Γ. Χαρίτος στο ERTnews Radio 105,8: Η ισραηλινή τεχνογνωσία είναι το «αγκάθι» των F-35

Η απόφαση του Προέδρου Τραμπ να ταχθεί υπέρ του αιτήματος της Τουρκίας για την ενίσχυση του οπλοστασίου της με αμερικανικά F-35 και η σημασία της πρόσφατης επίσημης επίσκεψης του Γάλλου Προέδρου Μακρόν στη Συρία κατά το διήμερο 6 και 7 Ιουλίου 2026, ήταν τα δύο θέματα της παρέμβασης του Γαβριήλ Χαρίτου, επισκέπτη καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και ερευνητή του κυπριακού Ινστιτούτου Μελετών Πολιτικής και Δημοκρατίας στην καθημερινή ειδησεογραφική εκπομπή  «Ναι μεν, αλλά» του ERTNEWS RADIO 105.8 με τους δημοσιογράφους της ΕΡΤ, Ευαγγελία Μπαλτατζή και Δημήτρη Τάκη.

Αποτιμώντας τόσο τις δηλώσεις του Βενιαμίν Νετανιάχου, όσο και τις ποικίλες αναλύσεις και δημοσιεύματα που είδαν το τελευταίο δεκαήμερο το φως της δημοσιότητας στο Ισραήλ, ο κ. Χαρίτος ανέφερε ότι δεν θα προκαλούσε έκπληξη στην ισραηλινή πλευρά η απόκτηση εκ μέρους της Τουρκίας των αμερικανικών κινητήρων F110 που θα χρησιμεύσουν στην παραγωγή του τουρκικού μαχητικού ΚΑΑΝ.

Από την άλλη όμως, οι αντιδράσεις ως προς την πιθανότητα η Τουρκία να αποκτήσει F-35 αναμένεται να ενταθούν το επόμενο διάστημα, κυρίως μέσω του φιλοϊσραηλινού λόμπι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως διευκρίνισε ο κ. Χαρίτος, η Τουρκία αναμένεται να υποβάλει σχετικό αίτημα στο αμερικανικό Πεντάγωνο, το οποίο στη συνέχεια θα προωθήσει το αίτημα στο Κογκρέσο. Όταν το ζήτημα θα τεθεί σε ψηφοφορία ενώπιον του Κογκρέσου, τότε υπολογίζεται να δοθεί η «μεγάλη μάχη» του φιλοϊσραηλινού λόμπι, το οποίο δεν αποτελείται μόνο από εβραϊκής καταγωγής γερουσιαστές, αλλά και από αγγλοσάξονες Χριστιανούς γερουσιαστές που είτε είναι οι ίδιοι, είτε επηρεάζονται από παράγοντες των Ευαγγελιστών Χριστιανών, και που προέρχονται τόσο από τους Δημοκρατικούς, όσο και από τους Ρεπουμπλικανούς. Είναι σαφές ότι στην προσπάθεια αυτή θα συνδράμει και το ελληνοαμερικανικό λόμπι, ως επίσης και η –έστω λιγοστή –επιρροή του αρμενικού παράγοντα στις ΗΠΑ.

«Αγκάθι» παραμένει η ισραηλινή τεχνογνωσία

Πέρα από την διατάραξη των γεωπολιτικών περιφερειακών ισορροπιών, που επικαλείται η ισραηλινή πλευρά επιχειρηματολογώντας κατά της απόφασης του Προέδρου Τραμπ, ο κ. Χαρίτος τόνισε ότι υπάρχει ακόμα ένας λόγος που ωθεί τους Ισραηλινούς να αντιδράσουν.

Τα αμερικανικά F-35 περιέχουν προηγμένης τεχνολογίας συστήματα πλοήγησης που αποτελούν ευρεσιτεχνία και παραγωγή της ισραηλινής εταιρείας ELBIT και, όπως τονίζεται από ισραηλινούς αξιωματούχους, η κυβέρνηση Νετανιάχου και ο στρατός δεν επιθυμούν με κανέναν τρόπο ένα ισραηλινό τεχνολογικό προϊόν να διαρρεύσει στην Τουρκία.

Ο κ. Χαρίτος πρόσθεσε ότι ανάλογοι ήταν οι προβληματισμοί όταν τέθηκε το ζήτημα απόκτησης αμερικανικών F-35 στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Και τότε το Ισραήλ είχε θέσει θέμα στην αμερικανική πλευρά να μην περιληφθούν στην παραγωγή που προορίζεται για τα ΗΑΕ οι τεχνολογικές δυνατότητες που ήδη υπάρχουν στα ισραηλινά F-35, γεγονός που εξασφαλίζει την υπεροπλία του Ισραήλ σε περιφερειακό επίπεδο.

Νέα εποχή στις σχέσεις Γαλλίας-Συρίας

Η επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Μακρόν στη Συρία άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις και απόδειξη για αυτό είναι η μεγάλη γκάμα θεμάτων που καλύπτει σειρά διακρατικών συμφωνιών και μνημονίων συνεργασίας που υπέγραψαν οι Μακρόν και Αλ-Σάρα χθες στην Δαμασκό. Καλύπτοντας τους τομείς της στρατηγικής συνεργασίας και της άμυνας μέχρι την αναδιαμόρφωση του τραπεζικού συστήματος, των υγειονομιλών υπηρεσιών και του συστήματος παιδείας, η Γαλλία έδειξε με κάθε δυνατό τρόπο ότι η Συρία βρίσκεται ξανά στην δική της αγκαλιά, ανέφερε ο Γαβριήλ Χαρίτος. Είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι ο Μακρόν είναι ο πρώτος ηγέτης χώρας-μέλους της ΕΕ που επισκέπτεται τη Συρία μετά την άνοδο του Άχμαντ Αλ-Σάρα στην εξουσία, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψιν ότι τελευταία φορά που επισκέφθηκε τη Συρία Γάλλος Πρόεδρος ήταν το 2009. Έκτοτε, και κυρίως μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου, οι σχέσεις Συρίας—Γαλλίας πέρασαν σημαντική περίοδο ψυχρότητας. Τώρα όμως αυτά είναι παρελθόν και οι δύο χώρες θα επαναλειτουργήσουν τις πρεσβείες τους σε Παρίσι και Δαμασκό αντίστοιχα.

Η Γαλλία θέλει παρουσία στην Αν. Μεσόγειο

Η χρονική συγκυρία που ο Πρόεδρος Μακρόν επέλεξε να πραγματοποιήσει αυτό το μεγάλο άνοιγμα προς τη Συρία του Προέδρου Αλ-Σάρα διασυνδέεται ξεκάθαρα στην απόφαση της Γαλλίας να δώσει ξανά ένα δυνατό παρών στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Μέση Ανατολή, αρχής γενομένης από δύο χώρες με τις οποίες διατηρεί σημαντικούς ιστορικούς δεσμούς, δηλαδή τον Λίβανο και τη Συρία. Πιο συγκεκριμένα, η Γαλλία δεν θα ήθελε επ’ουδενί να απομειωθεί η επιρροή της στη Συρία, όπως περίπου δείχνει να συμβαίνει  πλέον στον Λίβανο.

Μία πρώτη στρατηγική κίνηση «επιστροφής» της Γαλλίας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι η πρόσφατη υπογραφή στρατηγικής συνεργασίας με την Κυπριακή Δημοκρατία – μία συμφωνία που δίνει την ευκαιρία στις γαλλικές ένοπλες δυνάμεις να είναι παρούσες στην περιοχή. Εν τω μεταξύ όμως, λόγω της γενικότερης θεώρησης της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής όσον αφορά τα τεκταινόμενα στην Μέση Ανατολή, αλλά και η ομολογουμένως αδυναμία της Γαλλίας να επιδείξει σημαντική επιρροή ως εγγυήτρια δύναμη της συμφωνίας εκεχειρίας Ισραήλ-Λιβάνου που είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2024, η ισραηλινή κυβέρνηση έθεσε ένα ξεκάθαρο βέτο στη συμμετοχή της Γαλλίας στις απευθείας επαφές Ισραήλ-Λιβάνου με διαμεσολαβήτριες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι, η Γαλλία, αυτήν την στιγμή τουλάχιστον, δεν επιτελεί κάποιον συγκεκριμένο ρόλο στα τεκταινόμενα στον Λίβανο, με την κυβέρνηση της Βηρυτού να έχει στρέψε το ενδιαφέρον της πλέον αποκλειστικά προς τον Λευκό Οίκο (και πιο συγκεκριμένα, προς το αμερικανικό ‘βαθύ κράτος’, που εκπροσωπεί ξεκάθαρα πλέον ο ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο. Έτσι, η πλησιέστερη εναλλακτική για την γαλλική εξωτερική πολιτική είναι η γειτονική Συρία.

Παρών και ο παράγοντας «Ιράν»

Υπάρχει όμως και ο παράγοντας «Ιράν», τόνισε ο κ. Χαρίτος, τον οποίον δεν μπορούμε να αγνοούμε. Συγκεκριμένα, η Γαλλία ανέκαθεν διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με το ισλαμιστικό καθεστώς της Τεχεράνης, τόσο σε καιρό ειρήνης όσο και σε καιρό πολέμου. Κανένας δεν μπορεί να λησμονεί το γεγονός ότι ο ιδρυτής της Ισλαμικής Επανάστασης, Αγιατολλάχ Χομεϊνί, φιλοξενείτο στην Γαλλία ως πολιτικός εξόριστος για χρόνια. Παράλληλα, από την δική του πλευρά, και ο Πρόεδρος της Συρίας, Αλ-Σάρα, δεν θέλει να διακόψει κάθε επαφή με το καθεστώς της Τεχεράνης, παρότι είναι εκείνος που εκδίωξε τον ιρανικό παράγοντα όταν ανέλαβε την εξουσία της χώρας του. Όπως τόνισε ο κ. Χαρίτος, ο Πρόεδρος Αλ-Σάρα μπορεί να έχει διακόψει κάθε σχέση με το Ιράν, αλλά οι Σιίτες πολίτες της Συρίας, που βοηθούν στην λαθραία μεταφορά ιρανικού οπλισμού από τα συριακά εδάφη προς τον Λίβανο με προορισμό της Χεζμπολάχ, είναι πολίτες που ζουν στη σημερινή Συρία και με τους οποίους είναι υποχρεωμένος να πορευτεί. Έτσι, παρά τις καλές υπηρεσίες που η Γαλλία είναι πρόθυμη να προσφέρει στην Συρία ως μία σημαντική χώρα-μέλος της ΕΕ, το ίδιο σημαντικές καλές υπηρεσίες η Γαλλία μπορεί να προσφέρει στον Πρόεδρο Αλ-Σάρα, αξιοποιώντας την άνεση επικοινωνίας που υπήρχε, υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει μεταξύ Παρισιού και Τεχεράνης.