Η έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Στο νήμα του χρόνου: Άνθρωποι και τοπία της Ηπειρώτικης γης» επιχειρεί μια αφήγηση του έργου του εμβληματικού Έλληνα φωτογράφου, Κώστα Μπαλάφα, με κύριο άξονα την πόλη των Ιωαννίνων και την ευρύτερη περιοχή της. Παρουσιάζεται ένα μικρό μέρος από τις φωτογραφίες του δημιουργού, σε επανεκτύπωση των πρωτότυπων τυπωμάτων που παραχωρήθηκαν στο Photometria Photography Center από τον γιο του, Γιώργο Μπαλάφα.
Ο Κώστας Μπαλάφας (1917–2011), κορυφαίος εκπρόσωπος της ουμανιστικής φωτογραφίας στην Ελλάδα, γεννήθηκε στην ορεινή Κυψέλη (Χώσεψη) της Άρτας και βρέθηκε από νωρίς στη βιοπάλη. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ και κατέγραψε με τον φακό του τον ένοπλο αγώνα στην Ήπειρο, δημιουργώντας ένα μοναδικό ιστορικό τεκμήριο της Αντίστασης. Μετά τον πόλεμο, παράλληλα με τη σταδιοδρομία του στη ΔΕΗ ως φωτογράφος και κινηματογραφιστής, αφιερώθηκε στην αποτύπωση του μόχθου, της αξιοπρέπειας και των παραδόσεων του απλού λαού, ιδιαίτερα της υπαίθρου.

Η έκθεση επιδιώκει να συνδέσει τις φωτογραφίες του Μπαλάφα με τη σύγχρονη ζωή και τις μνήμες των κατοίκων, μεταδίδοντας την ιστορία του τόπου στις επόμενες γενιές. Η στόχευση αυτή συνδέεται με την άποψη ότι το αρχείο δεν αφορά απλώς την ενασχόληση με το παρελθόν, αλλά θέτει ερωτήματα για το μέλλον, αποτελώντας μια υπόσχεση και μια ευθύνη για το αύριο.

Μέσα από το επιλεγμένο φωτογραφικό υλικό επιχειρείται μια αφήγηση που εστιάζει στη ζωή στην πόλη των Ιωαννίνων και στις γύρω περιοχές, αναδεικνύοντας στιγμιότυπα και πορτρέτα από την αγορά της πόλης, την παραλίμνια ζωή και την ποιμενική ύπαιθρο. Η συγκρότηση αυτού του αρχείου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα δοκίμια και οι πρωτότυπες εκτυπώσεις συνιστούν πολύτιμο υλικό για την κατανόηση των εκτυπωτικών και, ευρύτερα, των δημιουργικών επιλογών του φωτογράφου. Χαρακτηριστική είναι η ποικιλομορφία στα μεγέθη των εκτυπώσεων του ίδιου θέματος, καθώς και οι διαφορετικές επιλογές ως προς τις αποχρώσεις και την τονική αντίθεση. Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται επίσης ανάμεσα στις εικόνες που ο φωτογράφος συμπεριέλαβε στα βιβλία του και στις εκτυπώσεις που μελετήθηκαν στο συγκεκριμένο αρχείο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο Μπαλάφας φαίνεται να επιστρέφει στο ίδιο θέμα σε διαφορετική ημέρα, όπως υποδηλώνουν, για παράδειγμα, οι αλλαγές στην ενδυμασία των εικονιζόμενων προσώπων. Αλλού επιλέγει διαφορετική εκδοχή της ίδιας εικόνας, αντιστρέφοντας οριζόντια το αρνητικό κατά την εκτύπωση.
Η λεπτομερής εξέταση των ιδιαιτεροτήτων των τυπωμάτων και η μελέτη του συγκεκριμένου αρχείου υπερβαίνουν, επομένως, μια απλή θεματική ταξινόμηση και επιχειρούν μια διεισδυτικότερη προσέγγιση των δημιουργικών επιλογών του φωτογράφου. Υπό αυτή την έννοια, επιβεβαιώνεται η αντίληψη ότι η διαδικασία αναζήτησης, συγκέντρωσης και συγκρότησης των φωτογραφικών αρχείων συνιστά έναν ιδιαίτερο μηχανισμό παραγωγής γνώσης.
Για την τεκμηρίωση των τόπων λήψης των φωτογραφιών αντλήθηκαν πληροφορίες κυρίως από τις χειρόγραφες ετικέτες που είχε επικολλήσει ο ίδιος ο φωτογράφος στους φακέλους των εκτυπώσεων. Η κατά προσέγγιση χρονολόγηση των φωτογραφιών στην περίοδο 1950–1970 προέκυψε από τη συγκριτική μελέτη προηγούμενων εκδόσεων σχετικών με το έργο του φωτογράφου.
Η έκθεση τιμά τον Έλληνα φωτογράφο, εντάσσεται στην 18η διοργάνωση του Photometria και θα αποτελεί μόνιμη εγκατάσταση στη νέα έδρα του Photometria Photography Center. Θερμές ευχαριστίες οφείλονται στον Γιώργο Μπαλάφα για την παραχώρηση των φωτογραφιών, και στον Μάριο Βάινβουρμ για τη γενναιόδωρη προσφορά εκτυπώσεων και πλαισίωσης των έργων.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο ίδιος ο Κώστας Μπαλάφας παραχώρησε εν ζωή, το 2008, το φωτογραφικό του έργο στο Μουσείο Μπενάκη, προσφέροντας ένα πολύτιμο αρχείο αποτελούμενο από αρνητικά, πρωτότυπα τυπώματα, κινηματογραφικές ταινίες και συνοδευτικές μαρτυρίες.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος