Ο θετικός απόηχος της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν: Η προσήλωση στη βελτίωση των διμερών σχέσεων και η έμμεση αναφορά του Πρωθυπουργού στο casus belli

Θετικό κλίμα και ειλικρινή συζήτηση επί όλων των θεμάτων και αυτών που έχουν προκαλέσει την διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας, είναι η αποτίμηση που κάνει η ελληνική πλευρά για τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν χθες στην Άγκυρα μεταξύ του Έλληνα πρωθυπουργούΚυριάκου Μητσοτάκη και του Προέδρου της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Οι δύο ηγέτες προχώρησαν σε επισκόπηση των διμερών σχέσεων και συμφώνησαν ότι η διατήρηση των ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος των δύο χωρών, αλλά και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Στο περιεχόμενο της κοινής διακήρυξης που υπεγράφη, οι δυο ηγέτες αντάλλαξαν τον ελληνικό και τον τουρκικό φάκελο, όπως έγινε και από πλευράς των υπουργείων.

Αυτό που αποτυπώνεται είναι η επιδίωξη και από τις δυο πλευρές να διατηρηθεί το «καλό κλίμα» που έχει οικοδομηθεί τα τελευταία δυόμισι χρόνια μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Σε αυτό ομονοούν και οι δυο πλευρές. Ο Έλληνας Πρωθυπουργός ανέδειξε το σημαντικό θέμα της μετανάστευσης, κάνοντας μάλιστα αναφορά και στο πρόσφατο τραγικό ναυάγιο στη Χίο.

Όσον αφορά στο διμερές εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, και οι δύο ηγέτες αναφέρθηκαν στον νέο στόχο 10 δισ. ευρώ που έχουν θέσει.

Ωστόσο, επέλεξαν και οι δύο, από τη δική του πλευρά ο καθένας, να θέσουν τα καίρια ζητήματα που απασχολούν και σε επίπεδο πιο υψηλής διπλωματίας.

Συμφώνησαν στο κομμάτι να συνεχιστεί η συνεργασία για τον εκσυγχρονισμό των κρίσιμων διασυνοριακών οδικών και σιδηροδρομικών διαδρομών, αλλά εξέφρασαν και την αποφασιστικότητά τους προκειμένου να αξιολογηθούν, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη διακήρυξη, οι ευκαιρίες συνεργασίας και στον τομέα της ενέργειας, ιδίως για την ηλεκτρική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές. Στόχος είναι η ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.

Στο μεταξύ, υπάρχει η κοινή βούληση των δύο ηγετών για κοινή αντιμετώπιση, σε μια εποχή γεωπολιτικής ρευστότητας και ανατροπών στην εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών που δεν χωρά περαιτέρω εντάσεις, παρά τις όποιες δομικές διαφορές χωρίζουν τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Δεν ήταν δυνατόν ωστόσο σε μία συνάντηση διμερής, να μην υπάρχουν αιχμές και γωνίες. Αυτές οι αιχμές και οι γωνίες αποτυπώθηκαν τελικά, ρητά στις κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών. Κάπου έμοιαζε με έναν παράλληλο μονόλογο, ο οποίος όμως ήταν προετοιμασμένος και από τους δύο.

Ο Ερντογάν έκανε λόγο για αλληλένδετα προβλήματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Μία διαφορά ξεκάθαρα από την πλευρά του κ. Μητσοτάκη, η οποία έρχεται, θα μπορούσε ενδεχομένως στο μέλλον, όπως είπε, να διευθετηθεί μέσω προσφυγής στη διεθνή δικαιοδοσία.

Από την άλλη, σημαντικό είναι το γεγονός πως ο Πρωθυπουργός είπε έμμεσα ότι είναι η ώρα να αποσυρθεί το casus belli. Ο κ. Μητσοτάκης κινήθηκε ωστόσο σε ένα πλαίσιο πολύ προσεκτικά και διπλωματικά.

Ως προς τις μειονότητες, ο κ. Ερντογάν στην Αθήνα δεν είχε αναφερθεί σε τουρκική μειονότητα στη Δυτική Θράκη, αλλά είχε χρησιμοποιήσει έναν άλλο όρο για να δείξει ένα διαφορετικό πρόσωπο. Στην Άγκυρα ζήτησε να ωφεληθεί πλήρως η -όπως την αποκάλεσε «τουρκική μειονότητα της δυτικής Θράκης» από τις θρησκευτικές ελευθερίες και τις ελευθερίες στην εκπαίδευση.

«Ξέρετε καλά, κύριε Πρόεδρε, το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, ότι το καθεστώς τους προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη συνθήκη της Λωζάννης, η οποία προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερμηνεία. Αλλά θα ξαναπώ αυτό το οποίο είχα πει πριν από δύο χρόνια. Οι Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν αρμονικά με χριστιανούς συμπολίτες μας, βάσει των αρχών της ισονομίας και της ισοπολιτείας. Ενώ παράλληλα και στην Τουρκία, στην Κωνσταντινούπολη, πρωτίστως, η ελληνική μειονότητα, παρά δυστυχώς τη μεγάλη της συρρίκνωση, εξακολουθεί να εμπλουτίζει την κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Τουρκίας. Ας εργαστούμε λοιπόν για το πώς αυτές οι δύο μειονότητες μπορούν πράγματι να γίνουν γέφυρες φιλίας και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των λαών μας» ήταν η απάντηση του Πρωθυπουργού.

Ο κ. Μητσοτάκης ξεκάθαρα επανέλαβε τη θέση που είχε πει και στην Αθήνα, όπως και για το Κυπριακό ζήτημα, χαιρετίζοντας τις τελευταίες πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Από την άλλη, ο Ερντογάν αυτήν τη φορά δεν μίλησε για το κυπριακό ζήτημα.

«Δημιουργική διπλωματία»

Την εικόνα μιας «δημιουργικής διπλωματίας» που απέφυγε τις παγίδες και τις εντάσεις περιέγραψε στην εκπομπή Συνδέσεις» ο διπλωματικός συντάκτης του ΕΡΤnews, Νίκος Μελέτης, σχολιάζοντας τη χθεσινή συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Όπως σημείωσε, το στίγμα δόθηκε από τις δημόσιες δηλώσεις των δύο ηγετών. «Δεν περιμέναμε εκπλήξεις – και συνήθως οι εκπλήξεις είναι δυσάρεστες. Ήταν καλό ότι δεν υπήρχαν», υπογράμμισε.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε, σύμφωνα με τον ίδιο, η στάση του Τούρκου προέδρου. Αν και συνήθως εμφανίζεται χειμαρρώδης και αυτοσχεδιαστικός, αυτή τη φορά διάβασε προσεκτικά προετοιμασμένο κείμενο, αποτέλεσμα διπλωματικής επεξεργασίας και συνεννόησης των δύο πλευρών. Στόχος, να διατυπωθούν καθαρά οι πάγιες θέσεις χωρίς να δημιουργηθεί περιττή ένταση.

Κατά τον κ. Μελέτη, η κοινή έμφαση στην περιφερειακή σταθερότητα –την οποία ανέφεραν επανειλημμένα και οι δύο ηγέτες– αποτέλεσε μήνυμα προς το εξωτερικό, σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή.

Θετικό πρόσημο από τα τουρκικά ΜΜΕ

Την ίδια στιγμή, θετικό πρόσημο έδωσαν στη συνάντηση τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ενώ χαρακτηριστικό είναι ότι ο Τούρκος πρόεδρος έκανε αναφορές που απασχολούν ιδιαίτερα την Τουρκία και την κοινή γνώμη τον τελευταίο καιρό.

Ποιες είναι αυτές; Είναι η Συρία, το Παλαιστινιακό και η τρομοκρατία. Είναι τα αγαπημένα θέματα του Τούρκου προέδρου, και αυτά που επιλέγει να αναδείξει το τελευταίο διάστημα.

Την ώρα μάλιστα που αναφερόταν στη Γάζα, έδωσε τον λόγο ουσιαστικά στον Έλληνα πρωθυπουργό να πάρει θέση για το θέμα της επέκτασης του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη και να συμφωνήσει η Ελλάδα ότι στηρίζει κι εκείνη, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τη λύση των δυο κρατών.

Έχουν σημασία και οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν: «με αίσθημα ιστορικής ευθύνης να αντιμετωπίσουμε», είπε ο Τούρκος πρόεδρος, «τις μειονότητες». «Ως δύο γείτονες και σύμμαχοι, πιστεύω ότι από τα βάθη της καρδιάς μου, σε ανοιχτούς διαλόγους και συνεργασίες, ένα εγκάρδιο και ζεστό κλίμα και σε ήρεμους τόνους», πρόσθεσε.

Μητσοτάκης: Διάλογος με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο

«Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή: ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών , υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, να αποτελεί τη μόνη διαφορά η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας» σημείωσε μεταξύ άλλων ο πρωθιυπουργός στις δηλώσεις του από κοινού με τον Τούρκο πρόεδρο, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.

Επιπλέον, ο Πρωθυπουργός ανέφερε: «Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί τη μόνη διαφορά η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το διεθνές δίκαιο και ειδικότερα το δίκαιο της θάλασσας. Και εύχομαι ειλικρινά, κύριε Πρόεδρε, και να συμμεριστώ και τη δική σας αισιοδοξία ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν μια εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση».

«Και γι’ αυτό, και πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ότι το ίδιο πνεύμα, με τη θετική εμπειρία η οποία έχει μεσολαβήσει, ότι είναι καιρός πια να έρθει κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;», τόνισε ο πρωθυπουργός.

«Εκ μέρους και της ελληνικής αντιπροσωπείας, να σας ευχαριστήσω για την πολύ θερμή υποδοχή και την, όπως πάντα, όταν επισκέπτομαι τη χώρα σας, άψογη φιλοξενία. Και η παρουσία μας εδώ, στην Άγκυρα, στην 6η Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδος-Τουρκίας, σηματοδοτεί, νομίζω, την ίδια τη σημασία του γεγονότος. Επιβεβαιώνοντας, πριν απ’ όλα, όπως είπατε, την αξία που έχουν ο διάλογος αλλά και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό και συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον. Με τον Πρόεδρο Ερντογάν, είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε έναν αναλυτικό, συνολικό απολογισμό των διμερών μας σχέσεων τα τελευταία δύο και κάτι χρόνια, καθώς το 2023 κάναμε μια στρατηγική επιλογή να εντάξουμε τις επαφές μας σε μια δομημένη προσέγγιση τριών πυλώνων: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα, η οποία αποτυπώθηκε και στις σημερινές μας συνομιλίες, και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», είπε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην έναρξη των δηλώσεών του.

«Και μέσα από αυτήν τη διαδικασία, πράγματι αποκαταστήσαμε ένα σαφές πλέγμα συναντήσεων και ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας προς όφελος των δύο λαών. Ενώ με μέριμνα του υπουργείου Εξωτερικών, καθιερώσαμε ένα νέο υπόδειγμα άμεσης συνεργασίας με στόχο μια αμοιβαία επωφελή, αλλά πρωτίστως μια λειτουργική σχέση. Ως γειτονικές χώρες, άλλωστε, κ. Πρόεδρε, Ελλάδα και Τουρκία, Τουρκία και Ελλάδα, καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και με υπευθυνότητα. Μιλώντας με ειλικρίνεια και έχοντας πάντα σταθερή αναφορά το διεθνές δίκαιο», σημείωσε ο πρωθυπουργός.

«Ακόμα και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και σε εντάσεις. Και θέλω να επαναλάβω ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα δυτική, είμαστε πάντα προσανατολισμένοι στο διάλογο, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό», τόνισε.

Στη συνέχεια, αναφερόμενος στη συνεργασία Ελλάδας-Τουρκίας, ο Πρωθυπουργός ανέφερε:

«Και είναι αλήθεια ότι η προσπάθεια αυτή έχει ήδη αποδώσει, αποτρέποντας εντάσεις που στο παρελθόν δοκίμασαν τις σχέσεις μας. Πριν από λίγες εβδομάδες, μάλιστα, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα νέος γύρος του πολιτικού διαλόγου και θετικής ατζέντας με εξαιρετικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Παράλληλα, οριστικοποιήθηκαν και οι ετήσιες δράσεις στο πλαίσιο των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ενώ σήμερα, παρουσία πολλών υπουργών μας, συμφωνήσαμε σε μια σειρά από νέες κοινές πρωτοβουλίες που διευρύνουν το πεδίο της διμερούς συνεργασίας.

Είναι ιδιαίτερα επιτυχημένη η συνεργασία μας σχετικά με το πρόγραμμα προσωρινής έκδοσης θεωρήσεων βραχείας διαμονής για Τούρκους επισκέπτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Και μόλις τον τελευταίο χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες φίλοι Τούρκοι ταξίδευσαν στα ελληνικά νησιά και έτσι φέρνουμε και τους λαούς μας πιο κοντά. Συμφωνήσαμε, μάλιστα, η Ελλάδα να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ανανέωση του προγράμματος».

Αναφερόμενος για τη συνεργασία στο μεταναστευτικό, ο Πρωθυπουργός είπε:

«Αναφερθήκατε, κύριε Πρόεδρε, το συζητήσαμε και στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, την πάρα πολύ καλή συνεργασία που έχουμε στο ζήτημα του μεταναστευτικού. Οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί, μόλις το τελευταίο χρόνο, κατά σχεδόν 60%. Και είναι το αποτέλεσμα της συστηματικής φύλαξης των χερσαίων και των θαλασσίων συνόρων, αλλά και του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών. Είναι κάτι που μπορεί και πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω.

Όπως μας υπενθύμισε το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στα ανοιχτά της Χίου. Η καταπολέμηση των απάνθρωπων δικτύων των διακινητών οφείλει να είναι σταθερός, διαχρονικός στόχος των δύο κρατών μας.

Ερντογάν: Παρόλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις από κοινού δηλώσεις των δύο ηγετών χαρακτήρισε τον Κυριάκο Μητσοτάκη «πολύτιμο φίλο», τονίζοντας ότι και οι δύο συμφωνούν πως τα προβλήματα δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου.

Οι συμφωνίες και τα μνημόνια που υπογράφει η Τουρκία με την Ελλάδα παρέχουν καλύτερο κοινό έδαφος για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών, τόνισε ο πρόεδρος της Τουρκίας .

Ο κ.Ερντογάν καλωσόρισε για δεύτερη φορά στην ‘Αγκυρα, όπως είπε, τον πρωθυπουργό και την ελληνική αντιπροσωπεία, και ανέφερε ότι μετά τη συνάντησή τους στα τέλη του 2023 στην Αθήνα, αποφασίσανε ότι συμφωνούνε αμφότεροι να συνεχίσουνε το διάλογο για την ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών.

Θα συνεχίσουμε να καταβάλουμε κάθε προσπάθεια για να ανέλθει το αμοιβαίο εμπόριο, είπε ο κ.Ερντογάν, και τόνισε ότι με τον Έλληνα πρωθυπουργό συζήτησαν “για άλλη μια φορά με σαφήνεια και ειλικρίνεια τις θέσεις μας σχετικά με το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο”. Όπως είπε ο κ.Ερντογάν “εμείς από το παρελθόν μέχρι τώρα υποστηρίζουμε το εξής: παρόλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση”. Πρόσθεσε ότι “με ικανοποίηση διαπίστωσα ότι συμφωνούμε με τον πολύτιμο μου φίλο Κυριάκο σε αυτό το θέμα. Όπως και σε όλους τους υπόλοιπους τομείς των σχέσεών μας πιστεύουμε ότι από το 2023 και μετά θα σημειωθεί πρόοδος και στην επίλυση των αλληλένδετων προβλημάτων στο Αιγαίο” είπε ο κ. Ερντογάν.

Ανέφερε επίσης ότι συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος

Αναφορικά με το θέμα των μειονοτήτων «που αποτελούν το ανθρώπινο στοιχείο των σχέσεών μας, πρέπει να ενεργήσουμε με αίσθημα ιστορικής ευθύνης» είπε. Ο κ. Ερντογάν συνέχισε λέγοντας ότι μοιράστηκε τις προσδοκίες του με τον κ. Μητσοτάκη σχετικά με το να ωφεληθεί πλήρως η -όπως την αποκάλεσε «τουρκική μειονότητα της δυτικής Θράκης» από τις θρησκευτικές ελευθερίες και τις ελευθερίες στην εκπαίδευση.

Οι συμφωνίες που υπεγράφησαν

Επτά κείμενα υπεγράφησαν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας – Τουρκίας, που πραγματοποιήθηκε χθες , στην Άγκυρα.

Τα κείμενα είναι τα εξής:

• Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας.
• Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού.
• Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.
• Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο «Enterprise Greece» και το «Invest in Turkiye».
• Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία.
• Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.
• Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.

Αποστολή στην Τουρκία: Πιέρρος Τζανετάκoς, Γεωργία Σκιτζή, Ελβίρα Κρίθαρη

Σχετικές ειδήσεις:

• Η αποτίμηση της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν: Προς όφελος των δύο χωρών και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή η βελτίωση των διμερών σχέσεων
• Μητσοτάκης: Να αρθεί κάθε απειλή στις μεταξύ μας σχέσεις – Ερντογάν: Πολύτιμος φίλος ο Έλληνας πρωθυπουργός
• Μητσοτάκης προς Ερντογάν: Πρέπει να αρθεί «κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική»