Ρεμπέκα Μαρντέρ: «Ο Οζόν μου ανέθεσε να γίνω η φύλακας της ενσυναίσθησης στον “Ξένο”»

Η Ρεμπέκα Μαρντέρ συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες νέες παρουσίες του γαλλικού κινηματογράφου. Το ευρύ κοινό τη γνώρισε μέσα από ταινίες όπως το «Une jeune fille qui va bien» και το βραβευμένο «Simone, le voyage du siècle», ενώ τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ηθοποιούς της γενιάς της.

Στον «Ξένο» του Φρανσουά Οζόν υποδύεται τη Μαρί, τη γυναίκα που αγαπά τον Μερσό και αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη συναισθηματική γέφυρα ανάμεσα στον ήρωα και τον κόσμο γύρω του. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τη συνεργασία της με τον Οζόν, τη δύναμη του ασπρόμαυρου, τη θέση της Μαρί μέσα στην ιστορία και τη διαχρονικότητα του έργου του Αλμπέρ Καμί.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Η ταινία γυρίστηκε σε ασπρόμαυρο και στο ασπρόμαυρο όλα μοιάζουν πιο έντονα, ακόμη και οι ερμηνείες. Επηρέασε αυτό με κάποιον τρόπο την προσέγγισή σας στον ρόλο;

Ρεμπέκα Μαρντέρ: Ο Φρανσουά ήθελε να γυρίσει την ταινία σε ασπρόμαυρο γιατί θεωρούσε ότι αυτό αναδεικνύει καλύτερα τη φιλοσοφική φύση του μυθιστορήματος. Για εμάς τους ηθοποιούς, όμως, δεν άλλαξε πραγματικά τον τρόπο με τον οποίο παίξαμε. Ίσως μόνο να μας έκανε λίγο πιο όμορφους στην οθόνη! Υπήρχε βέβαια ένα πρακτικό πλεονέκτημα. Στις σκηνές μέσα στη θάλασσα το νερό ήταν παγωμένο και τα σώματά μας είχαν γίνει κυριολεκτικά μπλε. Το ασπρόμαυρο βοήθησε και σε αυτό. Πέρα από αυτό, μας μετέφερε και σε μια άλλη εποχή. Όταν ο Φρανσουά μελετούσε φωτογραφικά αρχεία και εικόνες της περιόδου, σχεδόν όλα ήταν ασπρόμαυρα. Έτσι αισθάνθηκε ότι αυτός ήταν ο σωστός τρόπος να αφηγηθεί την ιστορία.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Δεν είναι η πρώτη φορά που συνεργάζεστε με τον Φρανσουά Οζόν. Υπήρχε κάποια διαφορά στον τρόπο που προσέγγισε αυτή την ταινία ή στη μεταξύ σας συνεργασία;

Ρεμπέκα Μαρντέρ: Ναι, υπήρχε. Η προηγούμενη συνεργασία μας ήταν σε μια κωμωδία βασισμένη σε θεατρικό έργο (σ.σ. αναφέρεται στο «Το Έγκλημά Μου»), όπου ζητούσε από εμάς μια πολύ πιο εξωστρεφή, ζωηρή ερμηνεία. Οι διάλογοι λειτουργούσαν σχεδόν σαν πυροβολισμοί. Σε αυτή την ταινία αισθάνθηκα ότι ο ίδιος είχε βάλει τεράστια πίεση στον εαυτό του. Ο «Ξένος» είναι ένα βιβλίο που ο καθένας κουβαλά μέσα του με τον δικό του τρόπο. Όλοι έχουν μια προσωπική εικόνα για τον Μερσό, για τη Μαρί, για όλους τους χαρακτήρες. Ένιωθα λοιπόν ότι ήμασταν όλοι εξαιρετικά συγκεντρωμένοι, γιατί γνωρίζαμε πως αγγίζαμε ένα έργο που σημαίνει κάτι διαφορετικό για κάθε αναγνώστη.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ταινίας είναι ότι η Μαρί μοιάζει να είναι η μόνη πραγματικά γειωμένη φιγούρα. Είναι γεμάτη ερωτήματα, αλλά διστάζει να τα διατυπώσει. Ήταν αυτή μια προσπάθεια να δοθεί κάτι περισσότερο στον χαρακτήρα σε σχέση με το βιβλίο;

Ρεμπέκα Μαρντέρ: Ναι, είναι αλήθεια. Γνωρίζοντας τον Φρανσουά και τον κινηματογράφο του, ήξερα ότι δεν θα άφηνε ποτέ έναν γυναικείο χαρακτήρα στο περιθώριο. Πάντα προσεγγίζει τη θηλυκότητα με εξαιρετικό ενδιαφέρον και ευαισθησία. Κατά κάποιο τρόπο, μου ανέθεσε να γίνω η «φύλακας της ενσυναίσθησης» μέσα στην ταινία. Στο βιβλίο η Μαρί περιγράφεται κυρίως σωματικά. Είναι σαν το φως, σαν τις ακτίνες του ήλιου. Δεν γνωρίζουμε πραγματικά ποια είναι ως άνθρωπος. Για μένα ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόκληση, γιατί συνήθως υποδύομαι πιο διανοούμενες ή σύνθετες γυναίκες. Εδώ έπρεπε να ενσαρκώσω κάτι πιο απόλυτο: μια μορφή αγάπης, μια μορφή θηλυκότητας. Ο Φρανσουά πρόσθεσε επίσης σκηνές που δεν υπάρχουν στο βιβλίο, όπως τη συνάντηση της Μαρί με την αδελφή του Άραβα που σκοτώνεται. Έτσι ο χαρακτήρας αποκτά πολύ πιο ενεργή παρουσία στο παρόν της ιστορίας. Πριν από τα γυρίσματα συναντήσαμε έναν ειδικό μελετητή του Καμί, ο οποίος μας είπε κάτι πολύ ενδιαφέρον: ότι ίσως ο Καμί να μην αναγνώριζε τον εαυτό του στον Μερσό, αλλά περισσότερο στη Μαρί. Γιατί εκείνη πιστεύει στην αγάπη, στην επανάσταση, στον ήλιο, στο φως, στη ζωή. Ο Μερσό, αντίθετα, δυσκολεύεται να βρει νόημα σε όλα αυτά.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Η ταινία σχεδόν επαναπροσδιορίζει την έννοια της πλήξης. Στο βιβλίο συχνά έχουμε την αίσθηση ότι ο ήρωας πάσχει από έλλειψη ενδιαφέροντος. Εδώ όμως φαίνεται περισσότερο σαν ο κόσμος να μην είναι έτοιμος γι’ αυτόν.

Ρεμπέκα Μαρντέρ: Ναι, πιστεύω ότι αυτό ήταν ένα από τα κλειδιά της κινηματογραφικής διασκευής. Ο Φρανσουά δεν προσπάθησε να εξηγήσει τα πάντα. Αντίθετα, προσπάθησε να δώσει χώρο σε μια διαφορετική ανάγνωση του χαρακτήρα, μια ανάγνωση που μπορεί να συνομιλήσει με το σημερινό κοινό.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Πιστεύετε ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις σε ένα κλασικό έργο μπορούν να το φέρουν πιο κοντά στο κοινό;

Ρεμπέκα Μαρντέρ: Απολύτως. Οι κινηματογραφικές διασκευές μπορούν να βοηθήσουν στη διάδοση ιδεών και να κάνουν ένα έργο πιο προσιτό. Υπάρχουν τόσες διαφορετικές αναγνώσεις του «Ξένου» όσοι και οι αναγνώστες του. Αυτή είναι η ανάγνωση του Φρανσουά Οζόν. Και ακριβώς γι’ αυτό έχει ενδιαφέρον: ανοίγει νέους δρόμους εξερεύνησης. Ταυτόχρονα θεωρώ ότι παραμένει πιστή στο πνεύμα του βιβλίου. Βγαίνεις από την αίθουσα με πολλές ερωτήσεις και όχι με πολλές απαντήσεις. Και αυτό είναι πολύτιμο σήμερα, σε μια εποχή όπου οι εικόνες μάς προσφέρουν συνήθως έτοιμες και απλοποιημένες απαντήσεις. Αυτή η ταινία απαιτεί χρόνο. Χρόνο για σκέψη, χρόνο για στοχασμό. Με κάποιον τρόπο μάς επιστρέφει στον εαυτό μας.

Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Το βιβλίο και η ταινία φαίνεται να αλλάζουν μαζί με τον θεατή όσο εκείνος μεγαλώνει.

Ρεμπέκα Μαρντέρ: Αυτό ακριβώς πιστεύω. Διάβασα τον «Ξένο» για πρώτη φορά όταν ήμουν έφηβη. Δεν είχα τότε όλα τα εργαλεία για να τον κατανοήσω. Και δεν είμαι βέβαιη ότι τα έχω όλα ούτε σήμερα. Τα μεγάλα έργα πρέπει να τα ξαναδιαβάζουμε σε διαφορετικές ηλικίες. Κάθε φορά μας αποκαλύπτουν κάτι νέο. Ο «Ξένος» είναι ένα τέτοιο βιβλίο. Οι πολιτικές, ηθικές και φιλοσοφικές του διαστάσεις μεταβάλλονται ανάλογα με τη στιγμή της ζωής στην οποία το συναντάς. Νομίζω ότι η ταινία του Φρανσουά παραμένει πολύ πιστή σε αυτή την ιδέα. Όπως και το βιβλίο, προσφέρει νέες αναγνώσεις κάθε φορά που επιστρέφεις σε αυτήν.

Η ταινία «Ο Ξένος» θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες από τη Σπέντζος Φιλμ. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των προωθητικών δράσεων της Unifrance.