Ύστερα από 25 χρόνια δύσκολων διαπραγματεύσεων, οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών ενέκριναν την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου, σε επίπεδο Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Coreper), τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ένωσης και των χωρών του Mercosur – δηλαδή της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Παραγουάης και της Ουρουγουάης. Η απόφαση ελήφθη με ειδική πλειοψηφία, μέσω ψηφοφορίας των μονίμων αντιπροσώπων στις Βρυξέλλες, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία μιας διατλαντικής ζώνης ελεύθερου εμπορίου που θα καλύπτει πάνω από 700 εκατομμύρια πολίτες και θα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αγορές παγκοσμίως.
Ανταπόκριση από Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος
Η Γαλλία επέλεξε να διαφοροποιηθεί, καταψηφίζοντας τη συμφωνία, όπως είχε προαναγγείλει ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, επικαλούμενος ανησυχίες για την προστασία των Ευρωπαίων αγροτών και τη συμμόρφωση των χωρών της Λατινικής Αμερικής με τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού.
Στο πλευρό της Γαλλίας βρέθηκαν η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία, ενώ το Βέλγιο απείχε, χωρίς όμως να συγκροτηθεί η αναγκαία μειοψηφία μπλοκαρίσματος, καθώς η ειδική πλειοψηφία απαιτεί τουλάχιστον 55% των κρατών-μελών που εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.
Πώς έγινε η ψηφοφορία και ποια είναι τα επόμενα βήματα
Η ψηφοφορία διεξήχθη στο Συμβούλιο Μονίμων Αντιπροσώπων, το οποίο προετοιμάζει τις αποφάσεις των υπουργικών σχηματισμών του Συμβουλίου της ΕΕ, με βάση τη διαδικασία της ειδικής πλειοψηφίας για την κοινή εμπορική πολιτική.
Με την έγκριση αυτή, τα κράτη-μέλη εξουσιοδοτούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – και ειδικότερα την πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν – να προχωρήσει στην υπογραφή της συμφωνίας με τις χώρες του Mercosur, με την υπογραφή να αναμένεται στην Παραγουάη στις 12 Ιανουαρίου.
Στη συνέχεια, απαιτείται η συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο θα κληθεί να ψηφίσει σε ολομέλεια για την έγκριση της εμπορικής συμφωνίας, πριν ξεκινήσει η προσωρινή εφαρμογή της.
Η προσωρινή ισχύς μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μετά την υπογραφή και τη θετική ψήφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για τα τμήματα της συμφωνίας που εμπίπτουν αποκλειστικά στις αρμοδιότητες της ΕΕ, ενώ η πλήρης, μόνιμη ισχύς θα εξαρτηθεί από την κύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών, διαδικασία που ενδέχεται να διαρκέσει αρκετά χρόνια.
Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο προσφυγής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Γαλλία και περίπου 150 ευρωβουλευτές έχουν εκφράσει επιφυλάξεις ως προς τη νομιμότητα της επιλογής να χωριστεί η συμφωνία σε εμπορικό και πολιτικό σκέλος, με στόχο – όπως υποστηρίζουν – να παρακαμφθεί η ανάγκη επικύρωσης από τα εθνικά κοινοβούλια.
Μια τέτοια προσφυγή θα μπορούσε να καθυστερήσει περαιτέρω το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, ακόμη και αν η συμφωνία προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή μετά την έγκριση από το Ευρωκοινοβούλιο.
Το πλαίσιο της συμφωνίας Mercosur
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρείας «Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης» ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις τέσσερις χώρες της Νότιας Κοινής Αγοράς, με στόχο τη δημιουργία της μεγαλύτερης διατλαντικής ζώνης ελεύθερου εμπορίου.
Σκοπεύει να μειώσει δραστικά ή να καταργήσει δασμούς στο 90% περίπου των προϊόντων που ανταλλάσσονται μεταξύ των δύο πλευρών, να διευκολύνει την πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε δημόσιες προμήθειες στις χώρες του Mercosur και να ενισχύσει την προστασία των ευρωπαϊκών γεωγραφικών ενδείξεων.
Στο πολιτικό σκέλος, η συμφωνία περιλαμβάνει κεφάλαιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη, με ρητές αναφορές στη Συμφωνία των Παρισίων και δεσμεύσεις για την προστασία του κλίματος και των δασών, καθώς και προβλέψεις για ανθρώπινα δικαιώματα και εργασιακά πρότυπα.
Παρά τις πρόσθετες εγγυήσεις, πολλές περιβαλλοντικές οργανώσεις και συνδικάτα θεωρούν ότι οι δεσμεύσεις δεν είναι επαρκώς δεσμευτικές, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο αύξησης της αποψίλωσης του Αμαζονίου και πίεσης προς τα κάτω σε περιβαλλοντικά και κοινωνικά στάνταρ.
Τι προβλέπεται για τα αγροτικά προϊόντα
Στον αγροτικό τομέα, η συμφωνία στηρίζεται σε έναν συνδυασμό ανοίγματος της αγοράς και «δικλίδων ασφαλείας» για τους Ευρωπαίους παραγωγούς. Προβλέπεται σταδιακή κατάργηση ή σημαντική μείωση δασμών σε μεγάλο μέρος των αγροτικών προϊόντων, αλλά για τα λεγόμενα «ευαίσθητα προϊόντα» – όπως βοδινό κρέας, χοιρινό, πουλερικά, ζάχαρη, ρύζι, μέλι και σόγια – θεσπίζονται περιορισμένες ποσοστώσεις (quotas), ώστε οι εισαγωγές από τον Mercosur να αυξάνονται αλλά σε ελεγχόμενα επίπεδα.
Αντίστροφα, τα ευρωπαϊκά προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως ελαιόλαδο, κρασιά και τρόφιμα με γεωγραφική ένδειξη, κερδίζουν ευρύτερη πρόσβαση στις αγορές της Νότιας Αμερικής μέσω μείωσης δασμών και αυξημένης προστασίας των ονομασιών προέλευσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η συμφωνία θα ενισχύσει τις εξαγωγές των ευρωπαϊκών βιομηχανικών και μεταποιημένων αγροτικών προϊόντων, αντισταθμίζοντας μέρος των πιέσεων που θα δεχθούν οι πλέον εκτεθειμένοι κλάδοι.
Προκειμένου να καθησυχαστούν οι ανησυχίες των αγροτών, το κείμενο συνοδεύεται από ενισχυμένες ρήτρες διασφάλισης: σε περίπτωση που διαπιστωθεί σοβαρή διαταραχή της αγοράς σε συγκεκριμένο προϊόν λόγω αυξημένων εισαγωγών από τον Mercosur, η ΕΕ θα μπορεί να ενεργοποιεί προσωρινά μέτρα, όπως η επαναφορά δασμών ή ο περιορισμός των ποσοτήτων.
Παράλληλα, η Κομισιόν έχει προτείνει τη διάθεση περίπου 45 δισεκατομμυρίων ευρώ από τον προϋπολογισμό της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής για την περίοδο 2028–2034, ως πρόσθετο «μαξιλάρι» στήριξης για τις εκμεταλλεύσεις που θα επηρεαστούν περισσότερο από τον αυξημένο ανταγωνισμό.
Κεντρική δέσμευση αποτελεί επίσης ότι όλες οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από τις χώρες του Mercosur θα πρέπει να συμμορφώνονται πλήρως με τους κανόνες της ΕΕ για την ασφάλεια τροφίμων, τη χρήση φυτοφαρμάκων, αντιβιοτικών και ορμονών, ώστε να αποτραπεί το λεγόμενο «ντάμπινγκ προτύπων» σε βάρος των Ευρωπαίων παραγωγών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει το σύνολο αυτών των μέτρων (ποσοστώσεις, ρήτρες διασφάλισης, αυστηρούς κανόνες ασφάλειας τροφίμων και τα παράλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία) ως ολοκληρωμένο πακέτο εγγυήσεων για τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ.
Η Γαλλία απομονωμένη, αλλά ανυποχώρητη
Παρά τις παραχωρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Γαλλία επέμεινε στη θέση της, δηλώνοντας ότι η συμφωνία είναι «εξαιρετικά προβληματική» τόσο για το περιβάλλον όσο και για τον αγροτικό της τομέα, ενώ οι αγροτικές κινητοποιήσεις στο εσωτερικό της χώρας ενίσχυσαν την πολιτική πίεση προς τον Εμανουέλ Μακρόν.
Η αποτυχία σχηματισμού μειοψηφίας μπλοκαρίσματος οδήγησε στην πρώτη φορά που η Γαλλία βρίσκεται σε τόσο σαφή μειονεκτική θέση στο Συμβούλιο, γεγονός που ερμηνεύεται από πολλούς ως ένδειξη μεταβολής ισορροπιών στην Ένωση.
Για το Παρίσι, το επόμενο πεδίο αντίδρασης μπορεί να είναι το νομικό. Η συζήτηση για ενδεχόμενη προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι διεργασίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δείχνουν ότι η μάχη γύρω από τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur μόλις περνά σε νέα φάση.
Για την υπόλοιπη Ευρώπη, το σκηνικό έχει ήδη στηθεί. Από τη μια, η επιδίωξη για ενίσχυση του διεθνούς εμπορικού αποτυπώματος της Ένωσης, από την άλλη, η ανάγκη να διασφαλιστεί ότι κανείς δεν θα μείνει οριστικά πίσω. Κυρίως στην ύπαιθρο της Ευρώπης.
Αναμφισβήτητα, όμως, θα φέρει ισχυρό ανταγωνισμό και συμπίεση των τιμών προς τα κάτω. Με μόνη δραστική ανταπάντηση (όπως σε κάθε ανταγωνιστικό περιβάλλον) την υπεροχή σε ποιότητα και δίκτυα διανομής.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
