Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ προωθούσε έναν μη δημοφιλή πόλεμο, το Πεκίνο επιδίωξε να παρουσιαστεί ως ειρηνοποιός, έχοντας ελάχιστα κίνητρα να πιέσει το Ιράν ή να ενοχλήσει τις ΗΠΑ. Η Κίνα είπε σχετικά λίγα τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, ενός μακροχρόνιου φίλου του Πεκίνου. Ούτε υπήρξε κύμα θλίψης στην Κίνα για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Σε απάντηση στην επιλογή του γιου του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ως διαδόχου του, το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών αρκέστηκε να δηλώσει ότι «έλαβε γνώση σχετικών αναφορών».
Παρακολουθώντας με επιφυλακτικότητα, το Πεκίνο προσπάθησε να αναδειχθεί ως ειρηνοποιός — αλλά και να διατηρήσει αποστάσεις από τον πόλεμο σε μια περιοχή όπου η στρατιωτική του επιρροή παραμένει περιορισμένη. Η προσεκτική αυτή στάση υπογραμμίζει τη διακριτική διπλωματία της Κίνας, καθώς επιδιώκει να αποφύγει εντάσεις με την Ουάσιγκτον, ενώ παράλληλα θέλει να προβάλλεται ως υπεύθυνη μεγάλη δύναμη, σύμφωνα με αναλυτές.
Για το Πεκίνο, τα οικονομικά και ενεργειακά ζητήματα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων του, και δεν υπάρχει ιδιαίτερο κίνητρο για υπερβολική εμπλοκή, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ θέτει σε κίνδυνο τη φήμη των ΗΠΑ επιδιώκοντας έναν πόλεμο που έχει διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και έχει οδηγήσει σε ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Ωστόσο, η Κίνα δεν μάσησε τα λόγια της αυτή την εβδομάδα όταν καταδίκασε τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ, χαρακτηρίζοντάς τον «επικίνδυνη και ανεύθυνη κίνηση».
«Αυτό θα επιδεινώσει μόνο την αντιπαράθεση, θα κλιμακώσει την ένταση, θα υπονομεύσει την ήδη εύθραυστη εκεχειρία και θα θέσει περαιτέρω σε κίνδυνο την ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ, Γκουο Τζιακούν. «Η Κίνα πιστεύει ότι μόνο μια πλήρης εκεχειρία μπορεί να δημιουργήσει ουσιαστικά τις συνθήκες για αποκλιμάκωση» πρόσθεσε.
Η αρχή της μη επέμβασης καθορίζει τη στάση της Κίνας
Παρότι η Κίνα διαθέτει πιθανότατα τη γεωπολιτική ισχύ να πιέσει το Ιράν να αποδεχθεί μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου, ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ δεν έχει δείξει πρόθεση να το πράξει, καθώς η χώρα του έχει λίγα να κερδίσει από αυτό. Βασική αρχή της εξωτερικής πολιτικής του Πεκίνου είναι να μην επεμβαίνει. Η Κίνα δεν επιθυμεί να προσελκύσει την προσοχή για τον ρόλο της στον πόλεμο ή να δημιουργήσει προσδοκίες για νέες ευθύνες σταθεροποίησης της περιοχής, δήλωσε ο Ράιαν Χας, πρώην αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ.
«Για την Κίνα, η ανάληψη ηγετικού ρόλου στην περιοχή δεν είναι βραβείο αλλά παγίδα που πρέπει να αποφευχθεί», δήλωσε στην Washington Post ο Χας, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Μπρούκινγκς.
«Οι περιπέτειες των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες δεκαετίες αποτελούν προειδοποίηση για τους Κινέζους ηγέτες».
Προσεκτική ισορροπία στις σχέσεις με τις χώρες της Μέσης Ανατολής
Η Κίνα πρέπει επίσης να ισορροπήσει πολλαπλές σχέσεις στη Μέση Ανατολή. Τις τελευταίες εβδομάδες έχει πραγματοποιήσει διπλωματικές επαφές με κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένης επίσκεψης του διαδόχου του Άμπου Ντάμπι, Χαλέντ μπιν Μοχάμεντ αλ-Ναχιάν, επιδιώκοντας να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο».
Αυτή την εβδομάδα, υποδεχόμενος τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, έναν από τους πιο έντονους επικριτές του πολέμου στο Ιράν, ο Σι δήλωσε ότι η Κίνα θέλει να «αποτρέψει την επιστροφή στον νόμο της ζούγκλας» — μια έμμεση αλλά σαφής αιχμή προς τον Τραμπ.
Παρά ταύτα, υπάρχουν κίνδυνοι για το Πεκίνο εάν ο πόλεμος παραταθεί. Αν και η Κίνα είναι καλύτερα προετοιμασμένη από άλλες χώρες λόγω αποθεμάτων και ελέγχου σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν είναι άτρωτη απέναντι στις οικονομικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης σύγκρουσης. Η άνοδος του πληθωρισμού, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και η μείωση της παγκόσμιας ζήτησης θα μπορούσαν να πλήξουν σοβαρά την κινεζική οικονομία.
Τα Στενά του Ορμούζ ως κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο πίεσης
Η Κίνα, ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, έχει επίσης σημαντικό συμφέρον στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος για την παγκόσμια ενέργεια, σύμφωνα με τον Γουάνγκ Γιγουέι, πρώην Κινέζο διπλωμάτη και διευθυντή του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο της Κίνας.
«Η Κίνα έχει σημαντικές επενδύσεις στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων στρατηγικών έργων υποδομών και συνδεσιμότητας, τα οποία έχουν όλα διαταραχθεί σημαντικά από τη σύγκρουση», δήλωσε ο Γουάνγκ. «Η Κίνα ελπίζει ότι η σύγκρουση μπορεί πρώτα να σταματήσει και να αντιμετωπιστεί μέσω διαπραγματεύσεων, χωρίς να επεκταθεί στην ευρύτερη παγκόσμια οικονομία».
Στρατηγική χαμηλού ρίσκου ενόψει των σχέσεων με τις ΗΠΑ
Η χρονική συγκυρία είναι επίσης κρίσιμη, καθώς το Πεκίνο προετοιμάζεται να φιλοξενήσει τον Ντόναλντ Τραμπ για συνάντηση με τον Σι μετά από σχεδόν μια δεκαετία. Η Κίνα επιδιώκει τη σταθεροποίηση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και θέλει να αποφύγει κινήσεις υπέρ του Ιράν που θα μπορούσαν να τις υπονομεύσουν.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, φάνηκε να μην πτοείται από τη ρητορική του Πεκίνου, γράφοντας σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social: «η Κίνα είναι πολύ χαρούμενη που ανοίγω μόνιμα τα Στενά του Ορμούζ. Το κάνω και για αυτούς – για τον κόσμο… Ο Πρόεδρος Σι θα με αγκαλιάσει όταν φτάσω εκεί σε λίγες εβδομάδες. Συνεργαζόμαστε έξυπνα».
Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης επέκριναν την απόφαση ΗΠΑ-Ισραήλ να επιτεθούν στο Ιράν, προειδοποιώντας για βαθύτερη εμπλοκή της Κίνας. Το πρακτορείο Xinhua News Agency παρομοίασε τις αμερικανικές φιλοδοξίες με «παγίδα του Σισύφου».
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, η Κίνα —μαζί με τη Ρωσία— άσκησε βέτο σε πρόταση για τα Στενά του Ορμούζ, θεωρώντας ότι δεν απέδιδε ευθύνες στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η Κίνα παραμένει βασικός εταίρος του Ιράν, αλλά δίνει μεγαλύτερη έμφαση στα κράτη του Κόλπου ως πιο σταθερούς συνεργάτες, όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ.
Διαμεσολάβηση χωρίς άμεση εμπλοκή στον πόλεμο
Δεν επιδιώκει να είναι «ο κύριος διαμεσολαβητής», αλλά να υποστηρίζει διαπραγματεύσεις χωρίς να «ρίχνει λάδι στη φωτιά», σύμφωνα με τον Ζου Γιονγκμπιάο, καθηγητή στη Σχολή Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Lanzhou.
Παράλληλα, αξιοποιεί τις σχέσεις της με το Πακιστάν για να έχει λόγο στις διαμεσολαβήσεις χωρίς άμεση εμπλοκή. Για παράδειγμα, μετά την αποτυχία επίτευξης συμφωνίας στον πρώτο γύρο των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν στην Ισλαμαμπάντ, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι είχε τηλεφωνικές συνομιλίες με ομολόγους του στην περιοχή, υποστηρίζοντας τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων και προτρέποντας τα μέρη να «διατηρήσουν τη δυκολώς κερδισμένη δυναμική» της εκεχειρίας.
Ωστόσο, δημόσια, η συνεργασία της Κίνας με το Πακιστάν έχει περιοριστεί στην έκδοση μιας πρωτοβουλίας πέντε σημείων για την αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας, η οποία απαιτεί άμεση παύση των εχθροπραξιών και τελικά αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μια προσέγγιση πολύ πιο αποστασιοποιημένη σε σύγκριση με το 2023, όταν η Κίνα είχε αναλάβει δημόσια τον ρόλο του βασικού διαμεσολαβητή στη συμφωνία εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, συμβάλλοντας στην αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Ριάντ και Τεχεράνης μετά από πολλά χρόνια εντάσεων.
Τώρα, δεν υπάρχει δημόσια προσπάθεια. Παρά τις αναφορές των μέσων ενημέρωσης και τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι η Κίνα συνέβαλε στο να προσέλθει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την κατάπαυση του πυρός, το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών δεν έχει επιβεβαιώσει κάτι τέτοιο, γεγονός που αντανακλά τη διάθεση του Πεκίνου να μην αναλάβει ευθύνη σε περίπτωση αποτυχίας των προσπαθειών.
Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η Κίνα μπορεί να βοηθά αθόρυβα το Ιράν με άλλους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής υποστήριξης. Οι Financial Times ανέφεραν αυτή την εβδομάδα ότι το Ιράν απέκτησε έναν κινεζικό δορυφόρο που του επιτρέπει να στοχεύει στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ. Το Πεκίνο έχει αρνηθεί τους ισχυρισμούς περί στρατιωτικής υποστήριξης. Υπάρχουν επίσης αναφορές ότι η Κίνα ετοιμάζεται να στείλει στο Ιράν αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα ώμου.
Κινέζοι αξιωματούχοι προσπάθησαν να ελαχιστοποιήσουν τον αντίκτυπο του πολέμου στο Ιράν στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, ελπίζοντας ότι η συνάντηση των ηγετών, η οποία έχει ήδη αναβληθεί μία φορά από τον Απρίλιο, θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο, εξήγησε ο Ζάο Μινγκάο, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Αμερικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Φουντάν στη Σαγκάη.
Το Πεκίνο θέλει να διαχωρίσει το ζήτημα του Ιράν από την ευρύτερη πορεία των σχέσεων ΗΠΑ-Κίνας, με την ελπίδα να βρει σταθερότητα με τις ΗΠΑ, πρόσθεσε.
Οι δύο χώρες ήλπιζαν ότι ο Τραμπ και ο Σι θα συναντηθούν έως και τέσσερις φορές φέτος, αλλά αυτές οι προοπτικές μπορεί να αρχίσουν να αμβλύνονται εάν ο πόλεμος γίνει διμερές ζήτημα.
«Εάν ο Τραμπ ακυρώσει, τότε θα είναι μια πολύ κακή αρχή για αυτό που υποτίθεται ότι θα είναι μια σημαντική χρονιά για τις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ», πρόσθεσε.
Πηγή: Washington Post
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
