3000 μαθητές στην αρχαία Μεσσήνη ζωντανεύουν αθλήματα της αρχαιότητος

Η διοργάνωση «ΑθλοΠΑΙΔΕΙΑΣ» φέρνει χιλιάδες μαθητές σε επαφή με τα αυθεντικά αγωνίσματα της αρχαιότητος, συνδέοντας τον αθλητισμό με την ιστορία και την εκπαίδευση.

Ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ Κώστας Γαζούλης από το Αρχαίο Στάδιο της Μεσσήνης  παρουσιάζει τους μελλοντικούς πρωταθλητές σε πνεύμα και σώμα.

Η 8^η Πανελλήνια διημερίδα κλασσικού αθλητισμού αναβιώνει στο στάδιο του 4^ου αι. π.Χ. με τα αγωνίσματα της αρχαιότητας, στα οποία συμμετέχουν 3.000 μαθητές από 55 σχολεία της χώρας. Πρόκειται για μια επιτυχία που έμοιαζε αναμενόμενη. Ο Γιάννης Πλάγος, γυμναστής μιλά με συγκίνηση για την διοργάνωση, που ξεκίνησε προ δεκαετίας και κατάφερε να κινητοποιήσει την μαθητική κοινότητα, η οποία τρέχει προς το μέλλον κρατώντας άσβεστη την δάδα του παρελθόντος.

Τα αγωνίσματα είναι προσαρμοσμένα στον αρχαίο τρόπο διεξαγωγής και όχι στην σύγχρονη πρακτική. Αυτό ενθουσιάζει τους μαθητές, οι οποίοι αντιλαμβάνονται τα αθλήματα ως φυσική συνέχεια του εκπαιδευτικού προγράμματος από μυημένους παιδαγωγούς.   

Ανάμεσα στους αρχαίους κίονες, που στήριζαν αγάλματα θεών και νικητών, εκεί όπου λειτουργούσαν οι παλαίστρες για την προπόνηση και όπου σταβλίζονταν τα άλογα, στο ίδιο χώμα όπου βάδιζαν ανυπόδητοι οι αθλητές, επιστρέφουν οι απόγονοί τους και τιμούν την μνήμη τους με τον μόνο δυνατό τρόπο. Επαναλαμβάνοντας τα κατορθώματα εκείνων.

 Η Ύσπληξ, ο μηχανισμός εκκίνησης των αγώνων δρόμων, επιστρέφει στο στάδιο της Μεσσήνης.  Όπως εξηγεί ο κ. Πλάγος αποτελείτο δυο πασσάλους δεμένους με δυο σχοινιά, που έπεφταν με το τράβηγμα του αφέτη την στιγμή της εκκινήσεως. Όποιος αθλητής παρέβαινε τον χρόνο πτώσεως, προτρέχοντας, ακυρωνόταν.

Ο Νίκος Τσώνης, συνταξιούχος δημοσιογράφος στο αθλητικό ρεπορτάζ, ανέλαβε την αναμετάδοση του αγώνα. Πριν από 3.000 χρόνια οι αθλητές ζούσαν μοναδικές στιγμές άμιλλας, κάτι που σήμερα έχει εξελιχθεί σε σκληρό ανταγωνισμό. Οι Ολυμπιακοί αγώνες είναι το μεγαλύτερο αθλητικό και τηλεοπτικό γεγονός, επισημαίνει ο κ. Τσώνης, αναφερόμενος στον πολιτισμό των Ελλήνων, ο οποίος έγινε παγκόσμιος.

Σε έναν αγώνα δρόμου που σηματοδότησε το 776 π.Χ. την έναρξη των Ολυμπιακών, σύντομα προσετέθησαν οι αρματοδρομίες, η πάλη η πυγμαχία, το πένταθλο και οι αθλητές θεωρούσαν τον κότινο της νίκης την μέγιστη τιμή που θα μπορούσαν να κερδίσουν. Ωστόσο, δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση.  

Τις δυσκολίες του συναγωνισμού και τους τραυματισμούς που υφίσταντο οι αθλητές στον στίβο παρατήρησε τον 5^ο αι. π.Χ. ο Ηρόδικος ο Σηλυβρινός, γνωστός  ως ο πρώτος  αθλίατρος. Η εκπαίδευσή του βασιζόταν στις διδασκαλίες του ιατρού Ευρυφώνος του Κνίδιου. Έκρινε ότι οι αδύναμοι αθλητές πάλης και πυγμαχίας αποκτούσαν δύναμη όταν υποβάλλονταν σε έντονη άσκηση, σε συνδυασμό με την κατάλληλη διατροφή. Διαπιστώνοντας τα ευεργετικά αποτελέσματα άρχισε να συνταγογραφεί την άσκηση ως θεραπεία και προληπτικό μέτρο κατά των ασθενειών.

Δεδομένου ότι οι γιατροί της αρχαιότητος δεν επιτρεπόταν να εισέρχονται στους αθλητικούς χώρους, ο Ηρόδικος ως γυμναστής είχε το πλεονέκτημα να βλέπει από κοντά τα προβλήματα.[1] Θεωρούσε ότι η κακή υγεία οφειλόταν σε μια ανισορροπία μεταξύ διατροφής και σωματικής δραστηριότητας, γεγονός που τον οδήγησε στην ανάπτυξη ενός εξειδικευμένου προγράμματος «ιατρικής γυμναστικής». Πατέρας της αθλητικής ιατρικής, της χειρουργικής γόνατος, της αθλητικής τραυματολογίας, ακόμη και της αρθροσκόπησης, πιστώνεται το έργο «Γυμναστική Τέχνη», το οποίο αν και χάθηκε, περιλαμβάνεται σε αναφορές συγγραφέων της αρχαιότητος.

Κατά την Αναγέννηση περίοδο των μεγάλων κλοπών λογοτεχνικών και τεχνολογικών έργων του ελληνικού πολιτισμού, από πολύ γνωστά ονόματα, παρουσιάστηκαν αντίστοιχα βιβλία όπως το De arte gymnastica που δημοσιεύθηκε το 1569 από τον Ιταλό Girolamo Mercuriale και το Libro Del Exercicio του Ισπανού Christobat Mendez of Zaen.[2] Το ερώτημα, το οποίο αφορά και την πατρότητά τους, είναι σε τι χρησίμευαν τέτοια βιβλία, αφού η άθληση και οι αγώνες σε ολόκληρη την εκχριστιανισμένη Ευρώπη είχαν απαγορευθεί από την εκκλησία και τους ρωμαίους αυτοκράτορες του βυζαντίου, ως έκφραση των εθνικών ειδωλολατρών Ελλήνων. Μόνον με δολοφονικές ξιφασκίες και κονταρομαχίες διασκέδαζε το κοινό σε υπαίθριες συναθροίσεις.  

---

[1] ^{Josue Saint-Fleur, Nadiya A. Persaud, Latha Gant,Herodicus- The Father of Sports Medicine, Pub. via Orlando College of Osteopathic Medicine, Nov. 22, 2024.}

[2] ^{Dreeben-Irimia, Olga, Introduction to physical therapy for physical therapist assistants (2nd ed.). Sudbury, MA: Jones & Bartlett Learning 2011, σσ. 3-4.}