Όταν η υποτίμηση γίνεται συνήθεια στη σχέση

Κάποτε γνώρισα ένα ζευγάρι που ήταν μαζί πολλά χρόνια. Έδειχναν δεμένοι. Τα παιδιά τους είχαν μεγαλώσει, είχαν μια τακτοποιημένη ζωή, κοινές παρέες, κοινές αναμνήσεις. Όταν αρχίσαμε να κάνουμε παρέα, δεν τους ήξερα καλά. Μου έκανε εντύπωση κάτι που έμοιαζε τρυφερό: φώναζε ο ένας τον άλλον «Τζο». Το άκουγα και χαμογελούσα. Υπέθετα πως ήταν ένα ιδιωτικό, τρυφερό μυστικό. Ένα χαϊδευτικό μόνο για τους δύο.

Δεν ήταν αυτό.

Κάποια στιγμή, μέσα σε μια πιο ειλικρινή κουβέντα, έμαθα την αλήθεια. Το «Τζο» δεν ήταν παρά μια ειρωνική μετατροπή της λέξης «ζώον». Το ξεκίνησε ο ένας, ίσως ως πείραγμα, ίσως ως ξέσπασμα. Ο άλλος το συνέχισε, από αντίδραση. Και κάπως έτσι, μια λέξη που ακουγόταν σχεδόν παιχνιδιάρικη, είχε γίνει ο κωδικός μιας χρόνιας υποτίμησης. Θα μου πείτε, δεν χάλασε κι ο κόσμος. Ένα αστείο είναι.

Αλήθεια; Θα σας άρεσε ο σύντροφός σας να σάς αποκαλεί… ζώον;

Η υποτίμηση δεν έρχεται πάντα φωναχτά.Έρχεται σιωπηλά. Κρύβεται στη συνήθεια. Φορά το προσωπείο του χιούμορ. Γίνεται εσωτερικός κώδικας. Και αυτό είναι το πιο δύσκολο κομμάτι. Όχι η προσβολή. Αλλά η εξοικείωση με αυτήν. Στην πράξη διαβρώνει την αυτοεκτίμηση, αλλοιώνει την ισορροπία και δημιουργεί μια σχέση όπου ο ένας αρχίζει να νιώθει λιγότερος.

Το να νιώθεις λίγος δεν συμβαίνει από μόνο του. Έρχεται από επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές υποτίμησης.

• Σας διακόπτει συστηματικά.
• Διορθώνει κάθε λεπτομέρεια ακόμη κι όταν δεν έχει σημασία.
• Σας μιλά με υποκοριστικά που μειώνουν.
• Παίρνει αποφάσεις χωρίς να σάς ρωτάει.
• Υποβαθμίζει ό,τι καταφέρνετε.
• Κάνει αστεία εις βάρος σας μπροστά σε άλλους.
• Καυχιέται διαρκώς για τις δικές του επιτυχίες.
• Έχει άποψη για τα πάντα.
• Δίνει συμβουλές χωρίς να του ζητηθούν.
• Σας συγκρίνει με άλλους.
• Σας κατηγορεί για τη συμπεριφορά των συγγενών σας.
• Αγνοεί τα όριά σας.
• Σας λέει ότι δεν είστε αρκετοί.
• Σας δημιουργεί την αίσθηση ότι η γνώμη σας δεν έχει αξία.

Σχετικό θέμα: Γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν αντέχουν να σε βλέπουν να πετυχαίνεις

Τι κρύβεται πίσω από την υποτίμηση

Η υποτίμηση δεν είναι η αιτία. Είναι το σύμπτωμα βαθύτερων ανασφαλειών και ανάγκης ελέγχου.

• Ανασφάλεια και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Μειώνοντας τον άλλον, κάποιος νιώθει προσωρινά ισχυρότερος.
• Ανάγκη κυριαρχίας. Θέλει να διατηρεί τον έλεγχο και να έχει το πάνω χέρι.
• Μαθημένο πρότυπο από την οικογένεια ή παλαιότερες σχέσεις.
• Φόβος απώλειας ελέγχου όταν ο σύντροφος εξελίσσεται ή πετυχαίνει.
• Άγχος και πίεση που εκτονώνονται με λάθος τρόπο.

Η κατανόηση των αιτιών δεν σημαίνει ανοχή. Σημαίνει καθαρή εικόνα για το τι συμβαίνει.

Πώς επηρεάζει τη σχέση

Η υποτίμηση φθείρει αργά αλλά σταθερά. Στην αρχή ενοχλεί. Μετά κουράζει. Στο τέλος απομακρύνει.

• Δημιουργεί συναισθηματική απόσταση.
• Μειώνει την αυτοεκτίμηση.
• Καλλιεργεί θυμό και σιωπηλή απομάκρυνση.
• Δυσκολεύει την ανοιχτή επικοινωνία.
• Μετατρέπει τη σχέση σε πεδίο ισχύος.

Καμία σχέση δεν μπορεί να είναι υγιής όταν ο ένας αισθάνεται διαρκώς λιγότερος.

Σχετικό θέμα: Πώς η παιδική συναισθηματική στέρηση διαμορφώνει τις ενήλικες σχέσεις

Πώς να προστατεύσετε τον εαυτό σας από την υποτίμηση

Πρώτα απ’ όλα, αναρωτηθείτε αν θέλετε να παραμείνετε σε αυτή τη σχέση.Η αντίδραση με ειρωνεία ή ένταση συνήθως επιδεινώνει την κατάσταση. Χρειάζεται σταθερότητα και σαφήνεια.

• Πείτε καθαρά ποια υποτιμητική συμπεριφορά δεν αποδέχεστε.
• Πείτε τι αισθάνεστε.
• Μην επιτρέπετε να σας κόβει τον λόγο.
• Μην μπείτε σε ανταγωνισμό: Η υποτίμηση συχνά κρύβει ανάγκη υπεροχής.
• Επενδύστε σε ανθρώπους και δραστηριότητες που σας κάνουν να νιώθετε ικανοί και ορατοί.
• Ζητήστε βοήθεια εάν θέλετε να μείνετε μαζί τελικά: Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να ανοίξει έναν ασφαλή διάλογο όταν και οι δύο θέλουν να δουλέψουν τη σχέση.

Εάν η υποτίμηση συνοδεύεται από δημόσια ταπείνωση, διαρκή απαξίωση, ειρωνεία ή προσπάθεια να αποκοπείτε από φίλους και οικογένεια, τότε ίσως χρειάζεται να αναρωτηθείτε σοβαρά. Θέλετε να παραμείνετε σε αυτή τη σχέση; Είναι μια συνθήκη η οποία φθείρει αργά και σταθερά την ψυχική σας αντοχή.

Σχετικό θέμα: Πώς να διαχειριστείτε έναν νάρκισσο στη ζωή σας

Το να σε υποτιμά κάποιος δεν σημαίνει ότι έτσι είναι ο χαρακτήρας του. Ούτε μια δύσκολη φάση. Είναι στάση και πίεση που συσσωρεύεται και αφήνει ίχνη. Μια σχέση δεν χρειάζεται να σας μικραίνει για να κρατηθεί. Εάν νιώθετε ότι πρέπει να περιορίζεστε, να απολογείστε ή να αποδεικνύετε συνεχώς την αξία σας, κάτι έχει ήδη μετακινηθεί από τη θέση του. Ο σεβασμός δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο σε μια σχέση. Είναι το έδαφος πάνω στο οποίο πατά. Χωρίς σεβασμό, καμία σχέση δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ.

---