Τη ραγδαία μετατόπιση της Ευρώπης προς ένα νέο μοντέλο αυξημένων στρατιωτικών δαπανών, χωρίς ωστόσο να έχει εισέλθει σε συνθήκες «πολεμικής οικονομίας», ανέλυσε ο κ. Χρήστος Κόλλιας, Καθηγητής Εφαρμοσμένης Οικονομικής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΘ, Network of European Peace Scientists, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου για τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις που διαμορφώνουν τη σημερινή διεθνή συγκυρία. Όπως τόνισε, βασικό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μιας οικονομίας ως πολεμικής είναι το ποσοστό των στρατιωτικών δαπανών επί του ΑΕΠ, σημειώνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ακόμη μακριά από τέτοια επίπεδα. Αφορμή η εκδήλωση που διοργανώνει ο Ενιαίος Σύλλογος Διδασκόντων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα «Το Πανεπιστήμιο και η κοινωνία στο πλαίσιο της Πολεμικής Οικονομίας», στο Αμφιθέατρο «Ι. Κορδάτος» στο Παραλιακό συγκρότημα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στον Βόλο, την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026 και ώρα 18:00.
Ωστόσο, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και μετά, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών της ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 30%, εξέλιξη που, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πρόκειται να ανακοπεί. Η σταδιακή αποδέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον ρόλο του βασικού εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας, ιδιαίτερα στη δεύτερη προεδρία Τραμπ, υποχρεώνει τις ευρωπαϊκές χώρες να καλύψουν τα κενά ασφάλειας με ίδιους πόρους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα συνιστά διαχρονικά εξαίρεση, καθώς δαπανά εδώ και δεκαετίες υπερδιπλάσιο ποσοστό του ΑΕΠ της σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, λόγω της τουρκικής απειλής και του ιδιαίτερου γεωπολιτικού της περιβάλλοντος. Αντίθετα, χώρες όπως η Γερμανία, η Ιρλανδία ή η Πορτογαλία απολάμβαναν για χρόνια το λεγόμενο «μέρισμα της ειρήνης», κατευθύνοντας πόρους σε κοινωνικές δαπάνες και όχι στην άμυνα.
Ο κ. Κόλλιας υπογράμμισε ότι η σημερινή κατάσταση δεν αποτελεί «κεραυνό εν αιθρία». Η κριτική των ΗΠΑ προς τις ευρωπαϊκές χώρες για τη συμπεριφορά του «free rider» είχε διατυπωθεί ήδη από τη δεκαετία του 2000. Ο Ντόναλντ Τραμπ, απλώς, έθεσε το δίλημμα με ωμό τρόπο: αύξηση αμυντικών δαπανών ή απουσία της αμερικανικής ομπρέλας προστασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις επιπτώσεις αυτής της στροφής στα πανεπιστήμια και την έρευνα. Όπως εκτίμησε, αναμένεται ενίσχυση της χρηματοδότησης σε τομείς που συνδέονται με την αμυντική βιομηχανία, μέσω και κοινών ευρωπαϊκών προγραμμάτων, όπως το SAFE, ενώ δεν αποκλείονται περικοπές σε άλλους τομείς. Παράλληλα, τίθενται κρίσιμα δεοντολογικά ερωτήματα για τον προσανατολισμό της ακαδημαϊκής γνώσης.
Τέλος, επεσήμανε ότι, παρά τις κοινωνικές αντιφάσεις, η ασφάλεια παραμένει προϋπόθεση της ευημερίας. Σε έναν κόσμο αυξανόμενων ανταγωνισμών και συγκρούσεων, η Ευρώπη, αν θέλει να διατηρήσει τον χαρακτήρα της ως «όαση ασφάλειας», καλείται να λάβει δύσκολες αποφάσεις, με σημαντικό κόστος για τις κοινωνίες της. Ο ρόλος των πανεπιστημίων, όπως ανέφερε, είναι να αναδεικνύουν τα όρια αυτής της λογικής και να συμβάλλουν σε έναν νηφάλιο δημόσιο διάλογο για το πώς μπορεί να παραχθεί περισσότερη ασφάλεια με το μικρότερο δυνατό κοινωνικό κόστος.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
