαίρες, αλλά και από ελληνικές. Το θέμα της συνεργασίας με τους ναζί είναι ένα από τα πιο σύνθετα και ευαίσθητα κεφάλαια της περιόδου», σημειώνει.
Ξεχωριστή θέση κατέχει η εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων στο πλαίσιο του Ολοκαυτώματος. Όπως τονίζει, «για δεκαετίες το ζήτημα αυτό βρισκόταν στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης. Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, χάρη στην ιστορική έρευνα, έχει ενταχθεί στην ιστορική συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας ως ένα φρικτό έγκλημα σε βάρος συμπολιτών μας».
Παρά το εύρος του, ο τόμος δεν καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, καθώς απουσιάζουν περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Στερεά Ελλάδα. «Πρόκειται για ένα πρώτο, μεγάλο βήμα. Χρειάζεται να συνεχιστεί η έρευνα, ώστε να αποκτήσουμε, έστω και με καθυστέρηση, μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των επιπτώσεων της Κατοχής», καταλήγει ο καθηγητής.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
