Από τη φαντασία στην αγορά — Τα ανθρωποειδή ρομπότ μπαίνουν στην καθημερινότητά μας

Οι πρώτοι οικιακοί ρομποτικοί βοηθοί παύουν να είναι επιστημονική φαντασία και αποκτούν πλέον πολύ συγκεκριμένες τιμές, καθώς βιομηχανικοί όμιλοι και νεοφυείς εταιρείες τρέχουν να προλάβουν μια νέα, πολλά υποσχόμενη καταναλωτική αγορά. Σύμφωνα με κλαδικές αναλύσεις της Precedence Research, η παγκόσμια αγορά οικιακών ρομπότ αναμένεται να εκτιναχθεί από περίπου 14–15 δισ. δολάρια στα μέσα της δεκαετίας σε πάνω από 70 δισ. δολάρια έως το 2034, σηματοδοτώντας μια ριζική μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η καθημερινή οικιακή εργασία.

Βρυξέλλες — Ανταπόκριση Γιώργος Συριόπουλος

Από τα ρομποτικά σκουπάκια στους ανθρωποειδείς βοηθούς 

Η πρώτη γενιά οικιακής ρομποτικής κυριαρχείται από εξειδικευμένες συσκευές – κυρίως ρομπότ καθαρισμού δαπέδου – που έχουν ήδη εδραιωθεί ως «πύλη» για την εξοικείωση των νοικοκυριών με την αυτόνομη ρομποτική. Όπως επισημαίνεται σε αναλύσεις της Statista για τη «domestic service robotics» αγορά, τα μοντέλα καθαρισμού και φροντίδας σπιτιού αντιπροσωπεύουν σήμερα το μεγαλύτερο μερίδιο εσόδων, αξιοποιώντας την ώριμη τεχνολογία πλοήγησης και τη διασύνδεση με έξυπνα σπίτια.

Παράλληλα, σύμφωνα με έρευνες εταιρειών αγοράς όπως η Future Market Insights, αναδύεται με ταχείς ρυθμούς η κατηγορία των πολυλειτουργικών οικιακών ρομπότ, τα οποία δεν περιορίζονται στο σκούπισμα, αλλά συνδυάζουν πολλαπλές εργασίες και πιο «ανθρωποκεντρική» αλληλεπίδραση. Αυτή η μετάβαση ανοίγει τον δρόμο για ανθρωποειδείς πλατφόρμες που μπορούν να κινηθούν σε κανονικά σπίτια, να χειριστούν αντικείμενα και να εκτελέσουν ευρύτερο φάσμα εργασιών υποστήριξης.

Τιμές και επιχειρηματικά μοντέλα

Σύμφωνα με κλαδικούς οδηγούς τιμολόγησης για ανθρωποειδή ρομπότ, το κόστος κυμαίνεται σήμερα από περίπου 5.000 δολάρια για απλά, εκπαιδευτικά ή ερευνητικά μοντέλα, έως εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια για πλήρως εξοπλισμένα συστήματα επαγγελματικής χρήσης, με σαφή τάση πτώσης όσο αυξάνεται η κλίμακα παραγωγής. 

Ειδικότερα για οικιακή χρήση, αναλύσεις αγοράς δείχνουν ότι τα πρώτα ανθρωποειδή «βοηθοί σπιτιού» στοχεύουν σε ζώνη τιμών περίπου 15.000–30.000 δολαρίων, είτε ως εφάπαξ επένδυση είτε μέσω μοντέλων συνδρομής που κατανέμουν το κόστος σε βάθος χρόνου.

Όπως επισημαίνεται σε πρόσφατη παρουσίαση του «1X» για το ανθρωποειδές «NEO», οι εταιρείες πειραματίζονται με σχήματα προπαραγγελίας της τάξης των 20.000 δολαρίων για παραδόσεις από το 2026 και μετά, συνδυάζοντας την πώληση του υλικού με συνεχή αναβάθμιση λογισμικού και απομακρυσμένη υποστήριξη. Αντίστοιχα, μελέτες αγοράς για «personal AI & robotics» καταγράφουν στροφή σε υβριδικά μοντέλα όπου ο καταναλωτής πληρώνει χαμηλότερη αρχική τιμή αλλά δεσμεύεται σε μηνιαία συνδρομή για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, αποθήκευση δεδομένων και νέα «πακέτα» λειτουργιών.

Η νέα γενιά οικιακών ανθρωποειδών

Σύμφωνα με εξειδικευμένα ρομποτικά portals, όπως το Humanoid Robotics Technology, τα πιο πρόσφατα ανθρωποειδή που στοχεύουν στο σπίτι σχεδιάζονται εξαρχής για να λειτουργούν σε πραγματικά, απρόβλεπτα οικιακά περιβάλλοντα και όχι σε ελεγχόμενες γραμμές παραγωγής. Τα μοντέλα αυτά συνδυάζουν ελαφριές κατασκευές, ηλεκτρικούς ενεργοποιητές χαμηλού θορύβου και εξελιγμένη τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να μπορούν να εκτελέσουν από βασικές εργασίες τακτοποίησης μέχρι απλές βοηθητικές λειτουργίες φροντίδας ηλικιωμένων.

Όπως αναδεικνύουν δημοσιεύματα του τεχνολογικού Τύπου και εξειδικευμένα blogs, η νοημοσύνη αυτών των ρομπότ βασίζεται σε έναν συνδυασμό τηλε-λειτουργίας και σταδιακής αυτονομίας. Στην αρχή άνθρωποι χειριστές παρεμβαίνουν εξ αποστάσεως σε πολύπλοκες κινήσεις, ώστε τα συστήματα να «μαθαίνουν» από τα πραγματικά σενάρια και να αυτοματοποιούν τις ίδιες εργασίες με την πάροδο του χρόνου. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στις εταιρείες να επιταχύνουν την ωρίμανση των μοντέλων τους στην πράξη, μετατρέποντας τον χρήστη σε ενεργό μέρος της διαδικασίας εκπαίδευσης.

Το κόστος, η ανάπτυξη και οι προοπτικές

Σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις εταιρειών ανάλυσης αγοράς όπως η Next Move Strategy Consulting και η Fortune Business Insights, η συνολική αγορά οικιακών ρομπότ εκτιμάται ότι θα πολλαπλασιαστεί μεταξύ 2024 και 2034, με ετήσιους ρυθμούς ανάπτυξης από περίπου 19% έως και πάνω από 25%. 

Οι ίδιοι φορείς ερευνούν ως βασικούς οδηγούς ανάπτυξης την αύξηση των διπλοαπασχολούμενων νοικοκυριών, τη γήρανση του πληθυσμού και την ολοένα μεγαλύτερη διείσδυση των έξυπνων σπιτιών, που δημιουργούν πρόσφορο περιβάλλον για ρομπότ-βοηθούς.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές της Mordor Intelligence και άλλων οίκων, το υψηλό αρχικό κόστος αγοράς, η πολυπλοκότητα της τεχνολογίας και οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και την ασφάλεια δεδομένων λειτουργούν ακόμη ως «φρένο» στην ευρεία υιοθέτηση. Η εξισορρόπηση μεταξύ προσιτής τιμής, λειτουργικότητας και σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου θα καθορίσει εάν τα ανθρωποειδή οικιακά ρομπότ θα εξελιχθούν σε μαζικό καταναλωτικό προϊόν ή θα παραμείνουν για χρόνια ένα ακριβό, ημι-πειραματικό gadget για λίγους.

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις

Σύμφωνα με εκτιμήσεις κλαδικών εκθέσεων για την αγορά προσωπικής ρομποτικής, η σταδιακή είσοδος ανθρωποειδών ρομπότ στο σπίτι αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο την αγορά εργασίας σε τομείς όπως η οικιακή φροντίδα και οι υπηρεσίες καθαρισμού, αλλά και τις δομές κοινωνικής πρόνοιας, ιδιαίτερα σε γηράσκουσες κοινωνίες. Ταυτόχρονα, η συνεχής συλλογή δεδομένων από αισθητήρες, κάμερες και μικρόφωνα σε ιδιωτικούς χώρους εγείρει κρίσιμα ερωτήματα για ρυθμιστικές αρχές και νομοθέτες, από την προστασία προσωπικών δεδομένων μέχρι το ποιος φέρει ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος.

Όπως επισημαίνεται σε πρόσφατες εκθέσεις για την «personal AI & robotics» αγορά, η πολιτική απόκριση – ρυθμιστικά πλαίσια, πρότυπα ασφάλειας, κανόνες διαλειτουργικότητας και διαφάνειας στην επεξεργασία δεδομένων – θα διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό αν τα σημερινά ακριβά πρωτόλεια μοντέλα θα μετασχηματιστούν σε πραγματικά καθολική τεχνολογία. 

Για τις κυβερνήσεις, το στοίχημα είναι να αξιοποιήσουν τα οφέλη σε παραγωγικότητα και φροντίδα, χωρίς να διευρύνουν κοινωνικές ανισότητες ή να υπονομεύσουν θεμελιώδη δικαιώματα μέσα στο ίδιο το σπίτι.