«Γιάννης Μετζικώφ: Ένας κόσμος θαυμάτων»: Εγκαίνια της έκθεσης στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών

Έναν θαυμαστό κόσμο ξεκλειδώνει ο Γιάννης Μετζικώφ στο Τελλόγλειο Ίδρυμακαι μας κάνει κοινωνούς σε ένα ταξίδι που ξεπερνά τέσσερις δεκαετίες, με τα 43 θεατρικά κουστούμια, τα περίπου 600 αξεσουάρ, μάσκες, καπέλα, αλλά και τα 140 ζωγραφικά του έργα, μέσα από την ιστορικής σημασίας έκθεση που εγκαινιάζεται, αύριο Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, στη Θεσσαλονίκη και θα διαρκέσει μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου.

«Η εικόνα του θεάτρου είναι πάρα πολύ σημαντικό πράγμα, ακόμη και στις μέρες μας που λίγο έχει απλουστευτεί. Η εικόνα του θεάτρου προσδιορίζει κατά κάποιο τρόπο την ίδια την οντότητα του θεάτρου, γιατί το θέατρο είναι θέαμα, δεν είναι ακρόαμα», είπε ο Γιάννης Μετζικώφ στη συνέντευξη Τύπου του Τελλογλείου και τόνισε πως «η έκθεση στο Τελλόγλειο επιχειρεί να μεταφέρει κάτι από την εμπειρία μιας θεατρικής παράστασης, έχοντας τη δική της ατμόσφαιρα αλλά και έναν παιδαγωγικό χαρακτήρα». Εξάλλου, σύμφωνα με τον ίδιο, «το βάρος πρέπει να το δώσουμε στα παιδιά, στους νέους που δουν την έκθεση, να σκεφτούν, να φανταστούν κι αυτό είναι πραγματικά το μεγάλο ζητούμενο της εποχής μας».

Η έκθεση του καλλιτέχνη προσφέρει απλόχερα στον επισκέπτη τη δυνατότητα να περιηγηθεί σε διαφορετικά θεατρικά είδη, από το αρχαίο δράμα και το κλασικό θέατρο έως την όπερα και το μπαλέτο. Βολπόνε, Μήδεια, Οιδίπους Τύραννος, Προμηθέας Δεσμώτης, Όρνιθες, Νεφέλες, Θεσμοφοριάζουσες, Η Λίμνη των Κύκνων, Σαλώμη, Μάκμπεθ και Σελεστίνα είναι ορισμένες από τις εμβληματικές παραστάσεις που εκπροσωπούνται μέσα από τα κοστούμια και τα αντικείμενα της έκθεσης. Σημειώνεται πως ο Γιάννης Μετζικώφ έχει εργαστεί σε περίπου 400 παραστάσεις στη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας, αλλά ξεχωρίζει πάντα και τους ανθρώπους που εργάζονται πίσω από τη σκηνή και συχνά παραμένουν αθέατοι για το κοινό και με αφοπλιστική ειλικρίνεια εξήγησε ότι «τα χέρια μου είναι άλλοι άνθρωποι, πολύ πιο σεμνοί από μένα, που δεν θα σας μιλήσουν. Και είναι πολύ σπουδαίο το ότι δουλεύω με το πάθος τους. Δεν θα τους συναντήσετε αυτούς τους ανθρώπους, που κρυμμένοι στο παρασκήνιο δεν βγαίνουν για να υποκλιθούν. Είναι όμως το μεγαλύτερο από τα κεφάλαια του αποτελέσματος». Ο μεγάλος ενδυματολόγος, σκηνογράφος, ζωγράφος έκανε λόγο για έναν «μαγικό στρατό από επαγγέλματα που υπήρχαν κάποτε και τώρα συρρικνώνεται, καθώς η χειροναξία υποχωρεί». Ιδιαίτερη μνεία έγινε από τον Γιάννη Μετζικώφ στις «θεατρομοδίστρες», τους «κεντητές και τις κεντήστρες», τους ανθρώπους που επεξεργάζονταν τα κοστούμια, τους «πατιναδόρους», τους τσαγκάρηδες και τους «περουκέρηδες», σημειώνοντας πως «αυτοί όλοι και πολλοί άλλοι ήταν οι πραγματικοί δημιουργοί στη δουλειά του και στο θέατρο ευρύτερα».

Μια ιδιαίτερη στιγμή για το Τελλόγλειο αποτελεί η έκθεση «Γιάννης Μετζικώφ. Ένας κόσμος θαυμάτων», καθώς φέρνει στη Θεσσαλονίκη μια μεγάλη ενότητα έργων ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες σκηνογράφους και ενδυματολόγους», τόνισε η Γενική Διευθύντρια του Τελλογλείου Ιδρύματος, Ομότ. Καθηγήτρια ΑΠΘ, Αλεξάνδρα Γουλάκη- Βουτυρά. Όπως επισήμανε «είμαστε ιδιαίτερα περήφανοι στο Τελλόγλειο που, σε τόσο δύσκολους καιρούς, με τις δυσκολίες που υπάρχουν διεθνώς αλλά και στον δικό μας χώρο, τολμάμε μια έκθεση πραγματικά ιστορικής σημασίας. Μια έκθεση που μας μιλά για το Gesamtkunstwerk, το “συνολικό έργο τέχνης”, όπως το έλεγε ο Βάγκνερ, εκεί όπου συναντώνται ο λόγος, η μουσική, το θέαμα, το θέατρο και πολλές ακόμη τέχνες». Σύμφωνα με την κ. Γουλάκη-Βουτυρά, «πρόκειται για μια σύνθετη και δύσκολη δουλειά, πολύ περισσότερο επειδή το έργο ζει μόνο την ώρα που παίζεται πάνω στη σκηνή. Μετά εξαφανίζεται και μένουν μόνο κάποια χειροπιαστά στοιχεία, όπως το κοστούμι και τα σκηνικά, που μπορούν να μας δώσουν μια ιδέα για τους υπέροχους ανθρώπους που τα φόρεσαν, για τον συγγραφέα που έγραψε το κείμενο και για την προσπάθεια που κάνουν οι θεατρικοί οργανισμοί». Επίσης η ίδια ανέφερε ότι το υλικό προέρχεται από τέσσερις κυρίως βασικούς χώρους, που είναι το Εθνικό Θέατρο στην Αθήνα, η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη, μαζί με υλικό το οποίο προσφέρει από τη δική του πλευρά ο ίδιος ο καλλιτέχνης. Η ίδια είπε πως «τον ευχαριστούμε για το γενναιόδωρο ξεδίπλωμα της ψυχής του έργου του, για τη διαθεσιμότητά του και την προθυμία του να σκηνογραφήσει ο ίδιος τον εκθεσιακό χώρο του Τελλογλείου». Η κ. Γουλάκη-Βουτυρά έκανε επίσης ιδιαίτερη αναφορά στον αείμνηστο σπουδαίο θεατράνθρωπο, Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, Νίκο Κούρκουλο, καθώς υπάρχει και ξεχωριστή ενότητα στην έκθεση, λέγοντας πως «όταν στην έκθεση “Ένδυμα Θεάτρου-Μεγέθυνση στο Αφανές” που οργανώσαμε στο Τελλόγλειο Ίδρυμα το 2006 είχε γενναιόδωρα συναινέσει, μάλιστα είχε πλειοδοτήσει, να μας δανείσει μερικά από τα πιο σημαντικά κοστούμια της Συλλογής του Εθνικού, κι αυτό δεν το ξεχνάμε ποτέ».

Ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Τουριστικής Ανάπτυξης του δήμου Θεσσαλονίκης, Βασίλης Γάκης, τόνισε πως «είναι πολύ μεγάλη τιμή που η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα των φετινών «61ων Δημητρίων» και το Τελλόγλειο παρουσιάζει τις παραστατικές τέχνες μέσα από την εικαστική τους πλευρά». Επίσης, ο κ. Γάκης συμπλήρωσε ότι «μια θεατρική παραγωγή έχει πάρα πολλά στοιχεία. Δεν είναι μόνο ο λόγος. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζουν το κοστούμι και η σκηνογραφία. Και είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον, γιατί τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια ιδιαίτερη μινιμαλιστική τάση στη σκηνογραφία και στην παρουσίαση των θεατρικών παραγωγών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν παραγωγές οι οποίες δίνουν μεγάλη σημασία στη σκηνογραφία και στο κοστούμι».

«Είχα την τύχη και την τιμή να συναντήσω τον Γιάννη Μετζικώφ ως νέος ηθοποιός στις μεγάλες παραγωγές του ΚΘΒΕ και να γνωρίσω από κοντά το ακούραστο και αγωνιώδες ταλέντο του, αλλά και την επιμονή του να αναζητά και να ανακαλύπτει αντικείμενα από μικρά καταστήματα και διαφορετικές πηγές», είπε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), Αστέριος Πελτέκης. Σημείωσε επίσης χαρακτηριστικά για τον ρόλο που έχει ένα… κουστούμι σε μία παράσταση, λέγοντας πως «στο θέατρο το κοστούμι είναι ένα σύμβολο, πέρα από την ανθρώπινη εκδοχή ενός ντυσίματος. Ιδίως στο αρχαίο δράμα και στο κλασικό θέατρο, αλλά και γενικότερα, το πώς θα ντύσεις, για παράδειγμα, τη λαίδη Μάκμπεθ, δεν είναι τι χρώμα κοστούμι θα της βάλεις ή αν θα είναι ωραίο πάνω στο σώμα της. Πρέπει να συμβολίζει τον χαρακτήρα. Είναι μέρος της ερμηνείας της υποκριτικής. Οπότε, όταν έχεις να κάνεις με σπουδαίους καλλιτέχνες, οι προτάσεις τους δεν είναι απλώς όμορφες. Είναι ωραίες, συγκεκριμένες και εύστοχες». Ο κ. Πελτέκης εξήρε τον ρόλο του Τελλογλείου που για άλλη μια φορά, όπως είπε, πρωτοτυπεί με την συγκεκριμένη έκθεση, ενώ επισήμανε πως «ο Γιάννης Μετζικώφ έχει συνεργαστεί 17 φορές με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, αρχής γενομένης το 1992 με το Βουτσινά και την Ηλέκτρα, όπου το ένα κοστούμι της “Χρυσόθεμης” το οποίο φορούσε η Λένα Σαββίδου, η αγαπημένη μας συνάδελφος, είναι μέσα στην έκθεση και το ιδιαίτερο ένδυμα το οποίο είναι επίσης σε αυτή την έκθεση από το Κρατικό Θέατρο είναι της Τάνιας Τσανακλίδου από τη “Σαμία” σε σκηνοθεσία του Εύη Γαβριηλίδη το 2000. Είναι μεγάλη χαρά και τιμή μας να βλέπουμε τέτοιου είδους δράσεις».

Η έκθεση εντάσσεται στα 61α Δημήτρια του Δήμου Θεσσαλονίκης. Είναι μια συνδιοργάνωση του Τελλογλείου και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Η επιμέλεια της έκθεσης είναι του Γιάννη Μετζικώφ. Τη γενική ευθύνη και τον συντονισμό της έκθεσης έχει η Γενική Διευθύντρια του Τελλογλείου, Ομοτ. Καθηγήτρια ΑΠΘ, Αλεξάνδρα Γουλάκη – Βουτυρά και τη συνεπιμέλεια ο Δρ Ιστορικός Τέχνης Miguel Fernández Belmonte, από το Τμήμα Συλλογών Έργων Τέχνης του Τελλογλείου.