Η έκθεση που φιλοξενείται αυτή την περίοδο στο ιστορικό Σαντιρβάν Τζαμί, στη Δράμα είναι αφιερωμένη στον σπουδαίο Έλληνα γλύπτη και ζωγράφο Γιάννη Παππά (1913–2005), με γλυπτά, σχέδια, ζωγραφικά έργα και τεκμήρια από διαφορετικές περιόδους της καλλιτεχνικής του πορείας από το εργαστήριό του και τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 15 Νοεμβρίου, με ελεύθερη είσοδο.
Η έκθεση παρουσιάζει διαφορετικές όψεις της καλλιτεχνικής δημιουργίας ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής γλυπτικής, μέσα από έργα από ξύλο, μπρούντζο, γύψο και πηλό, που φωτίζουν τη δημιουργική πορεία του καλλιτέχνη. Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να προσεγγίσει από κοντά την τεχνική, την εκφραστικότητα και την ιδιαίτερη σχέση του Παππά με την ανθρώπινη μορφή και την κίνηση.
Ξεχωριστή θέση κατέχει ο έφιππος ανδριάντας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που δεσπόζει στον προσεγμένο κήπο του μνημείου. Πρόκειται για ένα έργο στο οποίο ο γλύπτης αφιέρωσε περίπου τρεις δεκαετίες, αποδίδοντας με εντυπωσιακή λεπτομέρεια τη δυναμική του αλόγου και την αποφασιστικότητα του Μακεδόνα στρατηλάτη. Ο Γιάννης Παππάς φιλοτέχνησε και το άγαλμα του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη.
Η έκθεση, που διοργανώνεται από το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με τη Raycap, περιλαμβάνει 79 έργα και τεκμήρια από διαφορετικές περιόδους της δημιουργικής πορείας του καλλιτέχνη. Πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη παρουσίαση του έργου του στη Βόρεια Ελλάδα, η οποία μεταφέρει στο κοινό της Δράμας ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της καλλιτεχνικής του παραγωγής.
79 έργα από το εργαστήριο του καλλιτέχνη
Στο εσωτερικό του Σαντιρβάν ο επισκέπτης συναντά γλυπτά, ζωγραφικά έργα, σχέδια, μελέτες και προπλάσματα, που φωτίζουν όχι μόνο το τελικό αποτέλεσμα, αλλά και την ίδια τη διαδικασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Ιδιαίτερη θέση έχουν οι γυναικείες μορφές, μέσα από τις οποίες αναδεικνύεται η βαθιά σχέση του Γιάννη Παππά με τον άνθρωπο και η συστηματική μελέτη του ανθρώπινου σώματος. Η στάση, η κίνηση, η έκφραση και η απόδοση του όγκου αποτελούν στοιχεία που βοηθούν τον επισκέπτη να κατανοήσει τη γλυπτική του γλώσσα.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα προσχέδια και τα προπλάσματα, καθώς αποκαλύπτουν τα ενδιάμεσα στάδια που προηγούνται της ολοκλήρωσης ενός γλυπτού. Μέσα από αυτά γίνεται αντιληπτό πώς μια αρχική ιδέα εξελίσσεται σταδιακά σε τρισδιάστατη μορφή και πώς ο δημιουργός επεξεργάζεται τη σύνθεση και τις αναλογίες μέχρι να καταλήξει στην τελική εκδοχή.
Παράλληλα, τα σχέδια και τα ζωγραφικά έργα αναδεικνύουν μια λιγότερο γνωστή πλευρά της δημιουργίας του Παππά, ο οποίος δεν περιορίστηκε στη μνημειακή γλυπτική, αλλά ασχολήθηκε με διαφορετικά μέσα και τεχνικές. Αρκετά από τα έργα της έκθεσης παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, ενώ ορισμένα προέρχονται από ιδιωτική συλλογή.
Σημαντικό μέρος του υλικού μεταφέρθηκε στη Δράμα από το Εργαστήριο Γιάννη Παππά του Μουσείου Μπενάκη, έναν χώρο άμεσα συνδεδεμένο με τη ζωή και την εργασία του γλύπτη. Η μεταφορά έργων και τεκμηρίων στη Δράμα δίνει τη δυνατότητα παρουσίασης πτυχών της παραγωγής του πέρα από τα έργα που έχουν καθιερωθεί στη δημόσια μνήμη.
Ο έφιππος Μέγας Αλέξανδρος δεσπόζει στον κήπο
Το βλέμμα στον εξωτερικό χώρο του μνημείου στρέφεται στον έφιππο ανδριάντα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ένα από τα σημαντικότερα έργα του Γιάννη Παππά. Το γλυπτό επιτρέπει στον επισκέπτη να παρατηρήσει από κοντινή απόσταση τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στον αναβάτη και το άλογο. Η στάση του στρατηλάτη, ο τρόπος με τον οποίο κρατά τα ηνία, η κίνηση του ζώου και η λεπτομερής απόδοση των μυών και των τενόντων δημιουργούν μια σύνθεση με έντονη αίσθηση κίνησης και εσωτερικής έντασης.
Η παρουσία του έργου στη Δράμα έχει ιδιαίτερη σημασία και λόγω της ιστορικής ταυτότητας της ευρύτερης περιοχής, που συνδέεται με την αρχαία Μακεδονία και τη μορφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο ανδριάντας δεν λειτουργεί απλώς ως ένα μνημειακό έκθεμα, αλλά και ως αφορμή για να προσεγγίσει το κοινό τη διαδικασία με την οποία μια ιστορική προσωπικότητα μετατρέπεται σε καλλιτεχνική εικόνα.
Στον περιβάλλοντα χώρο παρουσιάζονται συνολικά 14 γλυπτά, ανάμεσά τους έργα που απεικονίζουν τον Αδαμάντιο Κοραή, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Γιάννη Μόραλη. Οι διαφορετικές μορφές και οι ιστορικές αναφορές τους σκιαγραφούν ένα ευρύ φάσμα της γλυπτικής παραγωγής του Παππά, από την προσωπογραφία έως τη μνημειακή αναπαράσταση σημαντικών προσωπικοτήτων.
Από το Παρίσι στην Αθήνα και την Αλεξάνδρεια
Η έκθεση παρακολουθεί τη μακρά καλλιτεχνική διαδρομή του Γιάννη Παππά (1913–2005), μέσα από διαφορετικούς τόπους και ιστορικές περιόδους: το Παρίσι, την Αθήνα της Κατοχής, την Αλεξάνδρεια και τη μεταπολεμική Αθήνα.
Η πορεία αυτή αποτυπώνεται στα έργα και στα τεκμήρια που παρουσιάζονται, αναδεικνύοντας έναν δημιουργό που κινήθηκε ανάμεσα στην προσωπική καλλιτεχνική αναζήτηση και στη δημόσια γλυπτική. Από τις ανθρώπινες μορφές μικρότερης κλίμακας μέχρι τα μνημειακά έργα, η ανθρώπινη παρουσία παραμένει σταθερός άξονας της δημιουργίας του.
Μέσα από τις διαφορετικές ενότητες, το κοινό έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει όχι μόνο τα γνωστά έργα του καλλιτέχνη, αλλά και τις μελέτες και τις δοκιμές που προηγούνται της ολοκλήρωσής τους. Έτσι, η έκθεση λειτουργεί ως μια περιήγηση τόσο στο τελικό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα όσο και στον τρόπο σκέψης και εργασίας του γλύπτη.
Ένας ιστορικός χώρος στην καρδιά της Δράμας
Η έκθεση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον από τον χώρο που τη φιλοξενεί. Το Σαντιρβάν Τζαμί αποτελεί ένα ιστορικό μνημείο της Δράμας, το οποίο έχει συνδεθεί με διαφορετικές περιόδους της ζωής της πόλης και σήμερα αξιοποιείται ως χώρος πολιτισμού. Μια επίσκεψη στην έκθεση αποτελεί ευκαιρία γνωριμίας με το έργο ενός σημαντικού Έλληνα δημιουργού, αλλά και ανακάλυψης ενός μνημείου που συνδέει διαφορετικές εποχές και ιστορίες. Το κτίσμα αυτό, στο κέντρο της πόλης, είναι ένα παλίμψηστο της πρόσφατης ιστορίας της Δράμας.
Από τον Δεκέμβριο του 2022, το μνημείο φιλοξενεί εκθέσεις και εκδηλώσεις στο πλαίσιο της συνεργασίας της Raycap με το Μουσείο Μπενάκη. Η συγκεκριμένη διοργάνωση συνεχίζει αυτή την προσπάθεια, φέρνοντας έργα σημαντικών δημιουργών πιο κοντά στο κοινό της περιφέρειας.
Η συνύπαρξη των γλυπτών με την ιστορική αρχιτεκτονική δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στην πολιτιστική κληρονομιά και τη νεότερη ελληνική τέχνη, προσφέροντας μια διαφορετική εμπειρία επίσκεψης.
Το Σαντιρβάν Τζαμί υπήρξε στην πρώτη του υπόσταση οθωμανικό τέμενος και έχει συνδεθεί με διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της πόλης. Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή της εισόδου ανακαινίστηκε το 1806, φιλοξένησε προσφυγικές οικογένειες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και στη συνέχεια στέγασε την ιστορική εφημερίδα «Θάρρος».Το 1983 κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο και με την κατάπτωση της στέγης, στην πορεία καταστράφηκε.
Η διοργάνωση πραγματοποιείται από το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με τη Raycap, που αγόρασε το Τζαμί το 2012 και αποκατέστησε το μνημείο ως χώρο πολιτισμού. Η παρουσίαση του έργου του Παππά εντάσσεται στην προσπάθεια αξιοποίησης του μνημείου ως σημείου συνάντησης της ιστορικής κληρονομιάς με τη νεότερη ελληνική τέχνη. Η έκθεση εντάσσεται στο πρόγραμμα εκθέσεων που φιλοξενούνται στο Σαντιρβάν και με αυτόν τον τρόπο, έργα από σημαντικές συλλογές αποκτούν πρόσβαση σε ένα ευρύτερο κοινό, έξω από τα μεγάλα μουσειακά κέντρα.
Βιογραφικό του Γιάννη Παππά
Ο Γιάννης Παππάς γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Το 1922 η οικογένειά του εγκαθίσταται στην Αθήνα, όπου ολοκληρώνει τις γυμνασιακές σπουδές του.
Το 1930 εισάγεται στην ÉcoleSupérieure des Beaux-Arts των Παρισίων με καθηγητή τον Jean Boucher. Το 1937 βραβεύεται με χρυσό μετάλλιο στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων.
Το 1939 επιστρέφει στην Ελλάδα και το 1940 παίρνει το Βραβείο Γλυπτικής στην Πανελλήνια Έκθεση. Την 28η Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου επιστρατεύεται και υπηρετεί στη ζώνη των πρόσω ως οπλίτης. Τον Απρίλιο του 1941 επιστρέφει από το μέτωπο. Όλα τα χρόνια της Κατοχής εργάζεται στο εργαστήριό του, στη συνοικία Ζωγράφου.
Τον Δεκέμβριο του 1944 κατατάσσεται στο Βασιλικό Ναυτικό και υπηρετεί στην Ανωτέρα Ναυτική Διοίκηση Αλεξανδρείας ως ναύτης. Παραμένει στην Αλεξάνδρεια ως το 1952, όταν επιστρέφει στην Αθήνα, και εκλέγεται το 1953 καθηγητής των Εργαστηρίων Γλυπτικής της Α.Σ.Κ.Τ. Από το 1959 έως το 1969 υπηρετεί ως εκλεγμένος διευθυντής της Α.Σ.Κ.Τ.
Το 1972 γίνεται ο πρώτος Έλληνας καλλιτέχνης που εκλέγεται αντεπιστέλλον μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας. Αντιπροσωπεύει την Ελλάδα στην Biennale της Βενετίας με έργα γλυπτικής και ζωγραφικής και το 1980 εκλέγεται τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Από το 1981 ως το 1991 φιλοτεχνεί πολλά έργα σε δημόσιο χώρο στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις της επικράτειας.
Σημαντικές εκθέσεις:
- 1992 αναδρομική έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη
- 1998 «Γιάννης Παππάς, Ζωγραφική 1936-1974» στο Μουσείο Μπενάκη
- 2006 «Γιάννης Παππάς (1913-2005). Σπουδές για το έφιππο» στο Μουσείο Μπενάκη
Παράλληλα με τη γλυπτική και τη ζωγραφική του, είχε μεταφράσει από τα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά κείμενα για την τέχνη, τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία.
Το Εργαστήριο του Γιάννη Παππά
Το διώροφο κτήριο του Μεσοπολέμου στην περιοχή Ζωγράφου (Ανακρέοντος 38) που φιλοξενεί το Εργαστήριο Γιάννη Παππά αποτελούσε την κατοικία της οικογένειας του μεγάλου Έλληνα δημιουργού ως τη δεκαετία του 1960. Πρόκειται για μοναδικό δείγμα χώρου εργασίας ενός καλλιτέχνη αφοσιωμένου τόσο στη γλυπτική όσο και στη ζωγραφική. Το 2006 προσφέρθηκε στο Μουσείο Μπενάκη από τον γιο του, Αλέκο Παππά, με βασικό στόχο τα έργα του καλλιτέχνη να παραμείνουν συγκεντρωμένα στο φυσικό τους περιβάλλον.
Όπως επιθυμούσε και ο καλλιτέχνης, καθηγητής στην Α.Σ.Κ.Τ. για πολλά χρόνια, συνεχίζει να αποτελεί χώρο εργασίας για τους φοιτητές της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών, ενώ παράλληλα λειτουργεί και ως εργαστήριο προπαρασκευαστικών μαθημάτων σχεδίου, χρώματος και σύνθεσης για εισαγωγικές εξετάσεις στις Σχολές Καλών Τεχνών, αλλά και για σπουδαστές κάθε ηλικίας και επιπέδου προόδου.
Ο προσεγμένος κατάλογος της έκθεσης διατίθεται δωρεάν στους επισκέπτες
Η έκθεση συνοδεύεται από κατάλογο με συνοπτική παρουσίαση όλων των εκθεμάτων από την επιμελήτρια της έκθεσης Christine Elisabeth Hollinetz και σχεδιασμένο από την Έρη Αράπογλου–ενARTE. O κατάλογος διατίθεται δωρεάν στους επισκέπτες της έκθεσης, ενώ θα είναι διαθέσιμος οnline στο benaki.org/santirvan μετά τη λήξη της.
Συντελεστές της έκθεσης:
- Επιμέλεια & Σχεδιασμός: Christine Elisabeth Hollinetz
- Συντονισμός εργασιών: Raycap
- Επιμέλεια ψηφιακού υλικού και animation: Χαράλαμπος Αλεξιάδης
- Επιμέλεια ελληνικών κειμένων: Δημήτρης Αρβανιτάκης
- Γραφιστικές εφαρμογές: Εριφύλη Αράπογλου – ενARTE
- Μετάφραση στα αγγλικά: Δάφνη Καψάλη
- Συντήρηση: Christine Elisabeth Hollinetz, Βασίλης Μαρκάκης
- Υπεύθυνη επικοινωνίας: Νικολέττα Μέντη
- Γραφείο τύπου: Αθηνά Ησαΐα, Βασιλεία Καραΐσκου
- Κατασκευές & Τοποθέτηση έργων: Βασίλης Μαρκάκης
- Ψηφιακές εκτυπώσεις: Νίκος Πασχαλίδης, Πέτρος Μπότσας
- Μελέτη φωτισμού: Χρήστος Τζιόγκας
- Μεταφορά έργων: Βασίλης Μαρκάκης
- Ασφάλιση έργων: Karavias Art Insurance.
Χρήσιμες πληροφορίες:
Τίτλος: «Γιάννης Παππάς» – Χώρος: Σαντιρβάν Τζαμί, Αγαμέμνονος 4, Δράμα.
Διάρκεια: Έως 15 Νοεμβρίου 2026. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό.
Ώρες λειτουργίας:Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο 10:00–14:00 και 18:00–21:00, καθώς και Κυριακή 11:00–14:00 και 18:00–21:00.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
