Το 13ο διεθνές νεανικό φεστιβάλ αρχαίου δράματος στην αρχαία Μεσσήνη

Μία γιορτή του θεάτρου με νεανική δημιουργικότητα και δυναμική έκφραση λαμβάνει χώρα στο μοναδικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης.

Από το Εκκλησιαστήριο της Μεσσήνης, γνωστό και ως Ωδείο, στην Αγορά της αρχαίας πόλεως ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ Κώστας Γαζούλης έχει το προνόμιο να συμμετέχει στην αναπαράσταση μιας μυσταγωγίας του αρχαίου δράματος.  

Μαθητές και φοιτητές από σχολεία της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, των ερασιτεχνικών θεατρικών ομάδων των πανεπιστημίων, των κολλεγίων και των θεατρικών σχολείων από την Ελλάδα και το εξωτερικό παίζουν επί σκηνής και βιώνουν το πάθος του αρχαίου δράματος των μεγάλων τραγικών ποιητών.

Η Αντιγόνη του Ευριπίδη κεντρίζει πάντα το ενδιαφέρον. Η ηρωίδα ενσαρκώνεται από την Κωνσταντία από το Β΄ λύκειο Παλαιού Φαλήρου, η οποία μιλά για ένα πολύ σημαντικό γεγονός στο οποίο οι μαθητές συμμετέχουν με την βοήθεια των καθηγητών. «Βρισκόμαστε εκεί όπου ήταν οι πρόγονοι μας και ψυχαγωγούντο, πηγαίνουμε πίσω στον χρόνο». 

Στον ρόλο του Κρέοντα ο Λεωνίδας, ο οποίος δηλώνει περήφανος για τον εαυτό του καθώς όλος αυτός ο χρόνος που αφιερώθηκε στην προετοιμασία με τους καθηγητές του είχε αυτό το αποτέλεσμα στο αρχαίο θέατρο. «Μια μοναδική εμπειρία  και μεγάλη τιμή για το ότι έπαιξα σε ένα θέατρο όπου εμφανίστηκαν μεγάλοι ηθοποιοί και πολλοί ονειρεύονται να παίξουν.

Η ελληνική τραγωδία με τις ιδέες και τις αξίες που φέρει είναι διαχρονική, επίκαιρη ανεξάντλητη, λέει ο Αντώνιος  Μπόζης καθηγητής φιλόλογος, εξηγώντας γιατί τόσοι πολλοί νέοι άνθρωποι από τόσο διαφορετικές χώρες επιστρέφουν στα κείμενα των τραγικών ποιητών.

Η Χριστίνα Αθανασοπούλου, μέλος οργανωτικής επιτροπής φεστιβάλ αναφέρει μία συνεργασία από το πρώτο και το δεύτερο Λύκειο Γρεβενών μαζί με το ΕΠΑΛ που θα ανεβάσουν μια παράσταση στις 5 Μαΐου.

Εκεί όπου πριν από 2.500 χρόνια παίζονταν τραγωδίες για οικεία πρόσωπα και γνώριμους χαρακτήρες, σήμερα μαθητές και φοιτητές από διαφορετικές χώρες, με  διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο συνεχίζουν να βρίσκουν επίκαιρα τα μηνύματα των αρχαίων τραγικών ποιητών. Αναλαμβάνουν να ενσαρκώσουν ρόλους σε έναν μοναδικό χώρο, όπου στο παρελθόν διεξήγοντο παράλληλα με τους αγώνες και θεατρικές παραστάσεις, διεκδικώντας αιώνια μνήμη για τους συγγραφείς τους. 

Μία διαδικασία με δυσκολίες, αλλά ευχάριστη. Ενδεικτικά μόνον αναφέρονται κάποιες ομάδες όπως η Royal Academy of Dramatic Art, που παρουσίασε τις  Τρωάδες του Ευριπίδη, το 6ο Γυμνάσιο Καλαμάτας, με τις Νεφέλες του Αριστοφάνη, το Λύκειο Μολάων, με τον Πλούτο του Αριστοφάνη και το 18ο Γυμνάσιο Αθηνών, με την Ιφιγένεια η εν Ταύροις. Το πρωί μαθητές από την Βρετάνη της Γαλλίας παρουσίασαν το έργο του Αισχύλου «Πέρσες».

Παρά του ότι φαίνονται πολλά τα έργα της αρχαιότητος, εν τούτοις είναι ελάχιστα μπροστά στις χιλιάδες εκείνων που χάθηκαν. Η επαφή με τα κείμενα δεν είναι απλός θεατρικός, αλλά διδακτικός λόγος, όπως άλλωστε αυτός ήταν ο σκοπός των ποιητών.  

Ο Σοφοκλής μεταξύ 442-440 π.Χ. στο έργο του «Αντιγόνη» έθεσε το δίλλημα της επιλογής μεταξύ της αδελφικής αγάπης και του νόμου. Συχνά η αναπαράσταση του θεατρικού επικεντρώνεται στην ηρωοποίηση της Αντιγόνης, η οποία φέρεται να αμφισβητεί την εξουσία του Κρέοντα και δείχνει απείθεια στον νόμο θεών και ανθρώπων, που όριζε ότι αφού ο γιός του Οιδίποδα, ο Πολυνείκης προκάλεσε εμφύλιο κατά τον οποίο σκότωσε τον αδελφό του Ετεοκλή δεν μπορούσε να ταφεί.

Βεβαίως, ουδείς μπορεί να είναι απόλυτα βέβαιος για το πλήρες κείμενος του έργου αφού έχει σωθεί σε αποσπάσματα. Ωστόσο, ακόμη και με αυτήν την μορφή την απάντηση στον προβληματισμό του Σοφοκλή έδωσε λίγα χρόνια αργότερα, ο σοφότερος των Αθηναίων, σύμφωνα με το Μαντείο των Δελφών, δηλαδή ο Σωκράτης.[1] Το 399 π.Χ. επιλέγοντας τον θάνατο, στον οποίο τον καταδίκασε το δικαστήριο, ο μεγάλος φιλόσοφος απάντησε σε τέτοιου είδους διλλήματα, τα οποία δημιουργούνται από την συναισθηματική φόρτιση και την παρορμητική φύση των ανθρώπων ή από ιδιοτελή συμφέροντα, και ουδόλως από όσα είναι ή όφειλαν να είναι τα χαρακτηριστικά ενός υπεύθυνου πολίτη.

Στην Απολογία του ο Σωκράτης δηλώνει ότι η δίκαιη στάση είναι να υπακούει κανείς στους νόμους της πόλεως, ακόμα και αν αυτό οδηγεί στον θάνατο, θεωρώντας τους νόμους ανώτερους από την ζωή: «Πρέπει να υπακούσω στον νόμο και να απολογηθώ». Απευθυνόμενος προς τους δικαστές είπε: «θεώρησα πως έπρεπε μάλλον να διακινδυνεύσω μαζί με τους νόμους και το δίκαιο, παρά από τον φόβο της φυλακής ή του θανάτου να είμαι μαζί σας».[2] 

Η ελληνική γραμματεία είναι διδακτική όταν δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, αλλά εν συνόλω.

---

[1] ^{Σύμφωνα με τον χρησμό της Πυθίας προς τον Χαιρεφώντα  για το ποιος είναι ο σοφότερος: «Σοφός μεν Σοφοκλής, σοφότερος δ’ Ευριπίδης, αλλά σοφότερος πάντων Σωκράτης εστί».}

[2] ^{Πλάτων, Απολογία Σωκράτους, [19a] τῷ δὲ νόμῳ πειστέον καὶ ἀπολογητέον, [32c] νόμου καὶ τοῦ δικαίου ᾤμην μᾶλλόν με δεῖν διακινδυνεύειν ἢ μεθ᾽ ὑμῶν γενέσθαι μὴ δίκαια βουλευομένων, φοβηθέντα δεσμὸν ἢ θάνατον, [38d] -[38e] μὴ ἐθέλειν λέγειν πρὸς ὑμᾶς τοιαῦτα οἷ᾽ ἂν ὑμῖν μὲν ἥδιστα ἦν ἀκούειν — θρηνοῦντός τέ μου καὶ ὀδυρομένου καὶ ἄλλα ποιοῦντος καὶ λέγοντος πολλὰ καὶ ἀνάξια ἐμοῦ, ὡς ἐγώ φημι, οἷα δὴ καὶ εἴθισθε ὑμεῖς τῶν ἄλλων ἀκούειν [δεν θέλησα να σας πω τέτοια πράγματα που θα σας ευχαριστούσαν να τα ακούσετε, και να θρηνώ και να δέρνομαι και άλλα τέτοια να λέω και να κάνω πολλά και ανάξια για μένα, όπως σας είπα· πράγματα δηλαδή που είσθε συνηθισμένοι να ακούτε από τους άλλους].}