Έφτασε στις αίθουσες φορτωμένο με την οργή και την καχυποψία μιας κοινωνίας κουρασμένης από την αίσθηση της αδικίας. Το ντοκιμαντέρ Melania ακολουθεί τη Μελάνια Τραμπ είκοσι μέρες πριν από τη δεύτερη ορκωμοσία του συζύγου της. Υπόσχεται να ανοίξει κλειστές πόρτες και να δώσει στο κοινό την ευκαιρία να «γίνει μάρτυρας της ιστορίας τη στιγμή που γράφεται».
Στις κριτικές, όμως, αυτή η υπόσχεση, όπως και η συνολική ποιότητα του ντοκιμαντέρ, αμφισβητούνται ευθέως.
Σκληρές κριτικές και αμφισβήτηση της αφήγησης
Ο Xan Brooks (The Guardian) περιγράφει το Melania ως «ένα επιχρυσωμένο κακέκτυπο της Ζώνης Ενδιαφέροντος (The Zone of Interest)», στο οποίο μια Σταχτοπούτα με κουμπωτά μάτια δείχνει χρυσά στολίδια και επώνυμα φορέματα, αποσπώντας επιδέξια την προσοχή μας, ενώ στο φόντο ο σύζυγός της και ο κόσμος του ετοιμάζονται να αποδομήσουν θεσμούς και να διαλύσουν το ομοσπονδιακό κράτος.
Ο Nick Hilton (The Independent) χαρακτηρίζει την πρώτη κυρία «μια συνοφρυωμένη άβυσσο από καθαρό τίποτα σε αυτό το αποκρουστικό κομμάτι προπαγάνδας». Εστιάζει στη σχέση μεγάλων εταιρειών με την πολιτική εξουσία και σημειώνει ότι στο φιλμ εμφανίζονται δισεκατομμυριούχοι όπως ο Τζεφ Μπέζος, ο Έλον Μασκ και ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ σε πλάνα από εορτασμούς της ορκωμοσίας. Το επιχείρημά του είναι ότι τέτοιες παρουσίες δεν είναι τυχαίες, αλλά λειτουργούν ως δήλωση ισχύος και προσκόλλησης.
Σχετικό θέμα: Μελάνια Τραμπ: Παγώνει η προβολή του ντοκιμαντέρ της στη Νότια Αφρική
Η Sophie Gilbert (The Atlantic) αποκαλεί το ντοκιμαντέρ «ντροπή» και το συνδέει με τη συνολική κατάσταση της βιομηχανίας του θεάματος. Το κείμενό της δεν μένει στη Μελάνια, αλλά ανοίγει έναν ευρύτερο καθρέφτη. Ως αντιπαράδειγμα, φέρνει ένα άλλο ντοκιμαντέρ που καταγράφει την απόφαση μιας γυναίκας να στραφεί δικαστικά εναντίον του Ντόναλντ Τραμπ για δυσφήμηση και σεξουαλική κακοποίηση. Θυμίζει ότι η καταγγελία έγινε δημόσια το 2019, πως ο Τραμπ την αρνήθηκε και τη χλεύασε, και ακολουθεί τη δύσκολη διαδρομή προς τη δίκη: την πίεση των καταθέσεων, την αμηχανία, την ψυχική φθορά. Καταγράφει όμως και την τελική δικαίωση, με την απόφαση ενόρκων που τον έκρινε υπεύθυνο και του επέβαλε αποζημίωση 5 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το κρίσιμο σημείο είναι αλλού. Το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ σχεδόν δεν βρήκε ποτέ δρόμο προς το κοινό. Πλατφόρμες και διανομείς το απέφυγαν. Την ίδια στιγμή, το Μελάνια προβάλλεται παντού, με τεράστιο προϋπολογισμό προώθησης και επιθετική διανομή. Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο ταινίες δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ερμηνεία· λειτουργεί από μόνη της ως πολιτικό σχόλιο για το ποιες ιστορίες προβάλλονται και ποιες μένουν αθέατες.
Ο Daniel D’Addario (Variety) περιγράφει την ταινία ως μια διαρκή κίνηση μέσα σε χώρους, όπου μια γυναίκα περπατά από αίθουσα σε αίθουσα. Η αίσθηση είναι πως η κάμερα κυνηγά διαρκώς ένα γεγονός που δεν έρχεται.
Το BBC σημειώνει ότι η ταινία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από επικριτές της κυβέρνησης και οργανώσεις που ασκούν έλεγχο στη δημόσια διοίκηση και την εξουσία. Στο επίκεντρο της κριτικής βρέθηκαν τόσο η χρηματοδότηση του ντοκιμαντέρ όσο και ο χρόνος κυκλοφορίας του. Η ταινία βγαίνει στις αίθουσες, την ώρα που η αμερικανική κοινωνία βρίσκεται σε αναβρασμό, με μαζικές διαδηλώσεις μετά τον θάνατο δύο ανθρώπων από πυροβολισμούς ομοσπονδιακών πρακτόρων στη Μινεάπολη.
Ο αυτοέλεγχος ως στρατηγική
Πέρα από την πολιτική, όσοι αναζητούν απαντήσεις για το πώς περνά τον χρόνο της η Μελάνια Τραμπ ενδέχεται να βρουν την ταινία απογοητευτική. Μεγάλο μέρος της τη δείχνει εν κινήσει, σε δημόσιες εκδηλώσεις ή να περιφέρεται από συνάντηση σε συνάντηση για να εξετάσει δείγματα υφασμάτων και σερβίτσια.
Περιγράφονται στιγμές όπου η ταινία προσπαθεί να γίνει πιο προσωπική. Ο σκηνοθέτης την παροτρύνει να μιλήσει. Εκείνη αναφέρει ότι αγαπά τον Μάικλ Τζάκσον και ότι έχει αδυναμία στο «Μπίλι Τζιν».
Η ταινία δείχνει τον στενό της κύκλο: τον στυλίστα Ερβέ Πιερ και τη Μπριζίτ Μακρόν. Οι σκηνές με τον Πιερ κινούνται στη γλώσσα της λεπτομέρειας – ένα όγδοο της ίντσας στον γιακά, το κόψιμο ενός πέτου – και η σχέση παρουσιάζεται ως δημιουργική συνεννόηση.
Αυτό που δεν δείχνει η ταινία είναι εξίσου σημαντικό. Η ευρύτερη οικογένεια Τραμπ απουσιάζει σχεδόν πλήρως. Ο Μπάρον Τραμπ φαίνεται να αποφεύγει την κάμερα. Η Μελάνια λέει ότι είναι σημαντικό να ζήσει τη ζωή που θέλει. Σε μια από τις ελάχιστες στιγμές που ο σύζυγός της εμφανίζεται εκτός πλαισίου τελετών, ο Ντόναλντ Τραμπ τής τηλεφωνεί για να τη ρωτήσει αν παρακολούθησε πρόσφατη δημόσια εμφάνισή του. Εκείνη απαντά πως όχι. Ο Τραμπ επιμένει, της λέει ότι «ήταν μεγάλη νίκη» και αρχίζει να απαριθμεί αριθμούς και ποσοστά. Η Μελάνια ακούει σιωπηλά. Η σκηνή δεν εξελίσσεται ούτε σχολιάζεται. Λειτουργεί όμως ως μικρογραφία της ταινίας: ένας μονόλογος εξουσίας και, απέναντί του, μια παρουσία που παραμένει συναισθηματικά αποστασιοποιημένη.
Σε πολιτικό επίπεδο, η πρώτη κυρία αποφεύγει να πάρει θέση. Αναφέρεται στην προεκλογική περίοδο και στο βάρος της εκστρατείας, αλλά επιστρέφει διαρκώς στον σύζυγό της και στις δικές του δηλώσεις περί αδικίας.
Το κόστος και τα ερωτήματα για τη χρηματοδότηση
Η ταινία εγείρει ερωτήματα για τον προϋπολογισμό της. Αναφέρεται ότι η Amazon δαπάνησε 40 εκατομμύρια δολάρια για τα δικαιώματα και άλλα 35 εκατομμύρια για προώθηση και διανομή. Από τα 40 εκατομμύρια, η Μελάνια Τραμπ φέρεται να εισέπραξε πάνω από το 70%, δηλαδή περισσότερα από 28 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Παρά το τεράστιο κόστος, οι προοπτικές στο ταμείο περιγράφονται ως υποτονικές.
Σε μια περίοδο που μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας επιδιώκουν πιο στενούς δεσμούς με τον Λευκό Οίκο, η χρηματοδότηση από την Amazon μπήκε στο μικροσκόπιο. Στο δημόσιο αφήγημα, ο Τζεφ Μπέζος λειτουργεί ως σύμβολο αυτής της συζήτησης, όχι επειδή εμφανίζεται ως πρόσωπο στην ταινία, αλλά επειδή ενσαρκώνει τη σύγκλιση ισχύος, χρήματος και πολιτικής.
Ο σκηνοθέτης και η σκιά του
Για πολλούς κριτικούς και παρατηρητές των μέσων, η επιλογή του σκηνοθέτη επηρεάζει εξαρχής τον τρόπο που διαβάζεται το ντοκιμαντέρ και δυσκολεύει να αντιμετωπιστεί ως ουδέτερη κινηματογραφική καταγραφή.
Το Melania σηματοδοτεί την επιστροφή του Μπρετ Ράτνερ (Brett Ratner) στη δημόσια σφαίρα, μετά τις καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση και επίθεση που διατυπώθηκαν εις βάρος του από περίπου έξι γυναίκες το 2017. Ο ίδιος έχει αρνηθεί τις κατηγορίες.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Rolling Stone, ακόμη και η προώθηση της ταινίας συνοδεύεται από εμφανή αμηχανία. Τα διαφημιστικά email της Amazon αποστέλλονταν χωρίς ονόματα ή υπογραφές, σαν να μη θέλει κανείς να συνδεθεί δημόσια με την παραγωγή. Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι περίπου τα δύο τρίτα του συνεργείου παραγωγής με βάση τη Νέα Υόρκη ζήτησαν να μη συμπεριληφθούν στην ταυτότητα του ντοκιμαντέρ.
Ένα προσεκτικά ελεγχόμενο πορτρέτο
Η Μελάνια παρουσιάζεται ως η πιο απρόσιτη πρώτη κυρία των τελευταίων δεκαετιών, η οποία εμφανίζεται δημόσια κυρίως όταν υπάρχει επίσημη περίσταση ή κάτι προς πώληση. Στα κοινωνικά της δίκτυα προωθεί προϊόντα, αντικείμενα, την ταινία της, ακόμη και ένα ηχητικό βιβλίο με τεχνητή νοημοσύνη. Πρόκειται για την ηχητική έκδοση των απομνημονευμάτων της, όπου αφηγείται μια συνθετική φωνή βασισμένη σε τεχνητή νοημοσύνη, σχεδιασμένη να μιμείται τον τόνο και την εκφορά του λόγου της.
Στο τέλος, η ταινία μοιάζει να καταλήγει σε αυτό που λέει και η ίδια. Ότι ο ρόλος της είναι μια άσκηση προσωπικής ενδυνάμωσης, το «να γίνομαι πιο δυνατή από τη γυναίκα που ήμουν χθες». Είναι μια φράση ξεκάθαρη. Το πρόβλημα είναι το πλαίσιο γύρω της. Μια χώρα σε ένταση, μια βιομηχανία που προσαρμόζεται στην εξουσία, και μια παραγωγή τόσο ακριβή ώστε το χρήμα να γίνεται μέρος της ίδιας της ιστορίας, σε μια περίοδο που οι θεσμοί δοκιμάζονται.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
