Εγκαινιάστηκε το Κέντρο Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος – Δένδιας: Ουσιαστικό βήμα των Ενόπλων Δυνάμεων στη νέα εποχή

«Η σημερινή ημέρα που εγκαινιάζουμε το Κέντρο Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος της Πολεμικής μας Αεροπορίας είναι ένα πολύ ουσιαστικό βήμα στη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων στη νέα εποχή», τόνισε μεταξύ άλλων ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας σήμερα, Δευτέρα (9/11), στην τελετή των εγκαινίων της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος στην Αεροπορική Βάση Δεκέλειας.

Η Διοίκηση Διαστήματος εντάσσεται στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030», όπως επισημαίνεται, για την πλήρη ανάπτυξη της διαστημικής αρχιτεκτονικής των Ενόπλων Δυνάμεων με την ενίσχυση των υφιστάμενων δυνατοτήτων και υποδομών και την πρόσκτηση νέων.

Το όραμα, πίσω από τη δημιουργία της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος, είναι να αποτελέσει η Ελλάδα σημαντικό δρώντα στον συγκεκριμένο χώρο, εξασφαλίζοντας τα εθνικά της συμφέροντά.

Όπως σημείωσε ο κ. Δένδιας «κατά την πρόσφατη παρουσίαση της Γ’ φάσης της Νέας Δομής 2024-2035, είχα επισημάνει την ανάγκη προσαρμογής των Ενόπλων Δυνάμεων στο σύγχρονο πλαίσιο των διακλαδικών πολυχωρικών επιχειρήσεων, μιας νέας πραγματικότητας που ήδη είναι εδώ, όπου το Διάστημα, ο Κυβερνοχώρος, το Ηλεκτρομαγνητικό Φάσμα συνδυάζονται με τα παραδοσιακά πεδία επιχειρήσεων: θάλασσα-αέρας-στεριά».

«Και τα διδάγματα που έχουμε ήδη», όπως εξήγησε, «δείχνουν ότι το Διάστημα είναι η κρίσιμη διάσταση της διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων» φέρνοντας ως παράδειγμα ό,τι συνέβη στις ουκρανικές επικοινωνίες πριν από λίγο καιρό, όταν έχασαν την πρόσβαση σε διαστημικές δυνατότητες.

Έτσι, σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα, «που ήδη μας έχει ξεπεράσει» όπως ανέφερε, απαντά η δημιουργία του Κέντρου που εγκαινιάζεται σήμερα.

«Και η αποστολή, όπως ελέχθη από τον διοικητή και τον κύριο αρχηγό, είναι η συστηματική αξιοποίηση των δυνατοτήτων των δορυφόρων και η ενσωμάτωσή τους στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και στις επιχειρήσεις των Ενόπλων μας Δυνάμεων», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Δένδιας, προσέθεσε πως «μέχρι σήμερα, αγοράζουμε αυτές τις υπηρεσίες από ξένους και αυτό, βεβαίως, δεν αρκεί. Απαιτείται απολύτως η δορυφορική πληροφορία να είναι ελληνικής ιδιοκτησίας και να ενσωματώνεται στα συστήματα διοίκησης και ελέγχου, ώστε να καθίσταται έγκαιρα αξιοποιήσιμη σε κάθε επίπεδο επιχειρήσεων», και υπογράμμισε ότι «αυτήν ακριβώς τη λογική υπηρετεί η μετάβαση από το παλιό μοντέλο ”C4I” στη νέα αρχιτεκτονική ”C5 ISRT”, η οποία ενοποιεί τη Διοίκηση, τον Έλεγχο, την Υπολογιστική Επεξεργασία, τις Επικοινωνίες, τον Κυβερνοχώρο, τις Πληροφορίες, την Επιτήρηση, την Αναγνώριση και τη Στοχοποίηση. Δηλαδή, μια ενιαία επιχειρησιακή, καθετοποιημένη αρχιτεκτονική».

Μέσω αυτής, όπως εξήγησε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, «η πληροφορία από τους δορυφόρους και τους αισθητήρες- που είναι πάρα πολλοί, οι πιο κοντινοί στον οπλίτη είναι η ίδια η διόπτρα στο κράνος του- θα μπορεί να αξιοποιείται από τα πλοία, τα αεροσκάφη, τις χερσαίες Μονάδες και συνολικά από τις Ένοπλες Δυνάμεις. Δηλαδή, καλύπτουμε ένα μεγάλο υπαρκτό κενό. Δεν πρωτοπορούμε. Καλύπτουμε τεράστιο κενό που ήδη υπάρχει. Και θέλω να γίνει αυτό απολύτως κατανοητό, δεδομένου μάλιστα που άλλες χώρες – μάλιστα άλλες χώρες ακριβώς εδώ, στην περιοχή μας – έχουν ήδη ισχυρή παρουσία στο Διάστημα».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα αυτοτελές και ασφαλές σύστημα στρατιωτικών δορυφορικών επικοινωνιών, επισημαίνοντας ότι «οι επικοινωνίες της πατρίδας μας σε περίοδο κρίσης να βασίζονται σε ιδιωτική εταιρεία τρίτης χώρας, δεν είναι αποδεκτή λύση για τον 21ο αιώνα».

Όπως εξήγησε, υλοποιείται «ένα πολυεπίπεδο σύστημα απολύτως απαραίτητο», το οποίο αξιοποιεί και εκσυγχρονίζει τις υφιστάμενες υποδομές. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο δορυφορικός σταθμός εδάφους του ευρωπαϊκού στρατιωτικού προγράμματος «HELIOS-II» στην 114 Πτέρυγα Μάχης στην Τανάγρα, καθώς και ο επίγειος σταθμός δορυφορικών επικοινωνιών στην Αταλάντη.

Ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει ήδη αποκτήσει 16 οπτικούς δορυφόρους χαμηλής τροχιάς, διττής χρήσης, σε συνεργασία με το yπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ευχαριστώντας τον υπουργό Δημήτρη Παπαστεργίου. Ωστόσο, σημείωσε ότι «αυτές οι δυνατότητες δεν είναι ούτε κατ’ ελάχιστον επαρκείς».

Για την περαιτέρω ενίσχυση των δυνατοτήτων αυτών, ο σχεδιασμός προβλέπει την ανάπτυξη έξι δορυφόρων οπτικής παρατήρησης, τριών συλλογής ηλεκτρονικών σημάτων SIGINT και τριών δορυφόρων ραντάρ συνθετικού ανοίγματος. Εξηγώντας την ανάγκη συνδυασμού των διαφορετικών τεχνολογιών, έθεσε το ερώτημα «Γιατί και οπτικούς δορυφόρους και δορυφόρους ραντάρ;», επισημαίνοντας ότι η οπτική παρατήρηση δεν επαρκεί υπό συνθήκες όπως η ομίχλη. «Ποιος υπουργός μπορεί να αναμένει 24 ώρες για να αγοραστεί από ξένο πάροχο φωτογραφία της ευρύτερης περιοχής μας;» είπε χαρακτηριστικά.

Όπως ανέφερε, στόχος είναι «η συγκρότηση ενός ολοκληρωμένου συστήματος δορυφορικής επιτήρησης, συλλογής πληροφοριών χαμηλής τροχιάς», που θα εξασφαλίζει άμεση επιχειρησιακή αντίληψη. Προσέθεσε, ωστόσο, ότι αυτό προϋποθέτει ασφαλή και αξιόπιστη μετάδοση της πληροφορίας, καθιστώντας τις στρατιωτικές δορυφορικές επικοινωνίες «ένα άλλο, επίσης απόλυτα κρίσιμο, απαραίτητο στοιχείο του εθνικού σχεδιασμού».

Στο ευρωπαϊκό σκέλος, ο υπουργός σημείωσε ότι έχει επιλεγεί η Αττική για τη φιλοξενία ενός από τους δύο ευρωπαϊκούς κόμβους του προγράμματος «GOVSATCOM», ο οποίος θα υποστηρίζει ασφαλείς κυβερνητικές επικοινωνίες, την προστασία κρίσιμων υποδομών και τη διαχείριση κρίσεων. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας «IRIS2», η οποία συνδέεται με τον σχεδιασμό για την απόκτηση τριών τηλεπικοινωνιακών δορυφόρων μέσης τροχιάς.

Τόνισε, όμως, ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία δεν υποκαθιστά την ανάγκη για εθνικές δυνατότητες. «Χρειαζόμαστε και αυτοτελή παρουσία, ένα εθνικό σύστημα στρατιωτικών δορυφορικών επικοινωνιών», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών προβλέπει την ταχεία απόκτηση γεωστατικού τηλεπικοινωνιακού δορυφόρου στρατιωτικών προδιαγραφών. «Συνιστά αυτό απόλυτη εθνική αναγκαιότητα. Χωρίς αυτό, η χώρα σε περίοδο κρίσης θα αντιμετωπίσει απίστευτα προβλήματα», προειδοποίησε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το Εθνικό Πρόγραμμα MILSATCOM αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος ελληνικής ιδιοκτησίας, με «απολύτως εθνικό επιχειρησιακό έλεγχο του δορυφόρου, των επίγειων υποδομών και του δικτύου επικοινωνιών». Όπως εξήγησε, η σημασία του έγκειται στη διασφάλιση των κρίσιμων στρατιωτικών επικοινωνιών χωρίς εξάρτηση από υπηρεσίες τρίτων, ιδίως σε περιόδους κρίσης.

Τέλος, ο κ. Δένδιας ανέδειξε τη σημασία της ανάπτυξης εγχώριας τεχνολογικής βάσης, αναφερόμενος στην ελληνική υποδομή συναρμολόγησης, ενσωμάτωσης και δοκιμών διαστημικού υλικού στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας. Όπως σημείωσε, η υποδομή αυτή επιτρέπει την εκτέλεση εργασιών στην Ελλάδα, ενισχύει την εγχώρια τεχνογνωσία και διασφαλίζει τη συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας στα διαστημικά προγράμματα.

Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός δεν αφορά μόνο το μέλλον, αλλά και «την κάλυψη κενών που έρχονται από το παρελθόν», με στόχο οι Ένοπλες Δυνάμεις να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις και να εγγυώνται «την ασφάλεια, την ανεξαρτησία της πατρίδας μας».

Στην τελετή των εγκαινίων παρέστησαν, επίσης, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ στρατηγός Δημήτριος Χούπης, ο γενικός γραμματέας Εθνικής Ασφαλείας Θάνος Ντόκος, ο αρχηγός ΓΕΣ αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, ο αρχηγός ΓΕΝ αντιναύαρχος Δημήτριος – Ελευθέριος Κατάρας ΠΝ, ο αρχηγός ΓΕΑ αντιπτέραρχος (Ι) Δημοσθένης Γρηγοριάδης, ο διευθυντής του ΣΤ΄ Κλάδου του ΓΕΕΘΑ, με αρμοδιότητες επί θεμάτων Μετεξέλιξης, Καινοτομίας και Αμυντικής Τεχνολογίας, υποστράτηγος Γεώργιος Πανούσης, Επίτιμοι Αρχηγοί, Ανώτατοι και Ανώτεροι Αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, σπουδαστές της Σχολής Ικάρων.

Την τελετή των εγκαινίων τέλεσε ο Μητροπολίτης Ιλίου, Αχαρνών και Πετρουπόλεως κ.κ. Αθηναγόρας.

Στη συνέχεια, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ενημερώθηκε για την αποστολή της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος και παρακολούθησε σχετικό οπτικοακουστικό υλικό. Επίσης, επισκέφτηκε τις εγκαταστάσεις της Διοίκησης, όπου είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει επίδειξη λειτουργίας του Κέντρου Επιχειρήσεων Διαστήματος.

Η παρουσίαση της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος ξεκινά από την παραδοχή ότι το διάστημα αποτελεί οριζόντιο πυλώνα ισχύος, με αντίκτυπο στο σύνολο των υπόλοιπων τομέων του σύγχρονου πολέμου. Πρόκειται για ένα διεθνές περιβάλλον, στο οποίο συγκρούονται τα συμφέροντα κρατικών και μη κρατικών δρώντων, ενώ οι διαστημικές δυνατότητες συμβάλλουν στην ανθεκτικότητα του ευρύτερου κρατικού μηχανισμού.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα αξιοποίησης των διαστημικών εφαρμογών για την αντιμετώπιση ορατών απειλών, όπως τα βαλλιστικά πλήγματα. Παράλληλα, οι στρατιωτικές δυνατότητες στο διάστημα μπορούν να ενισχύσουν την αποτροπή, εφόσον συνοδεύονται από την κατάλληλη στρατηγική επικοινωνία (STRATCOM). Η καινοτομία αποτελεί, επίσης, αναπόσπαστο στοιχείο της συγκεκριμένης δραστηριότητας.

Όραμα

Το όραμα πίσω από τη δημιουργία της Διοίκησης είναι η Ελλάδα να αποτελέσει σημαντικό δρώντα στον διαστημικό τομέα, διασφαλίζοντας τα εθνικά της συμφέροντα σε συνεργασία με συμμάχους και εταίρους, αλλά διατηρώντας παράλληλα την ελευθερία επιχειρησιακής δράσης.

Αποστολή

Αποστολή της Διοίκησης είναι η υποστήριξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και ευρύτερα των δράσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, με σημείο αναφοράς και πεδίο εφαρμογής το Διάστημα. Η λειτουργία της αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των διαστημικών δυνατοτήτων στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και στην αξιοποίησή τους προς υποστήριξη των στρατιωτικών δραστηριοτήτων.

Κύριες επιδιώξεις

Οι βασικές επιδιώξεις της νέας Διοίκησης κινούνται σε τρεις άξονες: την υποστήριξη των διεθνών συνεργασιών, τη συνεργασία με άλλους κρατικούς φορείς και, ταυτόχρονα, τη διεύρυνση, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, της αυτονομίας των Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα.

Δυνατότητες διαστήματος προς υποστήριξη

Η παρουσίαση προσδιορίζει έξι βασικές κατηγορίες διαστημικών δυνατοτήτων που μπορούν να υποστηρίξουν τις Ένοπλες Δυνάμεις:

• Space Situational Awareness (SSA): Επίγνωση της διαστημικής κατάστασης.
• Early Warning: Έγκαιρη προειδοποίηση.
• Παρακολούθηση και επιτήρηση: Συλλογή εικόνας και πληροφοριών για την κατάσταση στην επιφάνεια.
• Δορυφορικές επικοινωνίες: Υποστήριξη ασφαλών και αξιόπιστων επικοινωνιών.
• PNT: Υπηρεσίες εντοπισμού, πλοήγησης και χρονισμού, μεταξύ άλλων για την καθοδήγηση όπλων.
• Διαστημικός καιρός: Παροχή δεδομένων για τις συνθήκες στο διαστημικό περιβάλλον.

Οι δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων σήμερα

Η υφιστάμενη διαστημική υποστήριξη των Ενόπλων Δυνάμεων οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς πυλώνες: SATCOM, ISR και SSA.

• Πυλώνας SATCOM

Στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών, οι Ένοπλες Δυνάμεις αξιοποιούν επιχειρησιακά το φάσμα που τους έχει διατεθεί από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στους δορυφόρους HELLAS SAT 3 και HELLAS SAT 4. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται οι επίγειοι κόμβοι (HUB) στην Τανάγρα και την Αταλάντη, καθώς και το ευρωπαϊκό σύστημα GOVSATCOM.

• Πυλώνας ISR

Η υποστήριξη στον τομέα της επιτήρησης, της αναγνώρισης και της συλλογής πληροφοριών παρέχεται από τη Μονάδα «1912». Βασίζεται στη λήψη δορυφορικών εικόνων μέσω της διμερούς Τεχνικής Διευθέτησης μεταξύ των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας και Γαλλίας, με αξιοποίηση του γαλλικού δορυφορικού προγράμματος «Composante Spatial Optique – CSO». Επιπλέον, προβλέπεται η παροχή υπηρεσιών από ιδιωτική εταιρεία, καθώς και η διάθεση εικόνων SAR.

• Πυλώνας SSA

Η επίγνωση της διαστημικής κατάστασης υποστηρίζεται από το «HELLENIC SPACE TRACKING RADAR», το οποίο λειτουργεί υπό τον έλεγχο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις, παρέχοντας δεδομένα και εικόνα στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Το βλέμμα στο μέλλον

Ο μελλοντικός σχεδιασμός, τέλος, προβλέπει την ανάπτυξη μιας πλήρους αρχιτεκτονικής SATCOM και ISR, με στόχο την ενίσχυση τόσο των δορυφορικών επικοινωνιών όσο και των δυνατοτήτων επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών. Η παρουσίαση αποτυπώνει την επιδίωξη μετάβασης από τις επιμέρους υφιστάμενες δυνατότητες σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαστημικής υποστήριξης των Ενόπλων Δυνάμεων.

Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες. Ειδικότερα, η παρουσίαση αναφέρεται σε τρία προγράμματα:

• SPIDER: Αποσκοπεί στην ανάπτυξη αστερισμού δορυφόρων διαστημικής απεικόνισης (Space IMINT).
• ODIN’S EYE II: Αφορά την υποστήριξη και αξιοποίηση της λειτουργίας έγκαιρης προειδοποίησης (Early Warning).
• IRIS: Πρόκειται για πρωτοβουλία με στόχο την εξασφάλιση διαβαθμισμένου δικτύου επικοινωνιών.

Η ευρωπαϊκή συνεργασία εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης των διαθέσιμων δυνατοτήτων, παράλληλα με την επιδίωξη μεγαλύτερης αυτονομίας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα.