TikTok: Ανησυχία για την παραπληροφόρηση σχετικά με τα αντηλιακά

Ανησυχία προκαλεί η διάδοση παραπλανητικών πληροφοριών σχετικά με τα αντηλιακά στο TikTok, με βίντεο που αμφισβητούν την αξία της αντηλιακής προστασίας να γίνονται ιδιαίτερα δημοφιλή, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα. Αν και ο σκεπτικισμός απέναντι στα αντηλιακά- κάτι που εδώ και χρόνια προκαλεί ανησυχία σε δερματολόγους και ειδικούς υγείας- παραμένει σχετικά περιορισμένος στην πλατφόρμα, ένας μικρός αριθμός βίντεο που προωθούν παραπλανητικές πληροφορίες, συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο αριθμό «likes» και σχολίων.

«Υπάρχει ένα κοινό που έλκεται ιδιαίτερα από αυτού του είδους τις πληροφορίες», δήλωσε ο Αλεσάντρο Μαρκόν, ερευνητής στο Ινστιτούτο Δικαίου της Υγείας του Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα στον Καναδά και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.

Η τάση αυτή ανησυχεί τους δερματολόγους, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η παράλειψη χρήσης αντηλιακού μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας σε βάθος χρόνου. Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης την αύξηση των περιστατικών καρκίνου του δέρματος, αλλά και τη γενικότερη αμφισβήτηση επιστημονικών συστάσεων και φαρμακευτικών προϊόντων, όπως τα αντηλιακά.

Η μη χρήση αντηλιακού, το οποίο προστατεύει το δέρμα απορροφώντας ή αντανακλώντας την υπεριώδη ακτινοβολία, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, εξήγησε ο Άνταμ Φρίντμαν, καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Δερματολογίας στο Πανεπιστήμιο George Washington, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.

Παράλληλα, πρόσθεσε ότι εναλλακτικές πρακτικές που προωθούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- όπως το μαύρισμα χωρίς προστασία ή η χρήση προϊόντων όπως το βόειο λίπος αντί για αντηλιακό-είναι επιβλαβείς και δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.

Τι έδειξε η μελέτη

Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές επέλεξαν περίπου 1.000 βίντεο από το 2024, χρησιμοποιώντας τα δημοφιλέστερα hashtags που σχετίζονται με τα αντηλιακά. Στη συνέχεια, οι ερευνητές χώρισαν τα βίντεο σε τρεις κατηγορίες: εκείνα που προωθούσαν τη χρήση αντηλιακού, εκείνα που την αμφισβητούσαν και εκείνα που περιείχαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές αναφορές.

Περίπου το 87% των βίντεο ενθάρρυνε τη χρήση αντηλιακού, ενώ το 27% τόνιζε τη σημασία της επαρκούς ποσότητας κατά την εφαρμογή του. Από τα συνολικά 971 βίντεο που αναλύθηκαν, τα 42 περιείχαν τόσο θετικά όσο και αρνητικά σχόλια για τα αντηλιακά, ενώ μόλις 16 ήταν αποκλειστικά επικριτικά.

Παρότι όλα τα βίντεο είχαν κατά μέσο όρο παρόμοιο αριθμό προβολών, εκείνα που αμφισβητούσαν τα αντηλιακά συγκέντρωσαν αισθητά περισσότερα σχόλια και «likes» και είχαν περισσότερες κοινοποιήσεις.

«Οι παραπλανητικές και αντιθετικές ιδέες- όπως, για παράδειγμα, ότι τα αντηλιακά είναι είτε άχρηστα είτε επιβλαβή- ενσωματώνουν στοιχεία σοκ και συνωμοσιολογίας, τα οποία διεγείρουν συναισθήματα και αυξάνουν την πιθανότητα διάδοσής τους», αναφέρεται στη μελέτη.

Οι ψευδείς ισχυρισμοί

Τα επικριτικά βίντεο περιλάμβαναν ισχυρισμούς ότι τα αντηλιακά είναι τοξικά και περιέχουν καρκινογόνες ουσίες, ότι η έκθεση στον ήλιο δεν είναι επικίνδυνη και ότι τα αντηλιακά επηρεάζουν τα οφέλη του μαυρίσματος.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιστημονική βάση, υπογράμμισε ο Φρίντμαν. Αν και η έκθεση στον ήλιο συμβάλλει στην παραγωγή βιταμίνης D, ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος είναι πολύ σοβαρότερος.

«Ουσιαστικά βλάπτετε σκόπιμα τον εαυτό σας», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Το TikTok αναφέρει ότι οι κοινοτικοί κανόνες του απαγορεύουν την παραπληροφόρηση που σχετίζεται με θέματα υγείας και ότι συνεργάζεται με ανεξάρτητους οργανισμούς ελέγχου γεγονότων για τον εντοπισμό και την αφαίρεση ψευδών πληροφοριών.

Η Μπράιονι Σουάιρ-Τόμπσον, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Northeastern και διευθύντρια του Εργαστηρίου Ψυχολογίας της Παραπληροφόρησης, χαρακτήρισε ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η πλειονότητα των βίντεο στο TikTok προωθεί τη χρήση αντηλιακού και δεν περιέχει παραπλανητικό περιεχόμενο.

Ωστόσο, σημείωσε ότι τα ευρήματα συμβαδίζουν με προηγούμενες έρευνες που δείχνουν πως οι χρήστες είναι πιο πιθανό να αλληλεπιδράσουν με παραπληροφόρηση που αφορά τη δημόσια υγεία. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι το γεγονός πως κάποιοι χρήστες σχολίασαν ή κοινοποίησαν τα βίντεο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πιστεύουν τους ψευδείς ισχυρισμούς, καθώς η μελέτη δεν ανέλυσε το περιεχόμενο των σχολίων.

Πηγή: Washington Post