Γαλλία: Οι μαθητικές κινητοποιήσεις φέρνουν στο προσκήνιο την κρίση χρέους

Το πρωτοφανές κύμα μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία φέρνει στο επίκεντρο τις ολοένα εντεινόμενες δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη την προσπάθεια της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης να περιορίσει το διογκούμενο δημοσιονομικό έλλειμμα.

Τα δημόσια οικονομικά της χώρας βρίσκονται σε επισφαλή κατάσταση. Το δημόσιο χρέος ξεπέρασε τα 4 τρισ. δολάρια τον Ιούνιο, υπερβαίνοντας το μέγεθος της οικονομίας, σύμφωνα με τη γαλλική στατιστική υπηρεσία. Παράλληλα, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξήθηκε κατά δισεκατομμύρια δολάρια σε σχέση με πέρυσι, καθώς οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν εκτοξευθεί. Την ίδια ώρα, οι απαιτήσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό αυξάνονται: οι δαπάνες για συντάξεις έχουν ενισχυθεί λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, ενώ η κυβέρνηση εξετάζει την αύξηση των αμυντικών δαπανών. Οι μαθητές, από την πλευρά τους, ζητούν λύσεις για τις ελλείψεις προσωπικού, τις υπερπλήρεις τάξεις και τις υποδομές των σχολείων που βρίσκονται σε κακή κατάσταση.

Οι προσπάθειες αντιμετώπισης των δημοσιονομικών προβλημάτων της Γαλλίας έχουν προκαλέσει κοινωνικές αναταραχές και στο παρελθόν. Οι προσπάθειες αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης, για παράδειγμα, προκάλεσαν μαζικές διαδηλώσεις το 2023. Την περασμένη εβδομάδα, η γαλλική κυβέρνηση πρότεινε δραστικές περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων με στόχο τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, ωστόσο οι επενδυτές στην αγορά ομολόγων εκφράζουν ανησυχία ότι τα δημοσιονομικά μέτρα ενδέχεται να αποδυναμωθούν από τους νομοθέτες εν όψει των προεδρικών εκλογών του 2027, δήλωσε ο Άντριου Κένινγκχαμ, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στην εταιρεία συμβούλων Capital Economics.

Οι εκλογές θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απομάκρυνση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και στην ανάδειξη ενός διαδόχου είτε από την άκρα δεξιά είτε από την άκρα αριστερά, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη δέσμευση της χώρας στη δημοσιονομική πειθαρχία. Αν και ο δεξιός Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν πρότεινε πρόσφατα σημαντικές περικοπές δαπανών με στόχο τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών, το κόμμα εξακολουθεί να τάσσεται υπέρ δαπανηρών φορολογικών μειώσεων, σημείωσε ο Κένινγκχαμ.

«Οι επενδυτές θα ανησυχούν επίσης για μεγαλύτερο δημοσιονομικό λαϊκισμό μετά τις εκλογές», έγραψε ο Κένινγκχαμ την περασμένη εβδομάδα. «Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος τα spreads να αυξηθούν πολύ περισσότερο, είτε πριν είτε μετά τις εκλογές του επόμενου έτους».

Εκτοξεύτηκαν οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων

Οι ανησυχίες για μια ενδεχόμενη κρίση χρέους στη Γαλλία κορυφώθηκαν την περασμένη εβδομάδα, οδηγώντας σε μαζικές πωλήσεις γαλλικών ομολόγων και απότομη άνοδο των αποδόσεών τους. Η διαφορά μεταξύ των αποδόσεων των γαλλικών και των γερμανικών ομολόγων διευρύνθηκε στο υψηλότερο επίπεδό της από το 2012. Αυτή η διαφορά στις αποδόσεις σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν πολύ υψηλότερες αποδόσεις για να δανείσουν στη Γαλλία σε σχέση με τη Γερμανία, η οποία θεωρείται ασφαλέστερη.

Η πτώση των γαλλικών ομολόγων έχει προκαλέσει φόβους για επεκτάσεις σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές χρέους υψηλής απόδοσης, με ορισμένους αναλυτές να παραλληλίζουν την κατάσταση με την κρίση χρέους της ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Η αναταραχή στην αγορά γαλλικών ομολόγων έχει προκαλέσει φόβους ότι οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να επεκταθούν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με υψηλό κόστος δανεισμού, με ορισμένους αναλυτές να συγκρίνουν την κατάσταση με την κρίση χρέους της ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Δεδομένου του μεγέθους και της συστημικής σημασίας της Γαλλίας, «η πιθανότητα μετάδοσης σε άλλες χώρες και στην ευρωζώνη συνολικά είναι πολύ μεγάλη και θα μπορούσε δυνητικά να προκαλέσει μια σοβαρή κρίση σε ολόκληρη την περιοχή», δήλωσε στο CNN ο Άνχελ Ταλαβέρα, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ευρώπη στην Oxford Economics, εταιρεία παροχής οικονομικών συμβουλών.

Οι ανησυχίες αυτές συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην υποχώρηση του ευρώ τη Δευτέρα (5/10) στο χαμηλότερο επίπεδό του έναντι του δολαρίου από τον Μάιο του 2025. Το κοινό νόμισμα 21 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπραγματεύεται περίπου στα 1,12 δολάρια, έχοντας για λίγο υποχωρήσει κάτω από αυτό το επίπεδο.

Ο αντίκτυπος στην Ευρώπη

Οι τελευταίες αναταράξεις στις αγορές θα μπορούσαν να επιβαρύνουν την εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης, η οποία ενισχύεται από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, την αυξημένη ζήτηση για ευρωπαϊκές εξαγωγές και τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στη Γερμανία. Πρόσφατα στοιχεία από έρευνες έδειξαν ότι η δραστηριότητα στους τομείς της μεταποίησης και των υπηρεσιών στην ευρωζώνη, αυξήθηκε τον περασμένο μήνα με τον ταχύτερο ρυθμό εδώ και σχεδόν τρεισήμισι χρόνια.

«Η οικονομική ανάπτυξη επιστρέφει και η Ευρώπη έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα», έγραψαν οικονομολόγοι της Morgan Stanley σε σημείωμά τους στα τέλη Σεπτεμβρίου.

Ωστόσο, οι υψηλές αποδόσεις των ομολόγων αποτελούν σαφή κίνδυνο για την ανάπτυξη.

Εάν οι κυβερνήσεις δεν περιορίσουν τις δαπάνες, «τα επιτόκια θα συνεχίσουν να αυξάνονται», δήλωσε στο CNN ο Κάρστεν Μπρέζκι, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ολλανδικής τράπεζας ING.

Οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων αυξάνουν το κόστος δανεισμού σε ολόκληρη την οικονομία, καθιστώντας ακριβότερες τις αγορές κατοικιών και αυτοκινήτων και περιορίζοντας τις επενδύσεις. Παράλληλα, αυξάνουν το κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις και τις ωθούν σε κάποιον βαθμό δημοσιονομικής λιτότητας, προκειμένου να αποτραπεί περαιτέρω άνοδος των αποδόσεων.

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν ξεπεράσει τα υψηλότερα επίπεδα πολλών ετών τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης συνιστούν «σοβαρούς κινδύνους για τις χρηματοπιστωτικές αγορές της ευρωζώνης και την οικονομία», δήλωσε στο CNN ο Τζακ Άλεν-Ρέινολντς, αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος για την ευρωζώνη στην Capital Economics.

Διαβάστε επίσης: Σε αναβρασμό η Γαλλία: Κλιμακώνονται οι μαθητικές διαμαρτυρίες – «Θέλουμε να ακουστούμε, όχι να μας ρίξουν δακρυγόνα»

Πηγή: CNN