Στις συγκλονιστικές στιγμές που έζησε κατά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, στη δημιουργία του ιστορικού ραδιοφωνικού σταθμού και στις τελευταίες ώρες πριν από την εισβολή του τανκ αναφέρθηκε η Τόνια Μοροπούλου, μιλώντας στην ΕΡΤ. Η πρώτη εκφωνήτρια του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου περιέγραψε πώς οργανώθηκε το φοιτητικό κίνημα, πώς απευθύνθηκε στον ελληνικό λαό και γιατί οι φοιτητές αποφάσισαν να παραμείνουν στο κτήριο, παρά τις προειδοποιήσεις για αιματοχυσία.
«Πάντα γυρνάμε πίσω. Πιστεύω όλοι οι άνθρωποι της γενιάς μου. Το Πολυτεχνείο είναι πάντα μια πυξίδα στη ζωή μας», ανέφερε η Τόνια Μοροπούλου, τονίζοντας ότι η ιστορία της εξέγερσης παραμένει ζωντανή και επίκαιρη.
Όπως σημείωσε, το σύνθημα «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» εξακολουθεί να βρίσκεται στο προσκήνιο, ιδιαίτερα μέσα στις σημερινές συνθήκες διεθνών συγκρούσεων και ενεργειακής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το Πολυτεχνείο αποτέλεσε ένα παράδειγμα συλλογικής πολιτικής δράσης, καθώς διαφορετικές απόψεις συντέθηκαν μέσα στον κοινό αγώνα κατά της δικτατορίας.
Πώς οργανώθηκε το φοιτητικό κίνημα
Η κ. Μοροπούλου αναφέρθηκε στις κινητοποιήσεις που είχαν ξεκινήσει ήδη από το 1972, με βασικό αίτημα τη διεξαγωγή ελεύθερων φοιτητικών εκλογών. Όπως εξήγησε, εκείνη την περίοδο οι διοικήσεις των φοιτητικών συλλόγων διορίζονταν από τη χούντα, ενώ μόνο σε δύο σχολές του Πολυτεχνείου, τη Σχολή Χημικών Μηχανικών και τη Σχολή Τοπογράφων Μηχανικών, πραγματοποιήθηκαν εκλογές χωρίς νοθεία. Στη συνέχεια δημιουργήθηκαν φοιτητικές επιτροπές αγώνα, οι οποίες προέκυψαν από μαζικές συνελεύσεις και συντονίζονταν μεταξύ τους, παρά τις περιορισμένες δυνατότητες επικοινωνίας της εποχής.
Σύμφωνα με την ίδια, καθοριστική ήταν η 14η Νοεμβρίου 1973, όταν ξεκίνησαν οι συνελεύσεις των σχολών του Πολυτεχνείου, με αντικείμενο τη στάση των φοιτητών απέναντι στην εξαγγελλόμενη φιλελευθεροποίηση της κυβέρνησης Μαρκεζίνη. «Εμείς βλέπαμε τη φιλελευθεροποίηση Μαρκεζίνη ως ένα πρόσχημα αφομοίωσης και της δικής μας αντίστασης και ήμασταν αντίθετοι», ανέφερε.
Όπως περιέγραψε, παρά τις διαφορετικές απόψεις που υπήρχαν αρχικά, οι φοιτητές ενώθηκαν όταν ξεκίνησε η κατάληψη, ενώ στο Πολυτεχνείο έφτασαν και φοιτητές από άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων η ΑΣΟΕΕ και η τότε Βιομηχανική Σχολή Πειραιά.
«Ελληνικέ λαέ, σου μιλούν οι ελεύθεροι αγωνιζόμενοι φοιτητές»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Τόνια Μοροπούλου στη δημιουργία του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου και στο πρώτο μήνυμα που εξέπεμψε. Όπως εξήγησε, βασικός στόχος των φοιτητών ήταν να επικοινωνήσουν με την κοινωνία, καθώς, χωρίς τη συμμετοχή του κόσμου, η κινητοποίηση θα παρέμενε μια φοιτητική διαμαρτυρία.
Αρχικά, οι φοιτητές προσπαθούσαν να μεταδώσουν το κάλεσμά τους μέσω λεωφορείων, ταξί, αυτοκινήτων και χειρόγραφων σημειωμάτων. Στη συνέχεια, αποφάσισαν να δημιουργήσουν τον δικό τους ραδιοφωνικό σταθμό, χρησιμοποιώντας έναν πομπό από το εργαστήριο Φυσικής της Σχολής Χημικών Μηχανικών. «Θυμάμαι κάθισα τότε μπροστά στον πομπό με τον Στέλιο […] και έπρεπε να δώσουμε το στίγμα μας», περιέγραψε.
Τότε, όπως είπε, απηύθυνε αυθόρμητα το μήνυμα: «Ελληνικέ λαέ, σου μιλούν οι ελεύθεροι αγωνιζόμενοι φοιτητές, οι ελεύθεροι αγωνιζόμενοι Έλληνες. Εδώ Πολυτεχνείο». «Αυτοί ήμασταν», πρόσθεσε.
Η ίδια διευκρίνισε ότι στη συνέχεια δημιουργήθηκε δεύτερος πομπός, στο εργαστήριο Ηλεκτροτεχνικής, με τη συμβολή φοιτητών και μηχανικών, ώστε να αυξηθεί η εμβέλεια του σταθμού.
«Δεν είχαμε το περιθώριο να φοβηθούμε»
Ερωτηθείσα γιατί οι φοιτητές δεν φοβήθηκαν να βγουν μπροστά, η Αντωνία Μοροπούλου στάθηκε στο συλλογικό κλίμα που επικρατούσε. «Δεν φοβόμασταν γιατί υπήρχε ένα συλλογικό κλίμα. Δεν είχες το περιθώριο να φοβηθείς. Έπρεπε να πας μπροστά, γιατί εμείς διεκδικούσαμε τη ζωή μας», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, στον αγώνα συμμετείχαν άνθρωποι με διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις, οι οποίοι ενώθηκαν γύρω από κοινά αιτήματα. «Ήταν ψωμί, παιδεία, ελευθερία, εθνική ανεξαρτησία, λαϊκή κυριαρχία, κοινωνική προκοπή», σημείωσε.
Η 16η Νοεμβρίου και η απόφαση να παραμείνουν στο Πολυτεχνείο
Αναφερόμενη στην Παρασκευή 16 Νοεμβρίου 1973, η κ. Μοροπούλου τη χαρακτήρισε κρίσιμη ημέρα για την εξέλιξη της κατάληψης. Όπως είπε, η Συντονιστική Επιτροπή είχε λάβει ομόφωνη απόφαση, με την οποία καλούσε τον λαό της Αθήνας να κατέβει στους δρόμους. Η ίδια ανέφερε ότι διάβασε το σχετικό κείμενο και ότι, πενήντα χρόνια αργότερα, παρέδωσε το χειρόγραφό της στον πρύτανη του Πολυτεχνείου.
Σύμφωνα με την περιγραφή της, στη συνέχεια καθηγητές, ο πρύτανης και μέλη της Συγκλήτου ενημέρωσαν τους φοιτητές ότι επρόκειτο να επέμβει ο στρατός και ότι δεν μπορούσαν πλέον να εγγυηθούν το πανεπιστημιακό άσυλο. Τους κάλεσαν, όπως είπε, να αποχωρήσουν, προκειμένου να αποφευχθεί η αιματοχυσία. «Εμείς είπαμε ότι θα μας σκοτώσουν είτε φύγουμε είτε δεν φύγουμε και ότι δεν θέλουμε αυτός ο αγώνας να πάει χαμένος. Δεν θέλουμε να πεθαίνουμε κάθε μέρα. Και μείναμε. Δεν παραδοθήκαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως υπογράμμισε, εκείνη ήταν η στιγμή που κρίθηκε η εξέλιξη της κατάληψης σε εξέγερση.
«Ελληνικέ λαέ, σου λέμε την αλήθεια. Μας σκοτώνουν»
Η Τόνια Μοροπούλου θυμήθηκε ότι το απόγευμα της 16ης Νοεμβρίου, περίπου στις 6 με 7, έφτασε στη Συντονιστική Επιτροπή η ταυτότητα του πρώτου νεκρού. Όπως περιέγραψε, οι φοιτητές συζήτησαν πώς θα ενημέρωναν τον κόσμο, καθώς ήδη ακούγονταν πυροβολισμοί. Τότε αποφάσισαν να μεταδώσουν από τον ραδιοφωνικό σταθμό το μήνυμα: «Ελληνικέ λαέ, σου λέμε την αλήθεια. Ελληνικέ λαέ, μας σκοτώνουν. Κατέβα στο Πολυτεχνείο».
Σύμφωνα με την ίδια, ακολούθησε μαζική κινητοποίηση του κόσμου και δημιουργήθηκαν οδοφράγματα στην Αλεξάνδρας, στην Πατησίων, στα Χαυτεία και στην περιοχή του υπουργείου Δημόσιας Τάξης.
Η εισβολή του τανκ και οι τελευταίες στιγμές στον σταθμό
Περιγράφοντας τη στιγμή της εισβολής του τανκ στο Πολυτεχνείο, η κ. Μοροπούλου έκανε λόγο για μια συγκλονιστική εμπειρία. Θυμήθηκε τον Δημήτρη Παπαχρήστο να απευθύνεται στους στρατιώτες από τον ραδιοφωνικό σταθμό: «Φαντάροι, αδέλφια μας. Είμαστε άοπλοι. Μη μας χτυπάτε». «Εκείνη τη στιγμή δεν θέλαμε να φύγουμε. Λέγαμε ας τελειώσουν όλα εδώ, δεν πάμε πουθενά», ανέφερε.
Όπως περιέγραψε, συμφοιτητές τους έφτασαν στον χώρο του σταθμού για να τους απομακρύνουν, καθώς το Πολυτεχνείο άδειαζε. «Φύγαμε με την κραυγή του εθνικού ύμνου», σημείωσε.
Στη συνέχεια, όπως είπε, ορισμένοι από τους φοιτητές κατευθύνθηκαν προς το αίθριο της Αρχιτεκτονικής, όπου βρίσκονταν νεκροί και τραυματίες. Η ίδια περιέγραψε ότι αποχώρησαν μέσα σε πυροβολισμούς, ενώ στρατιώτες τούς προειδοποιούσαν για τον κίνδυνο σύλληψης. «Εγώ έφυγα από την Τοσίτσα, αλλά κι εκεί κάποιοι φαντάροι, αξιωματικοί δεν ξέρω, μας φώναζαν “ψηλά τα χέρια, αλλιώς πυροβολούμε”», ανέφερε.
Όπως είπε, οι φοιτητές συνέχισαν να προχωρούν χωρίς να σηκώσουν τα χέρια τους, ενώ θυμήθηκε και περιστατικό με πυροβολισμό, κατά το οποίο η σφαίρα εξοστρακίστηκε στα δέντρα.
«Το Πολυτεχνείο έχει να δώσει μηνύματα έμπνευσης στη νέα γενιά»
Κλείνοντας, η Τόνια Μοροπούλου αναφέρθηκε στη διαχρονική σημασία της εξέγερσης και στη σχέση της με το Πολυτεχνείο, όπου συνέχισε την ακαδημαϊκή της πορεία. «Δεν μπόρεσα να φύγω. Δεν ήθελα να φύγω από το Πολυτεχνείο», ανέφερε.
Όπως τόνισε, η εξέγερση εξακολουθεί να προσφέρει μηνύματα στη νέα γενιά, τόσο για τη δημοκρατία όσο και για τη συλλογική προσπάθεια αλλαγής της κοινωνίας. «Το Πολυτεχνείο διαχρονικά έχει να δώσει στη νέα γενιά μηνύματα έμπνευσης και για τη δημοκρατία, αλλά και για την καινοτομία, δηλαδή για όλα αυτά που μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά πρέπει να τον αλλάζουν μαζί. Δεν αρκεί η καινοτομία από μόνη της», σημείωσε. Αναφερόμενη στο σύνθημα της εποχής, κατέληξε: «Λαός ενωμένος, ποτέ νικημένος. Εμείς το ζήσαμε».
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος