Η επέτειος της υψώσεως της σημαίας της Σαμιακής επαναστάσεως

Στο Μεσαίο Καρλόβαση πριν από 205 χρόνια ο κατά κόσμο Γεώργιος Παπλωματάς, γνωστός ως Λυκούργος Λογοθέτης ύψωσε το λάβαρο του αγώνα.

Τις εκδηλώσεις για την επέτειο της εξεγέρσεως της Σάμου κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις 20 Μαΐου 1821 παρουσιάζει ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ Χάρης Ζαβουδάκης.

«Σήμερα εδώ όπου ο Λογοθέτης ύψωσε το λάβαρο του αγώνα, γιορτάζει η Ελλάδα και είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής σε εκείνους που θυσιάστηκαν για να απολαμβάνουμε την ελευθερία μας», αναφέρει ο Θεμιστοκλής Παπαθεοφάνους, Δήμαρχος Δυτικής Σάμου.

Ο πρωτεργάτης του αγώνα Λυκούργος Λογοθέτης, κατέστησε την Σάμο de facto ανεξάρτητη έως το 1834, καθώς το νησί δεν περιελήφθη στα όρια του πρώτου ελληνικού κράτους. Ανέλαβε την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, ιδρύοντας την «Στρατοπολιτική Διοίκηση της Νήσου Σάμου». Η ιστορία της Σάμου αποτελεί σταθμό στην σύγχρονη ιστορία του έθνους.

Στην Σαμιακή σημαία αποτυπώθηκε το σύνθημα «Ελευθερία ή θάνατος». Αυτός ήταν ο στόχος του αγώνα, δεν υπήρχαν εναλλακτικές επιλογές.

Για την ιστορία αναφέρεται ότι η  Αυτόνομη Σαμιακή Πολιτεία δεν αναγνωρίστηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία. Απλώς, ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ στις 10 Δεκεμβρίου του 1832 αναγνώρισε την Σάμο ως αυτόνομη Ηγεμονία με πλήρη αυτοδιοίκηση, ενώ απαγορεύτηκε η παρουσία οθωμανικών στρατευμάτων. Ωστόσο, συνεχίστηκε η καταβολή ετήσιου φόρου υποτελείας στην Υψηλή Πύλη, και απαγορεύτηκε η σύναψη εξωτερικών σχέσεων.

Οι διοικούντες το νησί, ηγεμόνες ελληνικής καταγωγής συχνά επεδείκνυαν φιλοτουρκική, αυταρχική και τυραννική συμπεριφορά. Ένα τέτοιο δείγμα ήταν ο κρητικής καταγωγής (από τα Χανιά) διορισμένος το 1907 από την Πύλη Ανδρέας Κοπάσης, ο δέκατος όγδοος κυβερνήτης της Σάμου. Ο Isfakyalı ·Kopasis Efendi, όπως αναφέρεται στα τουρκικά «κιτάπια», είχε δείξει μεγάλο ζήλο κατά την συμμετοχή του στην τουρκική διοίκηση στην Κρήτη, οπότε η αμοιβή του έφτασε στις 750 πιάστρες το 1876, ενώ εκτινάχθηκε στις 3.000 πιάστρες το 1886. Ήταν παντρεμένος με την Ελένη ντε Κιάρι κόρη του Οθωμανού πρέσβη στην Αυστρία Κιάρι. Αυτός ο κατ’ όνομα “έλληνας” έπεισε τον Σουλτάνο ότι παρά τις εγγυήτριες δυνάμεις, που επέβλεπαν την εφαρμογή της συμφωνίας του 1832, εκείνος μπορούσε να εξολοθρεύσει την αντίσταση των Ελλήνων στο νησί. Αφού πήρε την έγκριση και τον στρατό που ζήτησε, το 1908 έφερε στην Σάμο τον τουρκικό στρατό, προκειμένου να επιβάλει την τάξη και την Οθωμανική κυριαρχία στο νησί. Ως αποτέλεσμα του ανθελληνισμού του δολοφονήθηκε από δυο Μακεδονομάχους τον Σταύρο Καζαντζή και τον Αθανάσιο Σταυρούδη, φίλα προσκείμενους στον Θεμιστοκλή Σοφούλη στις 22 Μαρτίου 1912, χρονιά κατά την οποία ο Θεμιστοκλής Σοφούλης κήρυξε την Ένωση της Σάμου με την Ελλάδα και έστειλε το σχετικό ενημερωτικό ψήφισμα στον Βενιζέλο. Για την ενσωμάτωση στον Εθνικό κορμό η Σάμος περίμενε έως το 1914. Ο «μεγάλος πατριώτης» όπως αποκαλούσαν οι Τούρκοι τον Κοπάση είχε την τύχη ενός προδότη. Στην ανακοίνωση του το “Μακεδονικό Κομιτάτο Αθηνών” προειδοποιούσε ότι «κάθε προδότης Έλληνας θα θανατωνόταν όπως ο Κοπάσης».[1]

[1] ^{Neşir Heyeti Ed., “Andreas Kopasis: The Prince of Sisam” The journal of Ottoman Studies XX,  Istanbul 2000, pp. 305-311}