Ο γνωστός ηθοποιός Σαμ Νιλ ανακοίνωσε την προηγούμενη εβδομάδα ότι είναι πλέον απαλλαγμένος από τον καρκίνο, έπειτα από συμμετοχή του σε κλινική δοκιμή της λεγόμενης θεραπείας CAR T-cell, μιας μορφής ανοσοθεραπείας που στοχεύει τα καρκινικά κύτταρα. Οι ερευνητές εμφανίζονται ιδιαίτερα αισιόδοξοι, καθώς οι συγκεκριμένες θεραπείες ενδέχεται να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο στη μάχη κατά της νόσου.
Η θεραπεία CAR T-λεμφοκυττάρων προέκυψε μέσα από δεκαετίες σταδιακών επιστημονικών προόδων, οι οποίες συνέβαλαν καθοριστικά στη σημερινή κλινική της εφαρμογή. Αν και η ιδέα αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1990, η θεραπεία εξελίχθηκε ραγδαία την τελευταία δεκαετία. Από το 2018, στην Αυστραλία, έχουν εγκριθεί τέσσερις θεραπείες CAR T για αιματολογικές κακοήθειες.
Η επιτυχία αυτή έχει ενισχύσει την αισιοδοξία των ερευνητών ότι η CAR T-θεραπεία μπορεί σύντομα να εξελιχθεί σε βασικό όπλο κατά του καρκίνου. Τώρα βρίσκεται σε φάση βελτιστοποίησης για την καταπολέμηση των συμπαγών όγκων, με τα πρώτα ενθαρρυντικά σημάδια επιτυχίας να μετριάζονται από τις δυσκολίες που παρουσιάζει η εξατομίκευση των Τ-κυττάρων ώστε να εντοπίζουν τον στόχο τους. Στο μέλλον, η θεραπεία ενδέχεται ακόμη και να χορηγείται ενδοφλέβια.
Εξατομίκευση των Τ-κυττάρων
Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι εξαιρετικά πολύπλοκο. Προστατεύει τον οργανισμό από ξένους εισβολείς- όπως βακτήρια, ιούς και μύκητες- και απομακρύνει κατεστραμμένα ή καρκινικά κύτταρα. Στο οπλοστάσιό του περιλαμβάνει διάφορα λευκά αιμοσφαίρια, μεταξύ των οποίων και τα Τ-κύτταρα.
Τα λεγόμενα «δολοφονικά» Τ-κύτταρα είναι βασικοί εκτελεστές της ανοσολογικής άμυνας, καθώς οι πρωτεΐνες που διαθέτουν αναγνωρίζουν παθογόνους οργανισμούς ή καρκινικά κύτταρα και τα καταστρέφουν.
Ωστόσο, τα καρκινικά κύτταρα συχνά διαφεύγουν της ανίχνευσης. Η θεραπεία CAR T-κυττάρων ενισχύει αυτή την αδυναμία, προσθέτοντας ένα «GPS» στα Τ-κύτταρα, ώστε να εντοπίζουν με ακρίβεια τους στόχους τους. Συνήθως, η διαδικασία περιλαμβάνει την απομόνωση Τ-κυττάρων από το αίμα του ασθενούς και τη γενετική τροποποίησή τους εκτός σώματος, ώστε να αποκτήσουν τον χιμαιρικό αντιγονικό υποδοχέα (CAR). Τα τροποποιημένα κύτταρα καλλιεργούνται στο εργαστήριο και επανεισάγονται στον οργανισμό, όπου πολλαπλασιάζονται και επιτίθενται στα καρκινικά κύτταρα.
Σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία, η μέθοδος αυτή είναι ταχύτερη και προσφέρει στοχευμένη δράση και πιθανότητα μακροχρόνια προστασία.
Οι προκλήσεις των συμπαγών όγκων
Παρά τις επιτυχίες στα αιματολογικά καρκινώματα, η εφαρμογή της CAR T-θεραπείας σε συμπαγείς όγκους -όπως του μαστού, του εγκεφάλου και του προστάτη- είναι πιο δύσκολη.
«Η αντιμετώπιση πολλών καρκίνων του αίματος είναι σχετικά απλή σε σύγκριση με τους συμπαγείς όγκους, όπου τα Τ-κύτταρα πρέπει να επιτεθούν σε ένα “οχυρό”», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής Ματέ Μπίρο.
Οι καρκίνοι του αίματος ανταποκρίνονται καλά στη θεραπεία με CAR-Τ κύτταρα, καθώς τα γενετικά τροποποιημένα κύτταρα μπορούν εύκολα να εντοπίσουν και να εξοντώσουν τα καρκινικά που κυκλοφορούν στην κυκλοφορία του αίματος. Στην περίπτωση των συμπαγών όγκων, το ανοσοποιητικό σύστημα δυσκολεύεται να προσεγγίσει τα καρκινικά κύτταρα μέσα στον όγκο. Οι όγκοι είναι επίσης ικανοί να καταστέλλουν την απόκριση των Τ-κυττάρων, αποφεύγοντας έτσι τα «δολοφονικά» Τ-κύτταρα».
Οι ερευνητές αναπτύσσουν μεθόδους για να εξοπλίσουν τα Τ-κύτταρα με πιο ισχυρά όπλα, είτε δημιουργώντας πιο ακριβή «GPS» είτε ενισχύοντας τη δραστηριότητά τους με διάφορους τρόπους. Έχουν καταγραφεί αρχικές επιτυχίες στη χρήση θεραπειών CAR T-κυττάρων σε συμπαγείς όγκους, με αποτέλεσμα την επιμήκυνση της ζωής ενήλικων ασθενών με καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος, καθώς και παιδιών με εγκεφαλικούς όγκους.
Παράλληλα, βρίσκονται σε δοκιμή νέες in vivo προσεγγίσεις, στις οποίες ο ίδιος ο οργανισμός παράγει τα CAR T-κύτταρα μετά από χορήγηση ένεσης, σε διαδικασία που θυμίζει τον εμβολιασμό. Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να μειώσει δραστικά το κόστος. Οι θεραπείες in vivo μόλις αρχίζουν να δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες, αλλά ο Μπίρο επισημαίνει ότι αυτό θα μπορούσε να μειώσει το κόστος της θεραπείας.
Θέματα κόστους και πρόσβασης
Το κόστος της θεραπείας παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο, με ορισμένες θεραπείες να ξεπερνούν τα 500.000 δολάρια Αυστραλίας ανά ασθενή. Αν και οι νέες τεχνολογίες αναμένεται να το μειώσουν, βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Η πρόσβαση αποτελεί επίσης πρόβλημα, ενώ υπάρχουν ανησυχίες ότι χώρες χωρίς επαρκή επένδυση στην έρευνα θα μείνουν πίσω.
Όπως τονίζουν οι επιστήμονες, οι εξελίξεις αυτές απαιτούν ισχυρή επιστημονική και τεχνολογική υποδομή σε εθνικό επίπεδο.
«Η επιστήμη προχωρά», καταλήγουν, «αλλά τα συστήματα υγείας και οι πολιτικές αποφάσεις πρέπει να την ακολουθήσουν».
Πηγή: Guardian
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
