Καρναβάλια με τον “Πύρρο” Σερρών

Διανύοντας μία εορταστική περίοδο, η υποδοχή της ανοίξεως παραδοσιακά γίνεται με τραγούδια και χορούς.

Συμμετέχοντας στο πνεύμα των ημερών η δημοσιογράφος της ΕΡΤ Λένια Ιωαννίδου, παρουσιάζει ένα δρώμενο από τις Σέρρες με πολύ κέφι.

Ο Αθανάσιος Κασελούρης, Πρόεδρος του Εργαστηρίου παραδοσιακών χορών “Ο Πύρρος”, λέει πως το έθιμο που τηρείται από το 2009, είναι Γιαννιώτικο, το οποίο έφεραν στις Σέρρες και είναι γνωστό σε όλη την Ελλάδα. Μιλά για την γιορτή που ξεκίνησε την περασμένη Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου και θα κορυφωθεί στις 22 του μηνός με την 13^η Τζαμάλα.

Τι εστί τζαμάλα; Όπως λέει ο κ. Κασελούρης, ετυμολογικά υπάρχουν κάποιες εκδοχές, οι οποίες δεν είναι βέβαιο ότι ανταποκρίνονται στην ονομασία του δρώμενου. Κατά μία εκδοχή πήρε την ονομασία από την δαμάλα, λόγω του μεγάλου όγκου ξύλων που τοποθετούνται και μοιάζουν με δαμάλα, το οποίο εκ παραφθοράς έγινε τζαμάλα. Κατά την δεύτερη εκδοχή, όταν ανεβαίνει ψηλά η φωτιά μοιάζει με ξανθιά ξεμαλλιασμένη γυναίκα.

Δαμάλα από την αρχαιότητα λέγεται η νεαρή αγελάδα, η οποία δεν έχει γεννήσει και οι ζωόμορφες μεταμφιέσεις γύρω από την φωτιά είχαν ως στόχο την ευγονία.

Όσον αφορά στην υποτιθέμενη αραβική προέλευση της λέξεως από το jamal, δηλαδή καμήλα, ίσως αυτά τα ζώα να κυκλοφορούσαν στις παρυφές των βαλκανικών χωρών, και το όνομα να ακουγόταν, αλλά είναι βέβαιο ότι καμήλες δύσκολα θα έφταναν στα Ηπειρώτικα βουνά. Εξ’ άλλου δεν υπάρχουν αντίστοιχα έθιμα στην αραβική παράδοση, πέραν των προσκυνηματικών στροβιλισμών γύρω από βαιτύλους λίθους, δηλαδή μετεωρίτες που πέρασαν από την γήινη ατμόσφαιρα.

Οι ελληνικές παραδόσεις ήταν προσγειωμένες στην πραγματικότητα. Η Τζαμάλα είναι ένα έθιμο, σάτιρας και γλεντιού, αλλά και ένα σύμβολο αναγέννησης, πολιτισμού, συλλογικής μνήμης, η οποία ενώνει όλες τις γενιές των Σερραίων, όπως και των Γιαννιωτών. Φουντώνει με την μεγάλη πυρά που θα ανάψει το βράδυ στην συμβολή των οδών Στρυμόνος, Σιδηροκάστρου, Νικομηδείας και Παγγαίου, στην ανατολική πλευρά της πόλεως των Σερρών.