Ερωτευμένος νευροεπιστήμονας: Πώς ξεκολλάμε από έναν αδιέξοδο έρωτα

Ελέγχετε το κινητό μήπως έστειλε μήνυμα. Ξαναδιαβάζετε μια συνομιλία, προσπαθώντας να καταλάβετε τι εννοούσε. Μια ζεστή κουβέντα αρκεί για να σας απογειώσει. Μια καθυστερημένη απάντηση, μπορεί να σας κατεβάσει στα Τάρταρα. Και όσο λιγότερο σαφές είναι τι συμβαίνει μεταξύ σας, τόσο περισσότερο το σκέφτεστε.

Ο νευροεπιστήμονας Τομ Μπέλαμι (Tom Bellamy)γνώρισε αυτή την κατάσταση από μέσα. Το 2015 ερωτεύτηκε μια συνάδελφο, ενώ ήταν, όπως λέει, ευτυχισμένος στον γάμο του. Ήταν ήδη παντρεμένος έντεκα χρόνια και δεν επιθυμούσε αυτό που του συνέβαινε.

«Προφανώς είχα ένα πρόβλημα να λύσω», αφηγείται στο βιβλίο του «Smitten: Romantic Obsession, the Neuroscience of Limerence and How to Make Love Last» («Ξετρελαμένοι από έρωτα: Η ερωτική εμμονή, η νευροεπιστήμη της και πώς να κάνουμε την αγάπη να διαρκέσει», σε δική μας απόδοση). Η επιστημονική του κατάρτιση τον οδήγησε στην πρώτη ερώτηση: «Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο; Πώς μπορώ να κατανοήσω αυτή την εμπειρία;».

Όταν αυτό που μελετάτε σάς συμβαίνει

Μέχρι τότε, ο Μπέλαμι δεν είχε ασχοληθεί ιδιαίτερα με την ερωτική εμμονή. Η προσωπική του εμπειρία έγινε η αφορμή να αρχίσει να αναζητάει απαντήσεις. Δημιούργησε ανώνυμα ένα ιστολόγιο, όπου μοιραζόταν πληροφορίες. Σταδιακά συγκεντρώθηκαν γύρω του άνθρωποι που αναγνώριζαν στις περιγραφές του τη δική τους ιστορία.

Οι αφηγήσεις τους του έδωσαν άφθονο υλικό για το πώς βιώνεται αυτή η προσκόλληση και πόσο μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα. Η αναζήτησή του κατέληξε σε ένα βιβλίο για την ερωτική εμμονή, τη νευροεπιστήμη της και τη δημιουργία σχέσεων που διαρκούν.

Ο όρος τον οποίο διερευνά, η «ερωτική εμμονή» (limerence), επινοήθηκε τη δεκαετία του 1970 από την ψυχολόγο Ντόροθι Τένοβ (Dorothy Tennov). Περιγράφει μια έντονη ερωτική προσκόλληση, με επίμονες σκέψεις για τον άλλο και μεγάλες συναισθηματικές διακυμάνσεις.

Όπως εξηγεί ο Μπέλαμι, κάποιοι άνθρωποι βιώνουν στα πρώτα στάδια του έρωτα μια εξαιρετικά έντονη ευφορία. Επιθυμούν διαρκώς την παρουσία, την προσοχή και την ανταπόκριση του άλλου. Όταν, όμως, η σύνδεση δεν μπορεί να προχωρήσει, η ευχαρίστηση μπορεί να μετατραπεί σε άγχος και βασανιστική λαχτάρα.

Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψετε έναν αμοιβαίο έρωτα

Εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση. Εάν υπάρχει αμοιβαίο ενδιαφέρον, είστε και οι δύο διαθέσιμοι και θέλετε να δημιουργήσετε σχέση, η ένταση των συναισθημάτων σας δεν αποτελεί από μόνη της λόγο απομάκρυνσης.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η σχέση δεν μπορεί να προχωρήσει, το ενδιαφέρον δεν βρίσκει ανταπόκριση ή η επαφή σάς κρατά διαρκώς σε αβεβαιότητα. Ίσως ο άλλος είναι δεσμευμένος. Ίσως σας πλησιάζει και ύστερα απομακρύνεται. Ίσως εσείς περιμένετε μια σχέση που εκείνος δεν έχει πει ότι επιθυμεί.

Ο στόχος τότε δεν είναι να σβήσετε έναν άνθρωπο από τη μνήμη σας. Είναι να πάψει η προσδοκία του να καθορίζει τη διάθεση, τις αποφάσεις και την καθημερινότητά σας.

Γιατί η αβεβαιότητα σας κρατάει εκεί

Σύμφωνα με τον Μπέλαμι, η αβεβαιότητα είναι βασικός παράγοντας που συντηρεί την προσκόλληση. Όταν δεν γνωρίζετε πότε θα έρθει η επόμενη τρυφερή κουβέντα ή συνάντηση, μπορεί να την αναζητάτε ακόμη περισσότερο.

Ένα μήνυμα μετά από ημέρες σιωπής αποκτά τεράστια σημασία. Μια μικρή ένδειξη ενδιαφέροντος ανανεώνει την ελπίδα. Ακολουθεί πάλι αναμονή. Ο Μπέλαμι περιγράφει αυτή την εξέλιξη ως μια διαδικασία που μπορεί να πάρει χαρακτηριστικά εξάρτησης από το συγκεκριμένο πρόσωπο.

Σχετικό θέμα: Είναι δυνατόν να εθιστούμε σε έναν άνθρωπο;

Μαζί έρχεται συχνά η εξιδανίκευση. Προσέχετε όσα σας γοητεύουν και υποβαθμίζετε όσα σας δυσκολεύουν. Θυμάστε τη μία υπέροχη συνάντηση περισσότερο από τις πολλές φορές που αισθανθήκατε απογοήτευση.

Στις περιγραφές του περιλαμβάνονται:

• Σκέψεις για το άλλο πρόσωπο που επανέρχονται χωρίς να το επιδιώκετε.
• Έντονη αγωνία για το τι αισθάνεται και εάν θα ανταποκριθεί.
• Μεγάλες αλλαγές στη διάθεσή σας ανάλογα με τη συμπεριφορά του.
• Τάση να μεγεθύνετε τα θετικά χαρακτηριστικά του και να παραβλέπετε τα αρνητικά.

Το να αναγνωρίζετε κάποια από αυτά δεν αρκεί για να βάλετε μια ταμπέλα στον εαυτό σας. Σημασία έχει πόσο σας ταλαιπωρεί αυτή η κατάσταση και τι σας εμποδίζει να ζήσετε.

Αρχίστε από όσα μπορείτε να ελέγξετε

Το πρώτο βήμα που προτείνει ο Μπέλαμι είναι να αναγνωρίσετε τι έχει συμβεί. Ακολουθήσατε συναισθήματα και παρορμήσεις που αρχικά σας έκαναν να αισθάνεστε όμορφα. Στη συνέχεια, όμως, βρεθήκατε σε μια κατάσταση που σας πληγώνει.

Δεν μπορείτε να αποφασίσετε τι θα νιώσει ο άλλος. Ωστόσο, μπορείτε να περιορίσετε τις δικές σας κινήσεις που ανατροφοδοτούν την αναμονή.

Για παράδειγμα:

• Σταματήστε να επισκέπτεστε διαρκώς τους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
• Χρησιμοποιήστε τη σίγαση ή τον αποκλεισμό, εάν κάθε ανάρτηση γίνεται αφορμή για νέα αγωνία.
• Περιορίστε, όσο είναι εφικτό, τις συναντήσεις και τις συνομιλίες που σας κρατούν προσκολλημένους.
• Εάν εργάζεστε μαζί, κρατήστε την επικοινωνία στα απαραίτητα επαγγελματικά ζητήματα.

Η απόσταση μπορεί αρχικά να είναι δυσάρεστη. Αφαιρείτε από την ημέρα σας κάτι που περιμένατε με ανυπομονησία, ακόμη κι όταν σας απογοήτευε. Δεν χρειάζεται να περιμένετε να χαθεί πρώτα η επιθυμία για να αλλάξετε μια συνήθεια.

Θυμηθείτε ολόκληρη την ιστορία

Μια ακόμη πρόταση του Μπέλαμι αφορά στις ευχάριστες αναμνήσεις που επαναλαμβάνετε μέσα σας. Όταν επιστρέφετε διαρκώς στην καλύτερη στιγμή σας, προσπαθήστε να θυμηθείτε και εκείνες που σας έκαναν να αισθανθείτε άσχημα. Πώς ήταν η επαφή σας συνολικά; Υπήρχε συνέπεια; Μπορούσατε να εκφράσετε αυτό που θέλατε; Νιώθατε ήρεμοι ή προσπαθούσατε συνεχώς να αποκρυπτογραφήσετε τη συμπεριφορά του άλλου;

Δεν χρειάζεται να κατασκευάσετε ελαττώματα ούτε να πείσετε τον εαυτό σας ότι πρόκειται για κακό άνθρωπο. Χρειάζεται να χωρέσουν στην εικόνα και τα γεγονότα που η προσδοκία αφήνει στην άκρη.

Μπορεί μια στιγμή να ήταν όμορφη και, ταυτόχρονα, αυτή η επαφή να μη σας πρόσφερε τη σχέση που επιθυμούσατε.
Το ότι σας λείπει κάποιος δεν σημαίνει ότι θα σας κάνει καλό να τον ξαναπλησιάσετε, εφόσον οι λόγοι που δεν μπορείτε να είστε μαζί παραμένουν. Βρείτε κάτι άλλο να περιμένετε.

Όταν περιορίζετε την επαφή, μπορείτε σταδιακά να σκέφτεστε λιγότερο το άλλο πρόσωπο και να ασχολείστε περισσότερο με τη δική σας ζωή. Ο Μπέλαμι προτείνει να αναζητήσετε νέους στόχους, δραστηριότητες και εμπειρίες που δίνουν νόημα στη ζωή σας.

Δεν χρειάζεται να αρχίσετε με μεγάλες αλλαγές. Μια συνάντηση με φίλους, κάτι που θέλετε να μάθετε, ένα σχέδιο που είχατε παραμελήσει μπορούν να σας δώσουν κάτι θετικό να περιμένετε.

Σχετικό θέμα: Τι είναι η συνεξάρτηση και γιατί βλάπτει τη σχέση

Θα υπάρξουν ημέρες που θα θελήσετε να ξανακοιτάξετε το κινητό ή να βρείτε μια αφορμή επικοινωνίας. Αυτό δεν ακυρώνει την προσπάθειά σας. Το ζητούμενο είναι, σταδιακά, να έχετε περισσότερες στιγμές στις οποίες η προσοχή σας βρίσκεται στη δική σας ζωή. Να μπορείτε να κάνετε σχέδια… χωρίς να περιμένετε πρώτα ένα μήνυμα.

---