Επιστήμονες, παραγωγοί και εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών συναντώνται από τις 24 έως τις 26 Σεπτεμβρίου – Ο γεωπόνος και κύριος ερευνητής του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, Βασίλης Γκισάκης, μίλησε στην ΕΡΤ Καλαμάτας για τις εφαρμογές της αγροοικολογίας και τις προκλήσεις της ελληνικής παραγωγής
Μια νέα πανελλήνια συνάντηση για το παρόν και το μέλλον της ελληνικής γεωργίας διοργανώνεται από τις 24 έως τις 26 Σεπτεμβρίου στην Καλαμάτα. Το 1ο Πανελλήνιο Φόρουμ Αγροοικολογίας φέρνει στον ίδιο χώρο επιστήμονες, ερευνητές, παραγωγούς, συνεταιρισμούς και εκπροσώπους διεθνών οργανισμών, με στόχο την αναζήτηση εφαρμόσιμων λύσεων για περισσότερο βιώσιμα, δίκαια και ανθεκτικά αγροδιατροφικά συστήματα.
Με αφορμή τη διοργάνωση, ο συντονιστής του Φόρουμ, γεωπόνος και κύριος ερευνητής στο Τμήμα Ελαίας και Οπωροκηπευτικών Καλαμάτας του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, δρ Βασίλης Γκισάκης, μίλησε στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ Καλαμάτας και στην εκπομπή «Πρωινό στον Αέρα».
Όπως εξήγησε, η αγροοικολογία δεν αποτελεί απλώς ένα νέο μοντέλο καλλιέργειας ή μια περιορισμένη δέσμη γεωργικών πρακτικών. Πρόκειται για μια ευρύτερη προσέγγιση, η οποία εξετάζει συνολικά τον τρόπο παραγωγής και διάθεσης της τροφής, από το χωράφι έως τον καταναλωτή.
Τι είναι η αγροοικολογία
Η αγροοικολογία αξιοποιεί οικολογικές διαδικασίες και αρχές για τον σχεδιασμό των συστημάτων παραγωγής. Στόχος της είναι η γεωργία να περιορίσει τις επιπτώσεις της στο περιβάλλον, να γίνει πιο ανθεκτική απέναντι στην κλιματική κρίση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά και περισσότερο δίκαιη και οικονομικά βιώσιμη για τον παραγωγό.
«Δεν μένουμε μόνο στο χωράφι και σε πέντε απλές καλές πρακτικές», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γκισάκης. Όπως σημείωσε, η αγροοικολογία λειτουργεί ως μια «έννοια ομπρέλα», η οποία συνδέεται με τη βιολογική και τη βιοδυναμική γεωργία, χωρίς να ταυτίζεται αποκλειστικά με κάποια από αυτές.
Παράλληλα, αντιμετωπίζει τη γεωργία όχι μόνο ως επιστήμη, αλλά και ως πρακτική και κοινωνικό κίνημα. Στη συζήτηση συμμετέχουν οι παραγωγοί, οι επιστήμονες, οι συνεταιρισμοί, οι φορείς της υπαίθρου και όσοι λαμβάνουν αποφάσεις για την αγροτική πολιτική.
Η γνώση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πρέπει να μεταφέρεται μόνο «από πάνω προς τα κάτω», από τους ειδικούς προς τους αγρότες. Χρειάζεται να συνδιαμορφώνεται με τη συμμετοχή των ανθρώπων που γνωρίζουν καθημερινά τα προβλήματα και τις ανάγκες της παραγωγής.
Πρακτικές που μπορούν να εφαρμοστούν στο χωράφι
Η αγροοικολογία περιλαμβάνει πρακτικές που είναι ήδη γνωστές σε αρκετούς παραγωγούς και μπορούν να εφαρμοστούν σταδιακά, χωρίς να απαιτούν πάντοτε υψηλό κόστος ή περίπλοκη τεχνολογία.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η μειωμένη κατεργασία του εδάφους,
- η χλωρή λίπανση με ψυχανθή και άλλα φυτά,
- η φυτοκάλυψη,
- η χρήση οργανικών υλικών και η κομποστοποίηση,
- η προστασία της βιοποικιλότητας,
- η αξιοποίηση ωφέλιμων εντόμων,
- ο περιορισμός των χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων,
- η μείωση των εξωτερικών εισροών και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην υγεία του εδάφους. Στον επιδεικτικό αγρό της «Μάνας Ελιάς», στις εγκαταστάσεις του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ στην Καλαμάτα, η διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα σε ένα ακάλυπτο, κατεργασμένο έδαφος και σε ένα έδαφος με φυτοκάλυψη και αυξημένη οργανική ουσία μπορεί να φθάσει ακόμη και τους 10 με 15 βαθμούς.
Η διαφορά αυτή επηρεάζει την ταχύτητα με την οποία στεγνώνει το έδαφος και, κατά συνέπεια, τις ανάγκες μιας καλλιέργειας σε νερό. Παράλληλα, η φυτοκάλυψη μπορεί να συμβάλει στην προστασία από τη διάβρωση και την υποβάθμιση του εδάφους.
Σταδιακή μετάβαση και όχι απότομη αλλαγή
Ο κ. Γκισάκης διευκρίνισε ότι η αγροοικολογική μετάβαση δεν σημαίνει πως ένας παραγωγός θα εγκαταλείψει από τη μία ημέρα στην άλλη όσα εφαρμόζει και θα κληθεί να ακολουθήσει ένα αυστηρό σύνολο κανόνων.
Η μετάβαση γίνεται σταδιακά και με επιστημονική υποστήριξη. Αρχικά εξετάζεται πώς μπορούν να μειωθούν οι εξωτερικές εισροές και το κόστος παραγωγής. Στη συνέχεια αλλάζουν επιμέρους πρακτικές και, σε επόμενο στάδιο, ανασχεδιάζεται συνολικότερα το σύστημα παραγωγής.
Όπως ανέφερε, υπάρχουν ήδη παραδείγματα παραγωγών που, μέσα από διαφορετικές πρακτικές διαχείρισης των ζιζανίων, περιόρισαν τη χρήση χημικών μέσων, μείωσαν το κόστος και βελτίωσαν σταδιακά το έδαφος και τις ανάγκες του σε λίπανση.
Στόχος είναι ένας αγροοικολογικά διαχειριζόμενος ελαιώνας να μπορεί να διατηρεί ικανοποιητική παραγωγή και ταυτόχρονα να έχει χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Από το χωράφι έως τον καταναλωτή
Η αγροοικολογία δεν σταματά στην καλλιέργεια, αλλά καλύπτει ολόκληρο το αγροδιατροφικό σύστημα και την πορεία του προϊόντος μέχρι τον καταναλωτή.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η συνεργασία μεταξύ των παραγωγών, οι συνεταιρισμοί, οι ομάδες παραγωγών και η δημιουργία μικρότερων αλυσίδων διάθεσης, ώστε μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας να επιστρέφει στον αγρότη.
Παράλληλα, επιδιώκεται η ενίσχυση της άμεσης σχέσης παραγωγού και καταναλωτή. Εκτός από τις πιστοποιήσεις, ο καταναλωτής μπορεί να γνωρίζει ποιος παράγει την τροφή του, με ποιες μεθόδους και κάτω από ποιες συνθήκες.
Ο κ. Γκισάκης αναφέρθηκε στη σημασία των λαϊκών αγορών βιοκαλλιεργητών, της κοινωνικά υποστηριζόμενης γεωργίας και των συμμετοχικών συστημάτων πιστοποίησης. Όπως είπε, στην Ελλάδα εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές δομές άμεσης επαφής ανάμεσα στον παραγωγό και τον καταναλωτή, οι οποίες δεν συναντώνται στον ίδιο βαθμό σε άλλες χώρες.
Αγροοικολογία και κόστος των τροφίμων
Η μείωση της χρήσης λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων και άλλων εξωτερικών εισροών μπορεί, σύμφωνα με τον ερευνητή του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, να περιορίσει το κόστος παραγωγής.
Η συζήτηση συνδέεται παράλληλα με την αυτάρκεια, τη διατροφική κυριαρχία και τη μικρότερη εξάρτηση μιας χώρας από εισαγόμενα καύσιμα, λιπάσματα και άλλες πρώτες ύλες.
Ωστόσο, όπως επισήμανε, οι αλλαγές αυτές δεν μπορούν να στηριχθούν σε μεμονωμένες και αποσπασματικές κινήσεις κάθε παραγωγού. Απαιτούν συνεργασία, επιστημονική γνώση, γεωργική κατάρτιση και κυρίως συνεκτικές αγροτικές πολιτικές.
Το πρόγραμμα του Φόρουμ
Οι εργασίες του 1ου Πανελλήνιου Φόρουμ Αγροοικολογίας αρχίζουν την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου στο Δημοτικό Πνευματικό Κέντρο Καλαμάτας.
Η πρώτη ημέρα περιλαμβάνει κεντρικές ομιλίες, επιστημονικές συνεδρίες και συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών και εκπροσώπων των παραγωγών.
Τη δεύτερη ημέρα οι εργασίες θα συνεχιστούν έως το μεσημέρι στο Πνευματικό Κέντρο. Στη συνέχεια οι συμμετέχοντες θα μεταβούν στις εγκαταστάσεις του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ και στον επιδεικτικό αγρό της «Μάνας Ελιάς». Εκεί θα πραγματοποιηθούν επίσκεψη πεδίου και συμμετοχικά εργαστήρια για τις ευρωπαϊκές αγροτικές πολιτικές και τη φυσική καλλιέργεια.
Η τρίτη ημέρα θα πραγματοποιηθεί στη Χώρα Μεσσηνίας, σε συνδιοργάνωση με την Ομάδα Παραγωγών ΝΗΛΕΑΣ και το 4ο Oliday. Οι εργασίες θα επικεντρωθούν στις αγροοικολογικές προσεγγίσεις στην ελαιοκαλλιέργεια, με επιστημονικές παρουσιάσεις και συζήτηση στρογγυλής τραπέζης.
Ιδιαίτερο βάρος θα δοθεί στη διαχείριση του εδάφους και της βιοποικιλότητας, στην προσαρμογή της ελαιοκαλλιέργειας στην κλιματική κρίση και στον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Διεθνείς συμμετοχές
Στο Φόρουμ συμμετέχουν εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών, μεταξύ των οποίων ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών – FAO, η IFOAM, το Agroecology Europe και η Via Campesina.
Στόχος της παρουσίας τους είναι να μεταφέρουν την ευρωπαϊκή και διεθνή εμπειρία, τόσο σε επίπεδο γεωργικών πρακτικών όσο και στη χάραξη αγροτικών πολιτικών.
Παράλληλα, στις συζητήσεις συμμετέχουν εκπρόσωποι ομάδων παραγωγών, συνεταιρισμών, αγροτικών συλλόγων και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Έμφαση στην ελαιοκαλλιέργεια
Η επιλογή να αφιερωθεί ολόκληρη ημέρα στην ελαιοκαλλιέργεια συνδέεται με τη μεγάλη οικονομική και κοινωνική σημασία της για τη Μεσσηνία και συνολικά για την Ελλάδα.
Ο κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με το αυξημένο κόστος παραγωγής, τη λειψυδρία, τις ακραίες θερμοκρασίες και τα καιρικά φαινόμενα που εκδηλώνονται πλέον σε διαφορετικές περιόδους από τις αναμενόμενες.
Μέσα από την έρευνα και τη συνεργασία με τους παραγωγούς αναζητούνται πρακτικές που θα κάνουν τους ελαιώνες περισσότερο ανθεκτικούς, θα μειώσουν το κόστος και θα προσδώσουν πρόσθετη περιβαλλοντική και οικονομική αξία στο τελικό προϊόν.
«Να ακουστούν ιδιαίτερα οι παραγωγοί»
Σύμφωνα με τον Βασίλη Γκισάκη, το βασικό μήνυμα του Φόρουμ είναι ότι υπάρχουν πρακτικές προσεγγίσεις που μπορούν να δώσουν λύσεις στα προβλήματα της γεωργίας, αρκεί να υπάρχει διάθεση συνεργασίας και ουσιαστικού διαλόγου.
«Πρέπει να ακούσουμε και τους επιστήμονες και τους παραγωγούς, ιδιαίτερα τους παραγωγούς», υπογράμμισε.
Για έναν Μεσσήνιο παραγωγό που θέλει να κάνει τα πρώτα βήματα προς την αγροοικολογία, η συμμετοχή στο Φόρουμ μπορεί να αποτελέσει αφετηρία ενημέρωσης και ανταλλαγής εμπειριών. Παράλληλα, ο ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ προγραμματίζει τη συνέχιση των εκπαιδευτικών σεμιναρίων και των δράσεων στον επιδεικτικό αγρό της «Μάνας Ελιάς», με ανοιχτή πρόσκληση προς τους παραγωγούς της περιοχής.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
