Τους τρόπους αντιμετώπισης των συνεπειών από τα έντονα καιρικά φαινόμενα, αναλύουν επιστήμονες μιλώντας στο ΕΡΤnews

Τους λόγους που δημιουργούνται τα έντονα φαινόμενα κατολισθήσεων, πλημμυρών, λειψυδρίας, διαβρώσεις εδαφών και πυρκαγιών στη χώρα μας, αλλά και τους τρόπους αντιμετώπισης των φαινομένων αυτών, ανέλυσαν επιστήμονες μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή Live Now (Ν. Κρητικού).

Όπως ανέφερε ο Νικήτας Μυλόπουλος, καθηγητής Υδρολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Διευθυντής στο Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων: «είναι η κλιματική κρίση, εντείνει τα ακραία φαινόμενα, αυτή είναι η έκφανση της κλιματικής κρίσης στη Μεσόγειο τουλάχιστον. Άρα πλημμύρες στον υδρολογικό κύκλο και ξηρασίες είναι τα δυο ακραία φαινόμενα. Οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος, γιατί βρίσκονται και σε αλληλοεξάρτηση μεταξύ τους, το ένα φέρνει το άλλο.

Όσο πιο έντονα είναι μια ξηρασία, τόσο πιο έντονες πλημμύρες θα φέρει. Επομένως, αυτός ο φαύλος κύκλος των ακραίων φαινομένων, άρα και των ακραίων καταστροφών, δυστυχώς, έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια σε πολύ μεγάλο βαθμό λόγω της κλιματικής κρίσης.

Το νερό πλημμυρίζει, ο κόσμος και κινδυνεύει και μετά δεν έχουμε νερό να πιούμε, δεν έχουμε νερό να ποτίσουμε.
Αυτά λοιπόν τα φαινόμενα πρέπει να μπουν κάτω από μια ομπρέλα που θα τη λέγαμε κλιματικής θωράκισης και κλιματικής προσαρμογής. Χρειάζεται λοιπόν μια προσέγγιση επιτέλους κλιματικής προσαρμογής στη χώρα με τα σχετικά έργα και τα σχετικά μέτρα».

Πρόσθεσε την παράμετρο των πυρκαγιών, διότι σημαίνει ότι «δεν έχουμε δάση να κρατάνε το νερό της πλημμύρας, δεν έχουμε έδαφος να συντηρήσει, να κρατήσει το νερό, να εμπλουτίσει τους υπόγειους υδροφορείς, άρα να έχουμε και νερό το χειμώνα κτλ. Αν δούμε το παράδειγμα του Έβρου που είναι πολύ χαρακτηριστικό. Στον Έβρο λοιπόν, έγινε μία μετά από καιρό μία πενταετής συμφωνία με τη Βουλγαρία για να μας δίνουν νερό με κάποιο τρόπο το καλοκαίρι όταν υπάρχει λειψυδρία. Γιατί; Γιατί δεν έχουμε εμείς τα έργα για να συντηρήσουμε, να κρατήσουμε το νερό».

Συνέχισε λέγοντας ότι: «Υπάρχει λοιπόν ένα διπλό ή τριπλό πρόβλημα. Το ένα είναι η κλιματική κρίση με τις εκφάνσεις της και όλα αυτά όπως φαίνονται στον καιρό. Αλλά το δεύτερο είναι ότι υπάρχει μία χαρακτηριστική και επικίνδυνη θα έλεγα, απουσία δομικών έργων αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών, άρα έργα αντιπλημμυρικής θωράκισης, έργα αντιπλημμυρικά φράγματα, αλλά και ορεινά έργα αντιπλημμυρικά έργα, έργα διάνοιξης ποταμών στα οποία πνιγόμαστε συνήθως επειδή τα ποτάμια τα έχουμε κλείσει, τα έχουμε κάνει κανάλια, τα έχουμε υπογειοποιήσει κτλ. και έργα συλλογής, ταμιευτήρες συλλογής και αποθήκευσης του νερού για τη χρήση του στην άρδευση ή την ύδρευση το καλοκαίρι.

Άρα υπάρχει ένα μεγάλο κεφάλαιο που λέγεται δομικά έργα έργα υποδομής για την αντιμετώπιση αυτών, τα οποία στα οποία δυστυχώς είμαστε πάρα πάρα πολύ πίσω. Και υπάρχει και ένα τρίτο θέμα, κυρίως για τη λειψυδρία που έχει να κάνει με την πολιτική συγκρότηση του όλου αυτού του πράγματος, γιατί οφείλεται στο παραγωγικό μας μοντέλο, έχουμε ένα από τα πιο ψηλά υδατικά αποτυπώματα παγκοσμίως, γιατί ξοδεύουμε πάρα πολύ νερό κυρίως στην άρδευση».

Τέλος, ο κ. Μυλόπουλος σχολίασε πως θα πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να επενδύσουμε «στη θωράκιση και στην αντιμετώπιση των φαινομένων αυτών, αντί να τα πληρώνουμε σε αποζημιώσεις εκ των υστέρων, μετά την καταστροφή δηλαδή».

Κ. Λουπασάκης: Δεν διαβάζουμε σωστά τη φύση

Από την πλευρά του, όπως δήλωσε μεταξύ άλλων, ο Κωνσταντίνος Λουπασάκης, καθηγητής του ΕΜΠ και διευθυντής του εργαστηρίου Τεχνικής Γεωλογίας και Υδρογεωλογίας για τις κατολισθήσεις: «Αυτό το οποίο βλέπουμε φέτος είναι μια ένταση των αισθητικών φαινομένων εξαιτίας του ότι τα προηγούμενα δύο χρόνια είχαμε μια παρατεταμένη περίοδο ξηρασίας, ενώ φέτος έχουμε μεγάλη ένταση σε βροχοπτώσεις και συχνά φαινόμενα τα οποία το ένα ακολουθεί το άλλο. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να κορεστούν οι γεωλογικοί σχηματισμοί με νερό, να αυξηθούν οι υδροστατικές πιέσεις.

Το νερό αυτό λειτουργεί ως έναυσμα, ως παράγοντας δηλαδή, σε όλες αυτές τις θέσεις έχουμε κάποιους προπαρασκευαστικούς παράγοντες οι οποίοι προετοιμάζουν την κατολίσθηση να συμβεί και στη συνέχεια έχουμε το έναυσμα το οποίο δίνεται από την βροχόπτωση».

Συμπλήρωσε, δε, πως: «Όταν κατασκευάζουμε πρανή τα οποία είναι ομόρροπα προς ένα οδικό έργο, δηλαδή κλίνουν προς ένα οδικό έργο σε μία μελλοντική έντονη και παρατεταμένη βροχόπτωση, όπως είναι αυτές που βλέπουμε φέτος, θα μας δώσουν μια κατολίσθηση. Είναι κάτι το οποίο ουσιαστικά το προετοιμάζουμε να συμβεί όταν δεν προσέχουμε όπως κατασκευάζουμε τα δικά μας έργα.

Σταδιακά οι σχηματισμοί υπόκεινται σε μια μείωση των γεωτεχνικών τους χαρακτηρισμού χαρακτηριστικών και έρχεται κάποια στιγμή το κατάλληλο ή το καίριο χτύπημα από ένα καταστροφικό φαινόμενο, όπως είναι για παράδειγμα μία βροχόπτωση η οποία μας δίνει τα φαινόμενα αυτά, τα οποία βλέπετε».

Σχολίασε πως: «Η Δυτική Ελλάδα, επειδή είναι η πρώτη που δέχεται τα συστήματα τα μετεωρολογικά, τα οποία έρχονται με μεγάλη σφοδρότητα από δυσμάς, από την Ιταλία και συναντάνε την μάζα της Πίνδου, οι περιοχές οι οποίες βρίσκονται στην Δυτική Ελλάδα είναι οι πρώτες που πλήττονται από αυτού του είδους τα φαινόμενα.

Σαφέστατα υπάρχουν κι άλλες περιοχές στην Ελλάδα που έχουνε δυσμενείς γεωλογικούς σχηματισμούς και ευάλωτους σε τέτοιου είδους φαινόμενα, όπως ας πούμε στην Κρήτη και στη Βόρεια Εύβοια έχουμε σχιστοκερατόλιθους. Προβλήματα από τη φύση των γεωλογικών σχηματισμών, αλλά τα περισσότερα, συγκεντρώνονται στη Δυτική Ελλάδα».

Τόνισε επίσης ότι εκτός από την κλιματική αλλαγή παίζουν ρόλο και οι κακοτεχνίες, διότι επί δεκαετίες έχουμε κατασκευάσει έργα, εκ των οποίων κάποια έχουν κατασκευαστεί πρόχειρα και τα οποία δεν είναι σωστά μελετημένα ή και καθόλου μελετημένα.

Τέλος ο κ. Λουπασάκης επισήμανε πως: «Και εμείς ως τεχνικοί πλέον, επειδή έχουμε πολλά μέσα, είμαστε λίγο πιο ριψοκίνδυνοι, πιο “θρασείς”, με αποτέλεσμα να κατασκευάζονται τεχνικά έργα με μεγαλύτερη παρεμβατικότητα προς το φυσικό περιβάλλον. Γι αυτό δημιουργούνται αυτού του είδους τα προβλήματα.

Βλέπουμε δηλαδή σύγχρονα έργα να είναι πάρα πολύ παρεμβατικά στο φυσικό περιβάλλον και στη συνέχεια να αντιμετωπίζουν προβλήματα. Δεν διαβάζουμε σωστά τη φύση. Με λίγα λόγια, όταν υπερεκτιμούμε τις δυνάμεις μας απέναντι στις δυνάμεις της φύσης».