Φιλία μετά τα 40: Μπορούμε ακόμη να κάνουμε νέους φίλους;

Καθώς μεγαλώνουμε, το να δημιουργήσουμε αλλά και να κρατήσουμε φιλίες γίνεται πιο δύσκολο. Ο χρόνος λιγοστεύει, οι υποχρεώσεις αυξάνονται και οι κύκλοι μας μικραίνουν. Η καθημερινότητα γεμίζει με δουλειά, οικογένεια και πρακτικά βάρη.

Ο χρόνος για αυθόρμητη επαφή περιορίζεται. Μια συνάντηση προϋποθέτει «κράτηση» και προγραμματισμό εβδομάδων. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ότι «άργησαν» να κάνουν νέους φίλους ή ότι οι φιλίες ανήκουν σε προηγούμενα στάδια της ζωής. Κι όμως, η ανάγκη για σύνδεση δεν μειώνεται με την ηλικία. Απαιτεί συνειδητή διάθεση να μην προσπερνάμε τους ανθρώπους γύρω μας. Και λιγότερη βεβαιότητα ότι η φιλία θα προκύψει από μόνη της.

Οι έξι δυνάμεις που τροφοδοτούν τη φιλία

Τα τελευταία χρόνια, μια εκτεταμένη δημοσιογραφική έρευνα βασισμένη σε εκατό συνεντεύξεις, επιχείρησε να καταγράψει πώς γεννιούνται, εξελίσσονται και αντέχουν οι φιλίες στον χρόνο. Δεν πρόκειται για απλές αφηγήσεις σχέσεων, αλλά για ζωντανή παρατήρηση του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι συνδέονται, θυμούνται, γελούν, αντέχουν και επανέρχονται ο ένας στον άλλον. Από αυτή τη μακρά και επίμονη δουλειά προκύπτει ένα βασικό συμπέρασμα. Η φιλία δεν είναι ούτε τυχαία ούτε αυτονόητη. Διαμορφώνεται και διατηρείται μέσα από συγκεκριμένες δυνάμεις που λειτουργούν σωρευτικά στον χρόνο.

Παρότι κάθε φιλία είναι μοναδική, μέσα στις εκατό ιστορίες άρχισαν να επαναλαμβάνονται συγκεκριμένες συμπεριφορές. Έτσι ξεχωρίζουν έξι δυνάμεις οι οποίες με διαφορετικούς τρόπους, δημιουργούν και συντηρούν τις φιλίες: η τυχαία συνύπαρξη, η παρατήρηση, η πρόθεση, οι σταθερές συνήθειες, η φαντασία και η καλοσύνη. Δεν πρόκειται για κανόνες, αλλά για τρόπους με τους οποίους οι σχέσεις αποκτούν βάθος και διάρκεια.

Συνύπαρξη

Η πιο απλή και πιο προφανής δύναμη που δημιουργεί και διατηρεί τις φιλίες είναι ο χρόνος, που περνούν οι άνθρωποι μαζί. Μελέτη εκτιμά ότι χρειάζονται περίπου 40 έως 60 ώρες κοινής παρουσίας μέσα στις πρώτες έξι εβδομάδες γνωριμίας για να μετατραπεί ένας γνωστός σε περιστασιακό φίλο και περίπου 80 έως 100 ώρες για να γίνει ουσιαστική φιλία. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο ότι οι φιλίες τείνουν να δημιουργούνται σε χώρους όπου οι άνθρωποι περνούν ούτως ή άλλως μεγάλο μέρος του χρόνου τους: στη δουλειά, στο σχολείο, στην εκκλησία, σε εξωσχολικές δραστηριότητες.

Σχετικό θέμα: Γιατί είναι δύσκολο για τους νέους σήμερα να κάνουν φιλίες

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα δύο γειτόνων που ζούσαν αντικριστά επί είκοσι χρόνια. Δεν έκαναν κάτι εντυπωσιακό. Ρωτούσαν ο ένας τον άλλον αν είναι καλά όταν αρρώσταιναν και μοιράζονταν μια συνδρομή περιοδικού. Αυτή η αργή συνύπαρξη στιγμών μετατράπηκε σε ουσιαστική φιλία στην πανδημία, όταν άνοιγαν τις πόρτες τους για να μιλήσουν από τον διάδρομο και ένιωθαν λιγότερο μόνοι.

Στη συνύπαρξη ανήκουν και οι πιο καθοριστικές επιλογές. Φίλοι που αγόρασαν σπίτια μαζί, που μεγάλωσαν μαζί τα παιδιά τους, συνάδελφοι που περνούσαν πολλές ώρες μαζί.

Σχετικό θέμα: Το μυστικό, εάν θέλετε οι φιλίες σας να κρατήσουν για πάντα

Παρατήρηση

Η δεύτερη δύναμη είναι η παρατήρηση. Παίζει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία μιας απρόσμενης φιλίας. Το να αντιλαμβάνεται κανείς πότε «ταιριάζει» με κάποιον και να μένει ανοιχτός στις τυχαίες συναντήσεις.  Βοηθά να βγει κανείς από τις συνήθειες του και να μπει στη στιγμή. Γιατί, όσο κι αν αισθανόμαστε ότι τα κοινωνικά μας δίκτυα έχουν ήδη διαμορφωθεί και σταθεροποιηθεί, ποτέ δεν είναι αργά να γνωρίσουμε κάποιον που θα αποδειχθεί σημαντικός για το υπόλοιπο της ζωής μας. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν την έκπληξη και την ευγνωμοσύνη που ένιωσαν όταν βρήκαν ο ένας τον άλλον στη μέση ηλικία, μια περίοδο κατά την οποία οι επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις συνήθως κορυφώνονται και ακόμα και η διατήρηση παλιότερων σχέσεων δεν είναι πάντα εύκολη.

Πρόθεση

Η παρατήρηση όμως, δεν αρκεί χωρίς δράση. Η τρίτη δύναμη είναι η πρόθεση. Όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία, χρειάζεται να εκτεθεί κανείς, κάτι που απαιτεί θάρρος και προθυμία να αποδεχτεί ότι τα πράγματα μπορεί να είναι και άβολα. Πολλές φιλίες απαιτούν ένα συνειδητό πρώτο βήμα, την απόφαση να πλησιάσει κανείς τον άλλον, να εκτεθεί, να ρισκάρει την αμηχανία. Όπως όταν κάποιος λέει «να το κανονίσουμε καμιά μέρα» και αποφασίζει να το κάνει πράξη. Να στείλει το μήνυμα, να προτείνει μια ώρα.

Σταθερές συνήθειες

Η τέταρτη δύναμη είναι οι σταθερές συνήθειες. Φίλοι που καθιερώνουν λέσχες βιβλίου, μηνιαίες πεζοπορίες, καθημερινό περπάτημα ή τηλεφώνημα. Όλα αυτά δημιουργούν ένα κοινό ρυθμό μια συνέχεια. Οι σταθερές συνήθειες δεν είναι κάτι εντυπωσιακό ή σπάνιο. Είναι επαναλαμβανόμενες πράξεις που κρατούν τη σχέση ζωντανή. Ακόμη και όταν η μνήμη εξασθενεί, το σώμα μπορεί να θυμάται τη φιλία μέσα από αυτές τις κινήσεις. Όπως στην ταινία Ο Σοφέρ της Κυρίας Ντέιζι(Driving Miss Daisy), όπου η μνήμη αρχίζει να υποχωρεί, αλλά η φιλία δεν χάνεται, καθώς συνεχίζει να εκφράζεται μέσα από γνώριμες κινήσεις, τον τόνο της φωνής και μια οικειότητα που έχει εγκατασταθεί βαθύτερα από την ανάμνηση.

Φαντασία

Η πέμπτη δύναμη είναι η φαντασία. Σε μια κοινωνία που τοποθετεί τη φιλία κάτω από τη δουλειά, την οικογένεια και τον έρωτα, χρειάζεται φαντασία, για να σχεδιάσει κανείς μια ζωή όπου οι φιλικοί δεσμοί έχουν κεντρική θέση. Κάθε φιλία μπορεί να πάρει όποια μορφή επιλέξουν οι άνθρωποι που τη ζουν. Είναι ένας χώρος με όριο μόνο τη φαντασία τους.

Σχετικό θέμα: Μήπως έχουμε «παντρευτεί» τους φίλους μας;

Καλοσύνη

Η έκτη και σημαντικότερη δύναμη είναι η καλοσύνη. Ο χώρος που αφήνουμε ο ένας στον άλλον όταν η ζωή παρεμβαίνει, όταν οι σχέσεις αραιώνουν, όταν δεν είμαστε όπως θα θέλαμε.

Κάποιες φιλίες μπορούν να αποδειχθούν ανθεκτικές. Να επιβιώσουν της απουσίας και, κάποιες φορές, να επιστρέψουν απρόσμενα μέσα από μια επανασύνδεση. Η καλοσύνη, όπως και η συγχώρεση, είναι ο χώρος που αφήνουμε για να συνεχίσουν οι σχέσεις, ακόμη κι όταν δεν ήμασταν πάντα παρόντες. Είναι αυτό που επιτρέπει στη φιλία να αντέχει στον χρόνο, όχι παρά τις αδυναμίες, αλλά μαζί με αυτές.