Το ποντιακό έθιμο «Κοτσαγκέλ» ζωντανεύει στην Άρδασσα Πτολεμαΐδας

Δεύτερη μέρα του Πάσχα και με έντονο το στοιχείο της συλλογικότητας και της παράδοσης, αναβίωσε και φέτος στην Άρδασσα Πτολεμαΐδας το ποντιακό έθιμο «Κοτσαγκέλ», ένα έθιμο που πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο χορό και μεταφέρθηκε από τους Πόντιους από την ιστορική τους πατρίδα.

Στον Πόντο, σκοπός του εθίμου ήταν ο εορτασμός της Δευτέρας του Πάσχα με τη συμμετοχή όλης της κοινότητας – «ουλ’ εντάμαν», όπως χαρακτηριστικά λέγεται στην ποντιακή διάλεκτο. Η ημέρα ξεκινούσε με ανταλλαγές ευχών από σπίτι σε σπίτι, δημιουργώντας σταδιακά ένα μεγάλο «μπουλούκι», στο οποίο συμμετείχε τουλάχιστον ένα μέλος από κάθε οικογένεια. Το ίδιο σκηνικό αναβιώνει και στην Άρδασσα Εορδαίας.

Νέοι και νέες του χωριού, ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές και με τη συνοδεία μουσικών οργάνων, περιδιαβαίνουν  τα σπίτια του οικισμού. Σε κάθε στάση αντάλλασσαν ευχές, δέχονταν κεράσματα και καλούν ένα ακόμη μέλος της οικογένειας να ενταχθεί στην ομάδα. Με σύνθημα “Ο ένας δύο οι δύο τρεις και ουλ αντάμα” η  παρέα μεγάλωνε συνεχώς, σχηματίζοντας μια ζωντανή αλυσίδα που ενώνει το χωριό. Στις γειτονιές του χωριού, οι κάτοικοι περιμένουν με στρωμένα τα τραπέζια με παραδοσιακά εδέσματα, κόκκινα αυγά τσουγκρίζονταν, με τις  ευχές να  αντηχούν παντού και ο χορός  να στήνεται σε κάθε σπίτι. Η κορύφωση έρχεται το απόγευμα, όπου στην πλατεία της Άρδασσας, κάτοικοι και επισκέπτες συγκεντρώνονται γύρω από τα στρωμένα τραπέζια της «τράπεζας της αγάπης».

Ο ήχος του κεμεντζέ και του νταουλιού θα δώσουν το έναυσμα για το γλέντι, με πρώτο χορό το «Κοτσαγκέλ». Οι χορευτές, πιασμένοι σφιχτά χέρι-χέρι, σχηματίζουν μια δυναμική αλυσίδα που απλώνεται στην κεντρική πλατεία του χωριού, συμβολίζοντας την ενότητα και τη συνέχεια της παράδοσης. 

Το έθιμο ολοκληρώνεται  με ένα μεγάλο αντάμωμα, όπου όλοι ντόπιοι και επισκέπτες γίνονται μια παρέα, κρατώντας ζωντανό ένα κομμάτι της ποντιακής κληρονομιάς που συνεχίζει να συγκινεί και να ενώνει γενιές.

ΕΡΤ Κοζάνης – Ρεπορτάζ: Δέσποινα Αμαραντίδου