Ο Πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι ξεκίνησε μια πρωτοβουλία για τη διεξαγωγή εθνικού δημοψηφίσματος σχετικά με το εάν θα συνεχιστεί η εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ για το κλίμα στην Πολωνία, οι οποίες, όπως λέει, έχουν πλήξει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις με αυξανόμενο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ανέφεραν τα πολωνικά μέσα ενημέρωσης.
Ωστόσο, φαίνεται απίθανο ο πρόεδρος, ο οποίος είναι σύμμαχος της δεξιάς αντιπολίτευσης, να επιτύχει στην προσπάθειά του, δεδομένου ότι για να προκηρύξει δημοψήφισμα, χρειάζεται την έγκριση της Γερουσίας, όπου η πιο φιλελεύθερη και φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση έχει την πλειοψηφία.
Την Πέμπτη, ο Ναβρότσκι ανακοίνωσε ότι θα υποβάλει αίτημα στη Γερουσία για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, το οποίο θα διεξαχθεί στις 27 Σεπτεμβρίου.
Στη δήλωσή του, ο πρόεδρος τόνισε ότι η πρωτοβουλία του δεν είχε σκοπό να αντιταχθεί στην προστασία του περιβάλλοντος γενικά ή στην ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ. Αντίθετα, θέλει να «υποστηρίξει το δικαίωμα των Πολωνών να αποφασίζουν για τον ρυθμό της αλλαγής, την έκτασή της και το κόστος που επωμίζονται».
Υποστήριξε ότι οι πολιτικές της ΕΕ, όπως η εμβληματική Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), «σημαίνουν υψηλότερες τιμές ενέργειας, μείωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και μείωση της γεωργικής παραγωγής».
Κατά τη διάρκεια της προεδρικής του εκστρατείας πέρυσι, ο Ναβρότσκι επέκρινε τακτικά τις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα και υποστήριξε τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Πολωνίας από τον άνθρακα.
Το ζήτημα επέστρεψε πρόσφατα στην πολιτική ατζέντα, αφού το εθνικοσυντηρητικό κόμμα της αντιπολίτευσης Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), το οποίο υποστήριξε την προεδρική υποψηφιότητα του Ναβρότσκι, κάλεσε τον Μάρτιο την Πολωνία να αποσυρθεί μονομερώς από το ETS.
Ωστόσο, η κυβέρνηση σημειώνει ότι, δεδομένου ότι το ETS αποτελεί μέρος του δικαίου της ΕΕ, η μη συμμόρφωση με το σύστημα θα σήμαινε μεγάλα πρόστιμα για την Πολωνία. Ο μόνος άλλος τρόπος για να αποφευχθεί αυτό θα ήταν η πλήρης αποχώρηση από την ΕΕ, κάτι που η κυβέρνηση κατηγορεί το PiS και τον Ναβρότσκι ότι θέλουν να συμβεί.
Αντίθετα, η κυβέρνηση λέει ότι ασκεί πιέσεις στην ΕΕ και σε άλλα κράτη μέλη για να χαλαρώσουν τις πολιτικές για το κλίμα. Τις τελευταίες εβδομάδες, η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι πέτυχε, με ορισμένες αλλαγές στο ETS να έχουν ήδη ανακοινωθεί και άλλες να πρόκειται να αποκαλυφθούν αργότερα φέτος.
Πώς μπορεί να διεξαγάγει δημοψήφισμα
Το πολωνικό σύνταγμα δίνει στον πρόεδρο το δικαίωμα να προκηρύξει δημοψήφισμα. Ωστόσο, για να το πράξει, η πρόταση πρέπει να λάβει την υποστήριξη της πλειοψηφίας της Γερουσίας σε ψηφοφορία που διεξάγεται με τουλάχιστον το ήμισυ όλων των γερουσιαστών παρόντες.
Δεδομένου ότι ο κυβερνών συνασπισμός έχει 63 μέλη στη Γερουσία των 100 εδρών, φαίνεται σχεδόν βέβαιο ότι η πρωτοβουλία του Ναβρότσκι δεν θα εγκριθεί.
«Αυτή η πρόταση θα καταλήξει εκεί που πρέπει: στα σκουπίδια», έγραψε η αντιπρόεδρος της Γερουσίας, Μαγκνταλένα Μπιεζάτ, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Είναι η ξηρασία και η εξάρτηση από τον άνθρακα και το πετρέλαιο που αυξάνουν τις τιμές των τροφίμων και του ηλεκτρικού ρεύματος. Όχι η ΕΕ».
Εάν διεξαχθεί δημοψήφισμα, το αποτέλεσμά του είναι δεσμευτικό μόνο εάν συμμετάσχουν τουλάχιστον οι μισοί από τους επιλέξιμους ψηφοφόρους. Προηγούμενα δημοψηφίσματα έχουν δυσκολευτεί να ξεπεράσουν αυτό το εμπόδιο. Σε ένα το 2015 για την εκλογική μεταρρύθμιση, η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν μόλις 7,8%.
Το 2023, το PiS, το οποίο ήταν στην εξουσία εκείνη την εποχή, διεξήγαγε δημοψήφισμα την ίδια ώρα και στα ίδια εκλογικά τμήματα με τις βουλευτικές εκλογές. Ωστόσο, ενώ η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν ένα ρεκόρ 73,4%, μόνο το 40,9% ψήφισε στο δημοψήφισμα, με πολλούς ανθρώπους να το μποϊκοτάρουν.
Ενεργειακή πολιτική της Πολωνίας
Η Πολωνία συνεχίζει να βασίζεται στον άνθρακα για περίπου το ήμισυ της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, μακράν το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, ενώ περίπου το ένα τρίτο των κατοικιών καίνε επίσης άνθρακα για θέρμανση.
Τόσο η πρώην κυβέρνηση του PiS όσο και η νυν κυβέρνηση, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, έχουν δεσμευτεί να στραφούν σε πηγές χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών, ιδίως πυρηνική ενέργεια, φυσικό αέριο, αιολική και ηλιακή ενέργεια.
Ωστόσο, έχουν επίσης υποστηρίξει ότι η Πολωνία, δεδομένης της ιστορικής της εξάρτησης από τον άνθρακα και της κληρονομιάς της βιομηχανίας της κομμουνιστικής εποχής, χρειάζεται ειδική υποστήριξη και κατανόηση από τις Βρυξέλλες για να πραγματοποιήσει τη δύσκολη ενεργειακή μετάβαση.
Η Πολωνία έχει μερικές από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, προσαρμοσμένες στο κόστος ζωής. Ωστόσο, οι αναλυτές σημειώνουν ότι ενώ οι πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα συμβάλλουν εν μέρει σε αυτό το κόστος, εμπλέκονται και διάφοροι άλλοι παράγοντες.
Τα αποθέματα άνθρακα της Πολωνίας είναι από τα πιο ακριβά στον κόσμο, με δισεκατομμύρια ζλότι να δαπανώνται ετησίως σε κρατικές επιδοτήσεις για την υποστήριξη μη κερδοφόρων μεταλλευτικών δραστηριοτήτων.
Η εξάρτηση της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα έχει επίσης αυξήσει την έκθεσή της σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκλήθηκαν από πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Ένας άλλος παράγοντας που συμβάλλει στις υψηλές τιμές είναι ότι το σχετικό μερίδιο των φόρων της Πολωνίας στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, με λίγο πάνω από 40%, μετά τη Δανία (47,7%). Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι φόροι και οι εισφορές αντιπροσώπευαν το 27,6% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Μετάφραση: Μικαέλα Λαμπρινίδου
Πηγή: mediafax.ro
Σχετική είδηση: Πολωνία: Πρόταση δημοψηφίσματος από τον πρόεδρο Ναβρότσκι κατά της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
