Τη ραγδαία μετατόπιση της Ευρώπης προς ένα νέο μοντέλο αυξημένων στρατιωτικών δαπανών, χωρίς ωστόσο να έχει εισέλθει σε συνθήκες «πολεμικής οικονομίας», ανέλυσε ο Χρήστος Κόλλιας, Καθηγητής Εφαρμοσμένης Οικονομικής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και μέλος του Network of European Peace Scientists, σε εκδήλωση που διοργάνωσε ο Ενιαίος Σύλλογος Διδασκόντων ΠΘ, στο αμφιθέατρο «Κορδάτος» χθες το απόγευμα, με θέμα «Το Πανεπιστήμιο και η κοινωνία στο πλαίσιο της Πολεμικής Οικονομίας».
Όπως σημείωσε, βασικό κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μιας οικονομίας ως πολεμικής είναι το ποσοστό των στρατιωτικών δαπανών επί του ΑΕΠ. Παρά τη σημαντική αύξηση των τελευταίων ετών, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει ακόμη μακριά από τα επίπεδα που θα δικαιολογούσαν έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και μετά, οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο περίπου 30%, μια τάση που, σύμφωνα με τον κ. Κόλλια, δεν αναμένεται να ανακοπεί.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η σταδιακή αποδέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών από τον ρόλο του βασικού εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας, ιδιαίτερα κατά τη δεύτερη προεδρία Τραμπ, γεγονός που υποχρεώνει τις ευρωπαϊκές χώρες να καλύψουν τα κενά ασφάλειας με ίδιους πόρους. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα αποτελεί διαχρονική εξαίρεση, καθώς δαπανά εδώ και δεκαετίες υπερδιπλάσιο ποσοστό του ΑΕΠ της για την άμυνα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, λόγω της τουρκικής απειλής. Αντίθετα, χώρες όπως η Γερμανία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία αξιοποίησαν επί χρόνια το «μέρισμα της ειρήνης», κατευθύνοντας πόρους σε κοινωνικές δαπάνες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις επιπτώσεις αυτής της στροφής στα πανεπιστήμια και την έρευνα. Αναμένεται ενίσχυση της χρηματοδότησης σε τομείς που συνδέονται με την αμυντική βιομηχανία, μέσω κοινών ευρωπαϊκών προγραμμάτων όπως το SAFE, με παράλληλα δεοντολογικά ερωτήματα για τον προσανατολισμό της ακαδημαϊκής γνώσης. Τονίστηκε ότι δεν είναι δυνατόν να γίνονται τα πανεπιστήμια μέρος αυτής της πολεμικής μηχανής, καθώς είναι πεδίο δημοκρατικού διαλόγου και προώθησης της ακαδημαϊκής γνώσης.
Στην εκδήλωση μίλησε και ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Ανδρέας Στεργίου, παρουσιάζοντας πρόταση για κοινή στρατηγική Ελλάδας–Τουρκίας απέναντι στην κλιματική αλλαγή, ενώ η επίκουρη καθηγήτρια Φιλίππα Χατζησταύρου υπογράμμισε την ανάγκη επανεξέτασης της σχέσης ΕΕ–ΝΑΤΟ, επισημαίνοντας τους εσωτερικούς διχασμούς που δυσχεραίνουν τη διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής στρατηγικής.Η κ. Χατζησταύρου ανέλυσε τη μεταβολή του κυρίαρχου αφηγήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις απειλές ασφάλειας, επισημαίνοντας ότι αυτές δεν προήλθαν πλέον αποκλειστικά από τη Ρωσία, αλλά και από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή τις εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία. Υπογράμμισε ότι η αλλαγή αυτή προκάλεσε αναστάτωση στα κέντρα αποφάσεων των Βρυξελλών, καθώς το προηγούμενο αφήγημα είχε διευκολύνει τη δικαιολόγηση της στρατιωτικοποίησης της ΕΕ. Τόνισε ότι η Ένωση εγκλωβίστηκε σε αυξημένες αμυντικές δαπάνες, ασκώντας έντονη πίεση στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, ενώ παράλληλα αδυνατούσε να διαμορφώσει ενιαία στάση σε ζητήματα κρίσιμης σημασίας. Αναφέρθηκε στα προβλήματα της σχέσης ΕΕ–ΝΑΤΟ και στους εσωτερικούς διχασμούς, ιδίως μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας, που εμπόδισαν τη συγκρότηση ευρωπαϊκού στρατού. Τέλος, συνέδεσε τη στρατιωτικοποίηση με την οικονομική και πολιτισμική παρακμή της Δύσης, υποστηρίζοντας ότι η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας πραγματοποιήθηκε εις βάρος των κοινωνιών και χωρίς σαφή, κοινά αποδεκτή απειλή.
Ακολούθησε συζήτηση αλλά και αναφορά στο ίδιο θέμα από πολιτικούς εκπροσώπους κομμάτων.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
