Στ. Καβαλλιεράκης στην ΕΡΤ Καλαμάτας: Το «Ναυαρίνο» κράτησε ζωντανή την Ελληνική Επανάσταση

Ο ιστορικός και συγγραφέας μιλά για τη σημασία της ναυμαχίας, τον ρόλο των Μεγάλων Δυνάμεων και τη διαδρομή προς την ανεξαρτησία.

Η Ναυμαχία του Ναυαρίνου διατήρησε ζωντανή την Ελληνική Επανάσταση σε μία από τις πιο κρίσιμες καμπές της και αποτέλεσε τη «γέφυρα» προς τη συγκρότηση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Αυτό υπογράμμισε ο ιστορικός και συγγραφέας Στέφανος Καβαλλιεράκης, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινό στον Αέρα» της ΕΡΤ Καλαμάτας και στον Κώστα Γαζούλη, με αφορμή τη συμπλήρωση 199 χρόνων από τη ναυμαχία της 20ής Οκτωβρίου 1827.

«Το Ναυαρίνο διατηρεί την Ελληνική Επανάσταση ζωντανή και την οδηγεί στην επόμενη φάση της», ανέφερε, εξηγώντας ότι η συμμαχική νίκη συνέβαλε καθοριστικά στη μετάβαση από τον επαναστατικό αγώνα στη δημιουργία εθνικού κράτους.

Η Επανάσταση μπροστά στον κίνδυνο της συντριβής

Όπως σημείωσε, το φθινόπωρο του 1827 η Επανάσταση βρισκόταν ίσως στη χειρότερη φάση της. Η παρουσία των αιγυπτιακών στρατευμάτων του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και οι μεγάλες ήττες των προηγούμενων χρόνων δημιουργούσαν τον κίνδυνο οριστικής συντριβής της.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η νίκη των στόλων της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας στο Ναυαρίνο αποτέλεσε, κατά τον ίδιο, το πιο κομβικό στρατιωτικό γεγονός της ύστερης φάσης της Επανάστασης και επιτάχυνε τις εξελίξεις προς τη δημιουργία ελληνικού κράτους.

Φιλελληνισμός και γεωπολιτικά συμφέροντα

Ο κ. Καβαλλιεράκης ανέδειξε τόσο τη συμβολή του φιλελληνισμού όσο και τη σύγκλιση των συμφερόντων των Μεγάλων Δυνάμεων. Η σφαγή της Χίου και το Μεσολόγγι, όπως επισήμανε, είχαν προκαλέσει μεγάλες ανθρωπιστικές κινητοποιήσεις στην Ευρώπη. Ωστόσο, η αλλαγή στάσης των δυνάμεων συνδεόταν και με τις αλλαγές ηγεσίας στη Βρετανία και τη Ρωσία, καθώς και με τις γεωπολιτικές επιδιώξεις τους.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Βρετανία αναζητούσε μεγαλύτερη επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ρωσία έβλεπε την ευκαιρία να πλήξει την Οθωμανική Αυτοκρατορία και να προωθήσει τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Αναφερόμενος στις προηγούμενες σχέσεις του ελληνικού πληθυσμού με τη Ρωσία, υπενθύμισε και την οδυνηρή εμπειρία των Ορλοφικών για την Πελοπόννησο.

Από τη ναυμαχία στη συγκρότηση του κράτους

Η ναυμαχία, πάντως, δεν σήμανε την άμεση αποχώρηση του Ιμπραήμ ούτε την αυτόματη αναγνώριση της ανεξαρτησίας. Ο ιστορικός αναφέρθηκε στη συμβολή της γαλλικής εκστρατείας υπό τον Μεζών στην απομάκρυνση των οθωμανικών φρουρών από τα κάστρα της Πελοποννήσου.

Υπενθύμισε επίσης το έργο της επιστημονικής αποστολής, που κατέγραψε τη γεωγραφία, την κοινωνία και το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, αφήνοντας μια ιδιαίτερα πλούσια εικόνα της εποχής.

Στην πορεία προς την αναγνώριση της ανεξαρτησίας το 1830, ξεχωριστή αναφορά έκανε στον Ιωάννη Καποδίστρια και στη διπλωματική εμπειρία που έφερε στην προσπάθεια συγκρότησης του κράτους. Όπως τόνισε, ο Καποδίστριας γνώριζε τον τρόπο λειτουργίας της ευρωπαϊκής διπλωματίας και κατάφερε, παρά τη δική του διαδρομή μέσα στο αυτοκρατορικό περιβάλλον, να προσαρμοστεί στις ανάγκες μιας νέας πολιτικής οντότητας: του έθνους-κράτους.

Για τον κ. Καβαλλιεράκη, η σημασία αυτής της μετάβασης γίνεται αντιληπτή αν αναλογιστεί κανείς ότι οι πληθυσμοί της περιοχής είχαν ζήσει επί αιώνες στο πλαίσιο αυτοκρατοριών, με τη θρησκεία να αποτελεί βασικό στοιχείο προσδιορισμού της κοινότητάς τους.

Το μήνυμα για τις διεθνείς συμμαχίες

Συνδέοντας την επέτειο με το σήμερα, υπογράμμισε ότι η Επανάσταση άντεξε χάρη στον ηρωισμό των αγωνιστών, αλλά ολοκληρώθηκε και με τη συνδρομή των συμμάχων. Επισήμανε, επομένως, την ανάγκη προσεκτικής ισορροπίας ανάμεσα στις ίδιες δυνάμεις και στον χειρισμό των διεθνών συμμαχιών.

«Δεν μπορούμε ούτε να βασιζόμαστε εξ ολοκλήρου στους συμμάχους ούτε να τους απαξιώνουμε», ανέφερε, υπενθυμίζοντας τη σημασία που έδινε η Φιλική Εταιρεία στην ανάληψη του αγώνα με τις δυνάμεις των ίδιων των επαναστατών.

Το σχόλιο για την Ευρώπη και τη Γαλλία

Η συζήτηση έκλεισε με αναφορά στη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα και ιδιαίτερα στη Γαλλία. «Η Γαλλία δεν είναι μία Γαλλία, είναι πολλές Γαλλίες», σημείωσε, περιγράφοντας τις διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές τάσεις ανάμεσα στο Παρίσι και την επαρχία.

Κατά την εκτίμησή του, η αποδυνάμωση των παραδοσιακών κομμάτων του πολιτικού κέντρου έχει ενισχύσει την πόλωση, με αναφορές στη Μαρίν Λεπέν και στον Ζαν-Λικ Μελανσόν. Εκτίμησε μάλιστα ότι το πολιτικό κλίμα στη Γαλλία θυμίζει περισσότερο τον Μεσοπόλεμο παρά μια σύγχρονη πολιτική κατάσταση.

Συνέδεσε τις πολιτικές αναταράξεις με τις δυσκολίες διακυβέρνησης, την έλλειψη εκπροσώπησης των νεότερων γενιών και προβλήματα όπως η στέγαση, τα ενοίκια και η ενεργειακή κρίση, τα οποία, όπως τόνισε, δεν περιορίζονται στην Ελλάδα. Ολοκληρώνοντας, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Γαλλία δεν θα βγει εύκολα από αυτή την κατάσταση.

Αναλυτικά όσα είπε ο κ. Καβαλλιεράκης στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ Καλαμάτας: