Τη συνολική στρατηγική που επιχειρεί να χαράξει ο Οργανισμός Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας για το νερό, την άρδευση και την αντιπλημμυρική προστασία παρουσίασε ο πρόεδρός του, καθηγητής Νικόλαος Δέρκας, σε εκτενή συνέντευξή του την Παρασκευή -14 Αυγούστου- στην ΕΡΤ Βόλου και στον Γιάννη Ξυνόπουλο. Κεντρικό μήνυμά του ήταν ότι ακόμη και σε μια χρονιά με επάρκεια νερού, η Θεσσαλία δεν έχει την πολυτέλεια της σπατάλης.
«Είχαμε αρκετό νερό, αλλά δεν σημαίνει ότι θα το σπαταλήσουμε»
Ο Νικόλαος Δέρκας χαρακτήρισε τη φετινή χρονιά καλή ως προς τη διαθεσιμότητα νερού, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι ο στόχος δεν είναι να αυξηθεί η κατανάλωση, αλλά να ενισχυθούν τα αποθέματα στους ταμιευτήρες. «Φέτος ήτανε μια χρονιά καλή, δηλαδή είχαμε αρκετό νερό. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι θα το σπαταλήσουμε. Στόχος μας είναι να αυξήσουμε τα αποθέματα», ανέφερε, εξηγώντας ότι πρέπει κάθε ταμιευτήρας να κλείνει τη χρονιά με περισσότερο νερό, ώστε η Θεσσαλία να διαθέτει εφεδρείες εάν ακολουθήσει ένα φτωχό υδρολογικό έτος.
«Η Θεσσαλία έχει σημαντικό αρνητικό υδατικό ισοζύγιο»
Ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ έθεσε το πρόβλημα στη βάση του, υπογραμμίζοντας ότι η περιοχή εξακολουθεί να καταναλώνει περισσότερους υδατικούς πόρους από όσους μπορεί μακροπρόθεσμα να διαθέτει. «Βασικό είναι να αποκτήσουμε όλοι μια κουλτούρα σοβαρής διαχείρισης του νερού. Το νερό δεν είναι για να το σπαταλάμε. Πρέπει να το διαχειριστούμε σωστά. Η Θεσσαλία έχει πρόβλημα. Έχει ένα σημαντικό αρνητικό υδατικό ισοζύγιο και αυτό πρέπει να το διαχειριστούμε», τόνισε.
«Γίνεται υπερκατανάλωση νερού»
Με την ιδιότητά του και ως καθηγητής με αντικείμενο τη διαχείριση των υδατικών πόρων, ο κ. Δέρκας εκτίμησε ότι στη σημερινή πραγματικότητα γίνεται υπερκατανάλωση νερού. Για τον ΟΔΥΘ, όπως είπε, μία από τις βασικές προτεραιότητες θα είναι ακριβώς ο περιορισμός αυτής της σπατάλης, μέσα από καλύτερη οργάνωση της άρδευσης, μετρήσεις και επιστημονική καθοδήγηση.
«Δεν φταίνε οι παραγωγοί – Το κράτος φταίει»
Ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση που διατύπωσε για τις ευθύνες των αγροτών. Ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ αρνήθηκε να μεταφέρει το βάρος αποκλειστικά στους παραγωγούς, επιρρίπτοντας ευθύνη στην Πολιτεία για την απουσία δομών υποστήριξης. «Δεν φταίνε οι παραγωγοί. Το κράτος φταίει που δεν έχει δομές, να έχει δίπλα στους παραγωγούς ειδικούς επιστήμονες που να τους καθοδηγούν και να τους ελέγχουν», ανέφερε. Όπως πρόσθεσε, το πρόβλημα είναι γενικότερο και δεν περιορίζεται μόνο στη Θεσσαλία, ωστόσο ο ΟΔΥΘ θα επικεντρωθεί στην αντιμετώπισή του στην περιοχή ευθύνης του.
Δεν πρέπει να αρδεύεται περισσότερη γη από όση επιτρέπουν οι διαθέσιμοι υδατικοί πόροι
Ερωτηθείς για τις εκτάσεις που αρδεύονται στη Θεσσαλία, ο Νικόλαος Δέρκας απέφυγε να υιοθετήσει αριθμό για τα στρέμματα που παραμένουν εκτός άρδευσης, διευκρινίζοντας ότι οι εκτιμήσεις για τις αρδευόμενες εκτάσεις, ανάλογα με τη χρονιά, κινούνται μεταξύ περίπου 1,8 και 2,5 εκατομμυρίων στρεμμάτων. Έδωσε όμως έμφαση στην αρχή που, κατά τον ίδιο, πρέπει να καθορίζει τον σχεδιασμό: «Θα πρέπει να αρδεύουμε όσα μας επιτρέπουν οι υδατικοί πόροι. Δεν μπορούμε να καταναλώνουμε περισσότερο από αυτό που έχουμε».
Τα 250 εκατ. κυβικά μέτρα από τον Αχελώο
Ιδιαίτερα σαφής ήταν ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ στο ζήτημα του Αχελώου. Όπως ανέφερε, στον σχεδιασμό προβλέπεται μεταφορά 250 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού προς τη Θεσσαλία. Ο ίδιος εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη ποσότητα δεν είναι τέτοια που να απειλεί τον Αχελώο και θέλησε να στείλει μήνυμα προς τους κατοίκους της Αιτωλοακαρνανίας ότι δεν θα θιγούν ούτε το οικοσύστημα ούτε οι παραγωγές τους. «Δεν πρόκειται να θίξουμε το οικοσύστημα του Αχελώου και τις παραγωγές τους, γιατί δεν θα τους λείψει νερό», είπε.
«Το νερό του Αχελώου δεν είναι για να αυξήσουμε τις αρδεύσεις»
Ο Νικόλαος Δέρκας έκανε παράλληλα μια κρίσιμη διευκρίνιση: κατά τη δική του προσέγγιση, τα 250 εκατ. κυβικά μέτρα δεν πρέπει να οδηγήσουν σε επέκταση των αρδευόμενων εκτάσεων. «Δεν θεωρώ ότι θα βοηθήσει για να αυξήσουμε τις αρδεύσεις. Θα βοηθήσει για να ανατάξουμε το οικοσύστημα, το οποίο είναι αυτή τη στιγμή σε άσχημη κατάσταση», ανέφερε. Πρόκειται για μία από τις πλέον καθαρές τοποθετήσεις της συνέντευξης ως προς τον σκοπό που πρέπει να υπηρετήσει η πρόσθετη ποσότητα νερού.
«Ο υδροφόρος ορίζοντας έχει πέσει χαμηλά και πέφτει συνεχώς»
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ περιέγραψε ως ιδιαίτερα σοβαρή την κατάσταση του υπόγειου υδροφορέα της Θεσσαλίας. «Ο υδροφόρος ορίζοντας έχει πέσει χαμηλά και πέφτει συνεχώς. Πρέπει αυτό να το ανατάξουμε», τόνισε, προειδοποιώντας παράλληλα ότι η αποκατάσταση δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε μία χρονιά. Η σταδιακή ανάταξη των υπόγειων υδατικών αποθεμάτων αποτελεί, σύμφωνα με όσα είπε, μακροπρόθεσμο στόχο και απαιτεί τόσο πρόσθετους πόρους όσο και μικρότερη κατανάλωση.
Η πρώτη κίνηση μπορεί να γίνει χωρίς να περιμένουμε τα μεγάλα έργα
Παρότι αναγνώρισε ότι λείπουν σημαντικές υποδομές και έργα από τη Θεσσαλία, ο κ. Δέρκας επέμεινε ότι υπάρχουν παρεμβάσεις που μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα. Η πρώτη είναι η μείωση της ποσότητας νερού που καταναλώνεται στις ήδη αρδευόμενες καλλιέργειες. «Αυτές τις καλλιέργειες και τις εκτάσεις τις οποίες αρδεύουμε θα μπορούσαμε να τις χρησιμοποιούμε με λιγότερο νερό», ήταν η βασική του θέση.
Υδρόμετρα και ηλεκτρονικές κάρτες μπορούν να μειώσουν θεαματικά την κατανάλωση
Ως απόδειξη ότι η μέτρηση της κατανάλωσης μπορεί να αλλάξει συμπεριφορές, ο καθηγητής παρέθεσε συγκεκριμένα παραδείγματα. Όπως ανέφερε, σε μεγάλο οργανισμό διαχείρισης νερού στην περιοχή του Μπάρι της Ιταλίας, η εισαγωγή ηλεκτρονικών καρτών συνοδεύτηκε από μείωση της κατανάλωσης κατά περίπου 20%. Αντίστοιχα, στα Σέρβια, όπου επίσης εφαρμόστηκε σύστημα καρτών, έκανε λόγο για μείωση της τάξης του 40%. «Όπου μπήκαν υδρόμετρα, όπου μπήκε μια τάξη στη διαχείριση της άρδευσης, είχαμε σημαντική εξοικονόμηση», σημείωσε.
«Να μετράμε τι καταναλώνουμε και να καθοδηγούμε τους αγρότες»
Αυτή είναι, σύμφωνα με τον Νικόλαο Δέρκα, μία από τις παρεμβάσεις που μπορούν να προχωρήσουν χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις. «Αυτό που μπορούμε να κάνουμε άμεσα είναι να μπορέσουμε να μετράμε το τι καταναλώνουμε, να αξιολογούμε αν γίνεται σωστά η άρδευση ή όχι και να καθοδηγούμε τους αγρότες». Ο ίδιος εκτίμησε ότι μια τέτοια πολιτική μπορεί να οδηγήσει σε «σημαντική εξοικονόμηση» νερού.
Πλαστήρας, Σμόκοβο και Κάρλα οι μεγάλοι ταμιευτήρες
Αναφερόμενος στη σημερινή εικόνα των ταμιευτήρων, ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ ξεχώρισε ως μεγαλύτερους τη λίμνη Πλαστήρα, το Σμόκοβο και την Κάρλα. Αναφέρθηκε επίσης σε μικρότερες υποδομές, μεταξύ των οποίων και το φράγμα του Ληθαίου, το οποίο, όπως είπε, είχε παραδοθεί λίγους μήνες πριν από τη συνέντευξη.
«Η Θεσσαλία χρειάζεται Σκοπιά, Μουζάκι και Πύλη»
Ο Νικόλαος Δέρκας κατονόμασε τρία ακόμη έργα που θεωρεί αναγκαία για την περιοχή: Σκοπιά, Μουζάκι και Πύλη. Για τα έργα αυτά, όπως είπε, έχουν ήδη εκπονηθεί μελέτες, αν και ενδέχεται να απαιτούνται πρόσθετες για να περάσουν σε φάση υλοποίησης. «Είναι έργα τα οποία τα χρειάζεται η Θεσσαλία», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι το ζήτημα έχει ήδη τεθεί επανειλημμένα και από τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας.
Κάρλα: Περιβαλλοντική, αντιπλημμυρική και αρδευτική αξία
Ξεχωριστή θέση στη συνέντευξη είχε η Κάρλα. «Η Κάρλα είναι ένα ευαίσθητο οικοσύστημα, έχει μεγάλη περιβαλλοντική αξία, έχει αντιπλημμυρικό χαρακτήρα, έχει και αρδευτικό χαρακτήρα», σημείωσε ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ. Όπως ανέφερε, βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση με την Περιφέρεια Θεσσαλίας ώστε το έργο να περάσει κάποια στιγμή στον Οργανισμό, αφού προηγηθούν οι αναγκαίες ενέργειες που σχετίζονται με τη λειτουργία του.
Συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της Κάρλας και των λιμναίων οικοσυστημάτων
Ο ΟΔΥΘ δεν προτίθεται, σύμφωνα με τον Νικόλαο Δέρκα, να περιοριστεί στην απλή καταγραφή της στάθμης των υδάτων. Στη στοχοθεσία του Οργανισμού έχει ενταχθεί η συστηματική παρακολούθηση των λιμναίων οικοσυστημάτων, με μέτρηση τόσο των φυσικοχημικών όσο και των βιολογικών χαρακτηριστικών του νερού. «Δεν είναι απλώς να ξέρουμε τις στάθμες», σημείωσε, περιγράφοντας ένα μοντέλο συνεχούς επιστημονικής παρακολούθησης.
«Να μη γίνεται διαχείριση με το μάτι»
Ο καθηγητής συνόψισε τη φιλοσοφία του νέου μοντέλου με μία χαρακτηριστική φράση: η διαχείριση πρέπει να πάψει να γίνεται «με το μάτι». Όπως είπε, στόχος είναι οι αποφάσεις για την Κάρλα και τα υπόλοιπα συστήματα να βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και όχι μόνο στην οπτική εικόνα ή στη στάθμη του νερού. «Να γίνεται μια σοβαρή διαχείριση με επιστημονικό τρόπο», τόνισε, χαρακτηρίζοντας αυτή την κατεύθυνση βασική στόχευση του ΟΔΥΘ.
Έτοιμο το business plan του ΟΔΥΘ
Σημαντική είδηση έδωσε ο κ. Δέρκας και για την οργανωτική συγκρότηση του νέου φορέα. Όπως ανακοίνωσε, το business plan του ΟΔΥΘ έχει ήδη ολοκληρωθεί και πρόκειται σε επόμενο χρόνο να παρουσιαστεί. Η ολοκλήρωσή του αποτελεί ένα από τα βασικά βήματα για τη σταδιακή ανάπτυξη των υπηρεσιών και των δράσεων του Οργανισμού.
29 δημόσιοι υπάλληλοι ζήτησαν να μετακινηθούν στον ΟΔΥΘ
Παράλληλα προχωρά η στελέχωση του Οργανισμού. Σύμφωνα με τον πρόεδρό του, ο ΟΔΥΘ εντάχθηκε στο πρόγραμμα κινητικότητας και 29 εργαζόμενοι από τον δημόσιο τομέα είχαν ήδη υποβάλει αίτημα για να μετακινηθούν στον νέο φορέα. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα συγκεκριμένα στοιχεία που έδωσε ο Νικόλαος Δέρκας για την πορεία στελέχωσης του Οργανισμού.
Δυνατότητα προκήρυξης 80 θέσεων
Ταυτόχρονα, όπως αποκάλυψε, το υπουργείο Εσωτερικών έχει δώσει στον ΟΔΥΘ τη δυνατότητα να προχωρήσει στην προκήρυξη 80 θέσεων προσωπικού. «Είμαστε και σε αυτή την κατεύθυνση, δουλεύουμε», ανέφερε, δείχνοντας ότι η στελέχωση αποτελεί μία από τις άμεσες προτεραιότητες του Οργανισμού.
Συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και εξειδικευμένα εργαστήρια
Ο ΟΔΥΘ σχεδιάζει, παράλληλα με το μόνιμο προσωπικό, να αξιοποιήσει εξωτερική επιστημονική τεχνογνωσία. Ο κ. Δέρκας μίλησε για συνεργασία με επιστήμονες από ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και εξειδικευμένα εργαστήρια, με στόχο όχι μόνο να υποστηριχθούν οι δράσεις του Οργανισμού, αλλά και να αποκτήσει το προσωπικό του μεγαλύτερη εσωτερική τεχνογνωσία μέσα από τη συμμετοχή του σε τέτοια έργα.
«Προχωράει πιο αργά από όσο θα ήθελα»
Ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ δεν έκρυψε ότι η ανάπτυξη του φορέα δεν κινείται με την ταχύτητα που ο ίδιος θα επιθυμούσε. «Προχωράει ίσως πιο αργά από ό,τι θα ήθελα», παραδέχθηκε, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για δημόσιο οργανισμό και, συνεπώς, οι διαδικασίες ακολουθούν τους ρυθμούς της δημόσιας διοίκησης.
Η αντιπλημμυρική προστασία στις βασικές αρμοδιότητες του ΟΔΥΘ
Ο Νικόλαος Δέρκας κατέστησε σαφές ότι ο ΟΔΥΘ δεν είναι μόνο οργανισμός διαχείρισης της άρδευσης και των υδατικών αποθεμάτων. Η αντιπλημμυρική προστασία αποτελεί βασικό μέρος των αρμοδιοτήτων του. Όπως εξήγησε, ο φορέας εμπλέκεται στην εφαρμογή τόσο των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκάνης Απορροής Ποταμού όσο και του Σχεδίου Διαχείρισης Κινδύνου Πλημμύρας, ενώ στο οργανόγραμμά του προβλέπεται ειδικό τμήμα για το αντικείμενο.
Νέο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για πλημμύρες
Μία από τις σημαντικότερες ειδήσεις της συνέντευξης αφορά τον σχεδιασμό ενός συστήματος με το οποίο ο ΟΔΥΘ φιλοδοξεί να γνωρίζει έγκαιρα όχι μόνο ότι έρχεται ένα ισχυρό καιρικό φαινόμενο, αλλά και πού μπορεί να δημιουργήσει πλημμυρικό πρόβλημα. Ο κ. Δέρκας εξήγησε ότι στόχος είναι ο Οργανισμός «γρήγορα να προβλέπει το τι θα έρθει, όσον αφορά μια πλημμύρα», μέσα από συνδυασμό μετεωρολογικής πρόγνωσης, υδρολογικής επεξεργασίας και υδραυλικής ανάλυσης.
Συνεργασία με ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για την πρόγνωση
Το πρώτο σκέλος του συστήματος, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΟΔΥΘ, έχει ήδη αρχίσει να αναπτύσσεται. Ο Οργανισμός συνεργάζεται με ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για την πρόγνωση του καιρού, την οποία ο ίδιος χαρακτήρισε «πολύ καλή». Όπως προανήγγειλε, η συγκεκριμένη πρόγνωση σχεδιάζεται να είναι διαθέσιμη το επόμενο διάστημα και μέσα από την ιστοσελίδα του ΟΔΥΘ.
Από την πρόγνωση της βροχής στην πρόβλεψη του σημείου όπου θα υπάρξει πρόβλημα
Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι η μετεωρολογική πρόγνωση να μετατρέπεται σε επιχειρησιακή πληροφορία. Σύμφωνα με τον Νικόλαο Δέρκα, μετά την πρόγνωση θα ακολουθούν υδρολογικές και υδραυλικές αναλύσεις, ώστε να προσδιορίζεται πού αναμένεται να εμφανιστεί ο κίνδυνος. Με άλλα λόγια, ο στόχος δεν είναι απλώς να γνωρίζει η Θεσσαλία πόσο θα βρέξει, αλλά να μπορεί να εκτιμά εγκαίρως ποια περιοχή κινδυνεύει από την ποσότητα νερού που αναμένεται να πέσει.
Άμεση ενημέρωση της Πολιτικής Προστασίας
Η πληροφορία αυτή, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που περιέγραψε, θα πρέπει να φτάνει γρήγορα στην Πολιτική Προστασία. «Να ξέρουμε πού θα έχουμε το πρόβλημα, ώστε γρήγορα να ενημερώνεται η Πολιτική Προστασία και να έχουμε τις ανάλογες δράσεις και ενέργειες για να προστατεύσουμε τον κόσμο, να προστατεύσουμε περιουσίες», ανέφερε. Ο ίδιος σημείωσε ότι ο ΟΔΥΘ έχει ήδη αρχίσει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση και ότι ο συγκεκριμένος τομέας θα αποτελέσει ένα από τα πεδία στα οποία ο Οργανισμός θα ενεργοποιηθεί συστηματικά.
Ειδικό τμήμα και συνεργασία με εξειδικευμένους επιστήμονες
Για την ανάπτυξη του αντιπλημμυρικού μηχανισμού, ο κ. Δέρκας ανέφερε ότι στο οργανόγραμμα του ΟΔΥΘ προβλέπεται ειδικό τμήμα, το οποίο θα συνεργάζεται με επιστήμονες από πανεπιστήμια, πολυτεχνικές σχολές και άλλους εξειδικευμένους φορείς. Η φιλοσοφία που παρουσίασε είναι η δημιουργία μιας επιστημονικής αλυσίδας από την πρόγνωση ενός φαινομένου έως την εκτίμηση των συνεπειών του και την επιχειρησιακή αντίδραση.
Συνεργασία ΟΔΥΘ και Περιφέρειας Θεσσαλίας
Στην αρχή της συνέντευξης ο Νικόλαος Δέρκας θέλησε επίσης να επισημάνει ότι υπάρχει, όπως είπε, «καλή συνεργασία» με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας και συνολικά με τις υπηρεσίες της Περιφέρειας. Ειδικά για την Κάρλα, ανέφερε ότι ο ΟΔΥΘ συνεργάζεται με την τεχνική υπηρεσία της Περιφέρειας, καθώς το συγκεκριμένο έργο βρίσκεται μεταξύ εκείνων που απαιτούν στενή συνέργεια των δύο πλευρών.
«Ο πρώτος τέτοιος οργανισμός που γίνεται στην Ελλάδα»
Στο τέλος της συνέντευξης, ο πρόεδρος του ΟΔΥΘ θέλησε να προσθέσει μία ακόμη επισήμανση για τη σημασία του νέου φορέα. «Είναι ο πρώτος τέτοιος οργανισμός που γίνεται στην Ελλάδα και νομίζω ότι είναι σημαντικό για τη Θεσσαλία», ανέφερε, συνοψίζοντας τη φιλοδοξία ο ΟΔΥΘ να λειτουργήσει ως ενιαίος μηχανισμός επιστημονικής διαχείρισης του νερού και του πλημμυρικού κινδύνου στην περιοχή.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
