Το ΕΡΤnews στα χωριά της Ηπείρου που «ράγισαν» από το «χτύπημα» του εγκέλαδου

Ο χρόνος σταμάτησε στις 5:32 τα ξημερώματα της Κυριακής, όταν ο σεισμός των 5,4 Ρίχτερ χτύπησε τον Νομό Ιωαννίνων, τρομοκρατώντας τους κατοίκους ολόκληρης της Ηπείρου, με την ένταση και την ισχύ του. Είχαμε χρόνια να «χορέψουμε» στον ρυθμό των Ρίχτερ με τέτοια «μανία». Το κυριακάτικο ξύπνημα θα μείνει «χαραγμένο» για πάντα στη μνήμη μικρών και μεγάλων. Όμως το πιο άσχημο, το πιο σκληρό, είναι αυτό που άφησε πίσω του: Iεροί ναοί, μνημεία αιώνων, χωριά ολόκληρα που έχασαν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα την καρδιά τους…

Μέσα στα χαλάσματα οι τρεις Εκκλησίες στην Ψήνα – Άντεξαν στο πέρασμα των χρόνων, αλλά όχι στον σεισμό

Στην Ψηνά, η Αγία Μαρίνα έχει καταρρεύσει ολοσχερώς… Η εικόνα της είναι συγκλονιστική: πέτρες, μπάζα και σκόνη, εκεί όπου μέχρι χθες στεκόταν ο ναός, που συνόδευε τη ζωή του χωριού. Μέσα στα χαλάσματα έχουν θαφτεί εικόνες, μνήμες και στιγμές που έζησαν γενιές ολόκληρες. Λίγο πιο κάτω, στον Κάτω Μαχαλά, βρίσκεται η Κοίμηση της Θεοτόκου, η κεντρική εκκλησία του χωριού, ένα μνημείο μεγάλης αρχαιολογικής αξίας. Η εκκλησία δεν έχει καταρρεύσει, όμως οι ζημιές είναι τόσο σοβαρές, που μετά τον έλεγχο, χαρακτηρίστηκε ακατάλληλη και κατεδαφιστέα. Ο πέτρινος τοίχος έχει ανοίξει στα δύο, η υποχώρηση της τοιχοποιίας έχει δημιουργήσει επικίνδυνες ελιγμούς και η στατικότητα του ναού έχει χαθεί. Σε λίγες ημέρες θα ολοκληρώνονταν οι εργασίες πλακόστρωσης του προαυλίου. Οι κάτοικοι ήθελαν την Παναγία τους όμορφη, έτοιμη να ξεχωρίσει το Πάσχα. Τώρα, όμως, όπως λένε, πρέπει όλοι μαζί να βοηθήσουμε να χτιστεί ξανά από την αρχή. Μεγάλες ζημιές υπέστη και ο Άγιος Δημήτριος, με ρωγμές στους τοίχους, αποκολλήσεις σοβάδων και φθορές που μαρτυρούν τη σφοδρότητα του σεισμού.

Λαλίζα: Εκκλησία πληγωμένη, σπίτια ακατάλληλα

Λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά, στον συνοικισμό Λαλίζα, η εκκλησία του χωριού έχει τυλιχτεί με κόκκινες κορδέλες. Ο κίνδυνος κατάρρευσης είναι ορατός. Αψηφώντας τον φόβο, ανοίγουμε την πόρτα. Η εικόνα μέσα αποκαρδιωτική… Τοίχοι σκισμένοι, ρωγμές που διαπερνούν τον σοβά, αγιογραφίες κατεστραμμένες, πέτρες και σκόνη παντού… Πριν φύγουμε, μια γυναίκα μας φωνάζει: «Ελάτε να δείτε το σπίτι μου… έμεινα στον δρόμο.» Το σπίτι της έχει καταρρεύσει από τη μία πλευρά. Μια διαμπερής τρύπα αφήνει το φως να περνά μέσα από το σαλόνι. Η κουζίνα ραγισμένη, ο τοίχος αποκολλημένος. Δεν είναι ασφαλές — όμως μόνο οι μηχανικοί μπορούν να πουν το μέγεθος της ζημιάς.

Δομολέσσα: Ο Άγιος Νικόλαος που «ράγισε»

Φεύγοντας από τη Λαλίζα με κατεύθυνση τη Δομολέσσα, ένας κόμπος ανεβαίνει στην αναπνοή. Και πριν προλάβει να ολοκληρωθεί η σκέψη, αντικρίζουμε το «καμάρι» του συνοικισμού: τον Άγιο Νικόλαο χτυπημένο από τα Ρίχτερ. Το λευκό καμπαναριό γεμάτο ρωγμές. Ο σοβάς αποκολλημένος. Το επιβλητικό κτίσμα έχει πάρει κλίση. «Μπαίνω μέσα. Ο ναός ραγισμένος από άκρη σε άκρη. Οι εσωτερικές κολώνες έχουν κοπεί σε δύο σημεία από την ένταση του σεισμού. Τοιχογραφίες έχουν πέσει μαζί με τον σοβά. Στην Αγία Τράπεζα, ο Εσταυρωμένος στέκεται όρθιος… γύρω του όλα κατεστραμμένα. Και τότε, καθώς απομακρύνομαι τρία μόλις μέτρα από την πόρτα, γίνεται νέος δυνατός σεισμός… Οι λιγοστοί κάτοικοι φωνάζουν: «Σεισμός! Απομακρυνθείτε!» Η αγωνία τους μέχρι να δουν ότι είμαι καλά, είναι κάτι που δεν ξεχνιέται. Με δακρυσμένα μάτια, βγαίνουμε από ένα σπίτι που ευτυχώς δεν έπαθε ζημιά και αντικρίζουμε ξανά τον Άγιο Νικόλαο». «Αν πάτε 200 μέτρα πιο κάτω είναι και η εκκλησία της Παναγίας», μου λένε. «Την χάσαμε κι αυτή… μείναμε χωρίς εκκλησία».

Πώς να δώσεις δύναμη; Πώς να πεις στους ανθρώπους να μη φοβούνται, όταν δεν ξέρεις αν η σεισμική ακολουθία έχει τελειώσει; Πώς να δώσεις κουράγιο σε χωριά που μέσα σε λίγα λεπτά έχασαν τα σπίτια τους, τις εκκλησίες τους, τα σημεία που κρατούσαν ζωντανή την κοινότητά τους; «Κι όμως, μέσα σε όλο αυτό το σκοτάδι, υπάρχει κάτι που σε κάνει να ελπίζεις: Οι άνθρωποι που νοιάζονται ο ένας για τον άλλον, ακόμη κι όταν οι ίδιοι έχουν χάσει τα πάντα… Η Ήπειρος λένε έχει μάθει να αντέχει. Και θα αντέξει και αυτή τη φορά.

Ρεπορτάζ: Βασίλης Σιώμος