Παπαστεργίου: Η Ελλάδα πρωτοπορεί στην Ευρώπη, υλοποιώντας για πρώτη φορά τον ευρωπαϊκό μηχανισμό επαλήθευσης ηλικίας

Στο Kids Wallet, μέσω του οποίου γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας (age verification) για την αποτροπή πώλησης αλκοόλ, τσιγάρων και καπνικών προϊόντων σε ανήλικους, καθώς και στο χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες εκτοξεύσεις ελληνικών μικροδορυφόρων, αναφέρθηκε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Έπειτα, αναφέρθηκε στον ρόλο του «Δαίδαλου» και του «Pharos» στην εθνική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη, στα ψηφιακά πορτοφόλια τόσο το εθνικό όσο και το ευρωπαϊκό, στις περιβαλλοντικές ανησυχίες που υπάρχουν σχετικά με την λειτουργία των Data Center στη χώρα μας, στις κάμερες για την οδική ασφάλεια καθώς και στην προστασία των πολιτών από Fake News αλλά και από παραπλανητικά SMS.

Ο κ. Παπαστεργίου στάθηκε ιδιαίτερα στη λειτουργία του νέου Kids Wallet και στο σύστημα επαλήθευσης ηλικίας, με την τεχνική Zero-Knowledge Proof. Για πρώτη φορά στην Ευρώπη – και για πρώτη φορά στην Ελλάδα – υλοποιήθηκε από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης σε συνέχεια του νόμου του υπουργείου Υγείας και με την συνδρομή του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη ένα ολοκληρωμένο, ψηφιακό πλαίσιο επαλήθευσης ηλικίας που στοχεύει στην ουσιαστική προστασία των ανηλίκων και στην αναβάθμιση της δημόσιας υγείας. Η συγκεκριμένη εφαρμογή θα γνωστοποιεί στους εμπόρους, μόνο με ένα ναι/όχι, το όριο ηλικίας. Μαζί με το τεχνικό εργαλείο εισάγονται και υποχρεώσεις: εγγραφή σε ειδικό μητρώο για όσους πωλούν λιανικά αλκοόλ και καπνικά προϊόντα, υποβολή προειδοποιητικής δήλωσης, για εκδηλώσεις που επιτρέπουν την πρόσβαση ανηλίκων, καθώς και αυστηροί έλεγχοι με προβλεπόμενες κυρώσεις για τους παραβάτες, με στόχο να εξαλειφθούν πλαστές ψηφιακές ταυτότητες και παραβιάσεις στην πώληση επικίνδυνων προϊόντων, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζεται η επέκταση του μέτρου στις στοιχηματικές εταιρείες.

Σε τεχνολογικό επίπεδο έδωσε αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων: νέους κύκλους εκτόξευσης νανοδορυφόρων στα τέλη Μαρτίου και τον Απρίλιο (οι τελευταίοι με θερμικά ραντάρ για ανίχνευση και παρακολούθηση πυρκαγιών) και ολοκλήρωση το καλοκαίρι με οπτικούς δορυφόρους. Παράλληλα, τονίστηκε η επένδυση σε επίγεια οπτικά τερματικά και η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα για να εξασφαλιστεί τεχνολογική αυτοτέλεια και ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες.

Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» στο Λαύριο παρουσιάζεται ως η «μηχανή» που θα φέρει δυνατούς υπολογιστικούς πόρους εντός Ελλάδας, σε συνδυασμό με νέα πλατφόρμα ανοιχτών δεδομένων, ώστε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύξουν προϊόντα χωρίς εξωτερικές εξαρτήσεις, ενώ αναφορικά με τα ψηφιακά πορτοφόλια, είπε ότι το Gov.gr Wallet θα «κουμπώσει» στην ευρωπαϊκή τεχνική προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού, με ορίζοντα πλήρους προσαρμογής έως το τέλος του 2026.

Ο κ. Παπαστεργίου ανέφερε νομοθετικές και τεχνικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση παραπληροφόρησης και ψευδών βίντεο/εικόνων, μέτρα κατά των παραπλανητικών SMS και spoofing σε συνεργασία με παρόχους, καθώς και την επέκταση συστημάτων επόπτευσης του οδικού δικτύου, με στόχο βελτίωση της ασφάλειας και της οδικής συμπεριφοράς.

Ακολουθεί η συνέντευξη του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης στον δημοσιογράφο, Γιάννη Χατζηδοπαυλάκη για το Αθηναΐκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων:

* Επαλήθευση Ηλικίας (Kids Wallet) *

ΕΡ: Πώς γίνεται η επαλήθευση ηλικίας για αλκοόλ, τσιγάρα και καπνικά προϊόντα και πώς λειτουργεί, τεχνικά, το Kids Wallet για την επαλήθευση ηλικίας σε μία πώληση; Θα υπάρχουν κυρώσεις για τους παραβάτες;

ΑΠ: Παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα υπήρχε νομοθεσία που απαγόρευε την πώληση αλκοόλ και τσιγάρων σε ανηλίκους — νομοθεσία που πλέον καλύπτει ευρύτερη γκάμα προϊόντων — η εφαρμογή της δεν ήταν πάντα εύκολη ή σαφής. Συχνά δεν παρουσιαζόταν φυσική ταυτότητα ή γίνονταν παραποίηση ψηφιακών εγγράφων, με αποτέλεσμα άτομα κάτω των 18, να εμφανίζονται ως ενήλικες. Το νέο Kids Wallet, αξιοποιεί την τεχνολογία και τις τεχνικές προδιαγραφές που έχει υιοθετήσει η Ευρώπη για την επιβεβαίωση ηλικίας — την ίδια τεχνολογία που θα εφαρμοστεί και στα κοινωνικά δίκτυα — και προσφέρει έναν ασφαλέστερο τρόπο επαλήθευσης της ηλικίας. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, δημιουργήθηκε πλατφόρμα στην οποία θα εγγράφονται όλοι οι νόμιμοι πωλητές καπνικών προϊόντων και λιανικής πώλησης αλκοόλ, ώστε να είναι άμεσα διασυνδεδεμένοι με τις Αρχές και διαθέσιμοι σε ελέγχους, ενώ όσοι δεν εγγραφούν θα θεωρούνται παράνομοι. Επιπλέον, οι εκδηλώσεις όπου επιτρέπεται η πρόσβαση ανηλίκων θα πρέπει να δηλώνονται εκ των προτέρων, προκειμένου να αποφεύγονται καταστρατηγήσεις και με το Kids Wallet αφαιρείται η δυνατότητα χρήσης πλαστών ψηφιακών ταυτοτήτων, δίνοντας στους καταστηματάρχες αξιόπιστο εργαλείο για την επαλήθευση της πραγματικής ηλικίας των πελατών. Προβλέπονται νομικές κυρώσεις για τους παραβάτες, με έμφαση από το Υπουργείο Υγείας όχι μόνο στα συμβατικά τσιγάρα αλλά και στα νεότερα προϊόντα (συσκευές ατμίσματος κ.α), ενώ το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη θα ενισχύσει τους ελέγχους με μεγαλύτερη ακρίβεια χάρη στη νέα πρωτοβουλία.

ΕΡ: Τι μέτρα θα λαμβάνονται για την προστασία προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων; Θα είναι υποχρεωτική η χρήση για όλους τους πολίτες ή προβλέπονται μεταβατικές περίοδοι και κάποιες εξαιρέσεις, ενδεχομένως;

ΑΠ: Η λύση που παρουσιάζουμε βασίζεται στην ευρωπαϊκή προσέγγιση Zero-Knowledge Proof, δηλαδή δεν αποκαλύπτει καμία προσωπική πληροφορία ούτε την ακριβή ηλικία. Όταν ο χρήστης σκανάρει το QR code, επιστρέφεται μόνο ένα δυαδικό αποτέλεσμα — «ναι» ή «όχι» — που απαντά για παράδειγμα στο ερώτημα «πάνω από 18;», χωρίς να παρέχει άλλα δεδομένα. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεται η ταυτότητα των ανηλίκων όσον αφορά τα δεδομένα που μοιράζονται με τρίτους. Επιπλέον, η εγγραφή σε σχετικό μητρώο είναι υποχρεωτική για όσους πωλούν καπνικά προϊόντα ή αλκοόλ στη λιανική. Όποιος δεν εγγραφεί δεν έχει το δικαίωμα να πουλάει τα εν λόγω προϊόντα. Ο καθένας φέρει την ευθύνη και θα υπόκειται σε κυρώσεις σε περίπτωση που δεν εφαρμόζει τους κανόνες, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για αυστηρή τήρηση και αποτελεσματικούς ελέγχους.

* Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων *

ΕΡ: Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για τις επόμενες εκτοξεύσεις μικροδορυφόρων και ποιες λειτουργίες θα εξυπηρετήσουν;

ΑΠ: Το πρόγραμμα έχει ήδη ξεκινήσει και αποτελεί ένα σημαντικό και οραματικό έργο, χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τον Νοέμβριο εκτοξεύτηκαν οι δύο πρώτοι νανοδορυφόροι, κατασκευασμένοι στην Ελλάδα — ο πειραματικός του Ιδρύματος «Δημόκριτος» και οι πρώτοι δύο της ICEYE, της οποίας μέρη των δορυφόρων έχουν κατασκευαστεί στη χώρα. Στα τέλη Μαρτίου θα εκτοξευτούν έξι ακόμη νανοδορυφόροι, κατασκευασμένοι από ελληνικά πανεπιστήμια, όπως το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στα τέλη Απριλίου θα εκτοξευτούν τέσσερις μικροδορυφόροι με θερμικά ραντάρ, οι οποίοι θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι για την αντιπυρική περίοδο, καθώς θα συμβάλλουν στην έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών και στην εκτίμηση της εξάπλωσής τους με βάση τις καιρικές συνθήκες. Το καλοκαίρι θα ολοκληρωθεί η σειρά με τους τελευταίους δορυφόρους της Open Cosmos, που λειτουργούν στο οπτικό φάσμα και παρέχουν υψηλής ποιότητας εικόνες, χρήσιμες για την ασφάλεια, την πολιτική προστασία, την ανίχνευση ακραίων καιρικών φαινομένων και για αγροτικές εφαρμογές. Το προηγούμενο διάστημα αποκαλύφθηκαν προβλήματα που έπρεπε να επιλυθούν, και πλέον ανοίγει ο δρόμος για πιο συνεπή συμμόρφωση στις υποχρεώσεις μας απέναντι στους πραγματικούς αγρότες, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να κρύψουν. Η αξιοποίηση δεδομένων από το διάστημα σε συνδυασμό με νέες τεχνολογίες στο έδαφος, σε συνεργασία με τους αγρότες που επιθυμούν να παραμείνουν και να δουλέψουν στο χωράφι τους, θα ενισχύσει αποφασιστικά την παραγωγική και περιβαλλοντική διαχείριση.

ΕΡ: Πώς διασφαλίζεται η τεχνολογική αυτοτέλεια και η ασφάλεια των δεδομένων που θα συλλέγουν οι δορυφόροι;

ΑΠ: Πρόκειται για μια δυναμική και διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία. Παράλληλα με τις εκτοξεύσεις νανοδορυφόρων, το πρόγραμμα περιλαμβάνει σημαντικές επενδύσεις στο έδαφος: εξοπλίσαμε με οπτικά τερματικά τα τρία μεγάλα μας τηλεσκόπια, τα οποία αποτελούν την ασύρματη αντιστοιχία της οπτικής ίνας και προσφέρουν ασφαλέστερες συνδέσεις με το διάστημα σε σχέση με τις RF επικοινωνίες, οι οποίες είναι πιο εύκολα παρεμβάσιμες. Χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης, αυτή η ανάπτυξη νέων επικοινωνιών προετοιμάζει την επόμενη μέρα. Επιπλέον, «τρέχει» το ευρωπαϊκό πρόγραμμα GOVSATCOM, για ασφαλείς επικοινωνίες σε κρίσιμες στιγμές. ‘Ηδη προχωράμε στην αδειοδότηση και την κατασκευή σταθμού στον Υμηττό, ώστε, αν χρειαστεί, η Ευρώπη να διαθέτει αξιόπιστο δορυφορικό κανάλι πληροφόρησης. Συμμετέχουμε επίσης στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για το Subsea Hub, κέντρο ασφάλειας των υποθαλάσσιων οπτικών καλωδίων, με πρόταση δράσης στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο σε συνεργασία με την Ιταλία. Παράλληλα, με τον Στρατό είχαμε ένα RFI για την προοπτική μετάβασης σε μεγαλύτερα συστήματα πέρα από τους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς. Τέλος, προχωρά η δημοπράτηση του νέου συστήματος ασφαλών επικοινωνιών για Αστυνομία, Πυροσβεστική, Λιμενικό και ΕΚΑΒ, αντικαθιστώντας παλαιότερα συστήματα και ενοποιώντας υπάρχουσες λύσεις (π.χ. το DMR της Πυροσβεστικής) σε ένα ευρύτερο, σύγχρονο πλαίσιο. Υπό την ομπρέλα αυτών των τεχνολογιών, αναμένεται εντός του 2026, η διάδοση λύσεων «Sat to Device», που θα επιτρέπουν σε κλασικές συσκευές να επικοινωνούν απευθείας με δορυφόρο μέσω 5G, και ήδη έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες για τα σχετικά διαγωνιστικά βήματα εντός του έτους.

ΕΡ: Ποιος είναι ο ρόλος του «Δαίδαλου» και του «Pharos» στην εθνική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη;

ΑΠ: Πράγματι, η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία και προοδεύει λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί δεδομένα, γι’ αυτό και δημιουργήσαμε ειδική γραμματεία για τα δεδομένα και παρουσιάζουμε στο τέλος του μήνα τη νέα πλατφόρμα για τα ανοιχτά δεδομένα, η οποία φιλοξενεί πλέον χιλιάδες ανώνυμα σύνολα δεδομένων, έναντι μερικών δεκάδων προηγουμένως — μια διαφορά τεράστια και ουσιώδης. Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται και υποδομές. Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες φιλοξενούνταν κυρίως στο εξωτερικό, με επιβάρυνση κόστους, καθυστερήσεις και ζητήματα ασφάλειας. Με τις πρωτοβουλίες στο Λαύριο και τον «Δαίδαλο» δίνουμε στη χώρα τη δυνατότητα να αναπτύξει και να λειτουργήσει υποδομές τεχνητής νοημοσύνης εντός των τειχών, με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους, ώστε να εξυπηρετηθεί το δημόσιο αλλά και, κυρίως, να στηριχθούν πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και η επιχειρηματικότητα — ιδίως οι νεοφυείς επιχειρήσεις — που θα μπορούν γρήγορα να μετατρέψουν ιδέες σε προϊόντα, χωρίς το δυσβάσταχτο κόστος και τη δυσκολία πρόσβασης σε υπολογιστικούς πόρους.

* Ψηφιακά Πορτοφόλια (Gov.gr Wallet & Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι) *

ΕΡ: Τι αλλαγές θα φέρει η επόμενη σελίδα του Gov.gr στην εξυπηρέτηση του πολίτη και το Wallet συγκεκριμένα; Πώς θα λειτουργεί το CRM; Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υιοθέτηση του ευρωπαϊκού πορτοφολιού και πότε αναμένεται μαζική χρήση;

ΑΠ: Θα χρησιμοποιήσω το γνωστό στίχο του τραγουδιού «δεν είμαστε δύο, είμαστε ένας» για να περιγράψω τη στόχευση του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού και του Gov.gr Wallet. Η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που ανέπτυξαν ψηφιακό πορτοφόλι, στο οποίο έχουν ενταχθεί έγγραφα όπως η ταυτότητα, το δίπλωμα, η ασφαλιστική ικανότητα, στοιχεία για κατοικίδια, ο δακτύλιος κ.ά. Η εύλογη απορία των πολιτών ήταν γιατί, αφού διαθέτουν ψηφιακό πορτοφόλι, δεν μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και στο εξωτερικό. Η απάντηση ήταν ότι η Ευρώπη δεν είχε τότε την υποδομή για να διασταυρώνει και να αναγνωρίζει τέτοια πορτοφόλια. Αυτό αλλάζει με το Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι: τα κράτη-μέλη συντονίζουν τις προσπάθειές τους και υιοθετούν κοινές τεχνικές προδιαγραφές ώστε, μέχρι το τέλος του 2026, να έχουν μεταβεί σε ενιαίες πρακτικές και πολιτικές. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να απορρίψει το υπάρχον Gov.gr Wallet, αντίθετα, θα προσαρμόσει το υφιστάμενο πορτοφόλι ώστε να συμμορφωθεί με την κοινή ευρωπαϊκή τεχνική προσέγγιση, επιτρέποντας τη διασυνοριακή του χρήση χωρίς να χάνει τα γνωρίσματά του που το καθιέρωσαν. Το έργο αυτό συνδέεται με πρωτοβουλίες του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ μέρος του σχεδίου είναι και η αναβάθμιση του Gov.gr σε πιο προσωποποιημένο CRM: το Gov.gr θα αποκτήσει ειδική ενότητα στην οποία κάθε πολίτης θα μπορεί να παρακολουθεί την ατομική του πορεία και το ιστορικό των αιτημάτων προς το Δημόσιο. Σταδιακά θα ενσωματωθούν και άλλα πληροφοριακά συστήματα, ώστε να είναι δυνατή η παρακολούθηση αιτημάτων προς φορείς όπως ο ΕΦΚΑ και η ΑΑΔΕ από ένα ενιαίο σημείο, βελτιώνοντας τη διαφάνεια και την εξυπηρέτηση του πολίτη.

* Data Centers και Περιβαλλοντικές Ανησυχίες *

ΕΡ: Πώς θα αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας και ψύξης των data centers; Το Λαύριο θα είναι έτοιμο στην ώρα του;

ΑΠ: Θα διέκρινα τις κατανοητές ανησυχίες σε τέσσερα κύρια σημεία. Πρώτον το ενεργειακό: σήμερα τα data centers καταναλώνουν μόλις 0,1% της εγχώριας παραγωγής ενέργειας, επομένως ακόμη και σε περίπτωση πενταπλασιασμού ή δεκαπλασιασμού της ζήτησης δεν προκύπτει ζήτημα επάρκειας ή δραματικής αύξησης τιμών. Δεύτερον το νερό: τα σύγχρονα συστήματα, όπως και ο «Δαίδαλος», λειτουργούν με κλειστό κύκλωμα ψύξης και δεν απαιτούν συνεχή ροή νερού όπως παλαιότερες εγκαταστάσεις, οπότε το ζήτημα της κατανάλωσης έχει αντιμετωπιστεί στον σχεδιασμό. Τρίτον ο θόρυβος: οι προδιαγραφές είναι αυστηρές — περίπου 55 dB στο όριο του οικοπέδου — και προβλέπονται εξαιρέσεις μόνο για έκτακτες ανάγκες (π.χ. εκκίνηση γεννήτριας). Παρά ταύτα, απαιτείται προσεκτική χωροταξία ώστε να μην συγχέονται οικιστικές και βιομηχανικές χρήσεις. Τέταρτον, η αισθητική και η ενσωμάτωση στο αστικό περιβάλλον: τα κτίρια αυτά καθ’ αυτά δεν είναι πάντα επιθυμητά αισθητικά, γι’ αυτό το Υπουργείο Περιβάλλοντος τόνισε την ανάγκη για σαφή διαχωρισμό χρήσεων και προσεκτικό σχεδιασμό. Στόχος της πρόσφατης εκδήλωσης ήταν να εντοπιστούν εγκαίρως οι όποιες ανησυχίες, ώστε να προληφθούν εντάσεις και κοινωνικές αντιδράσεις όταν οι υποδομές δημιουργούνται για να δώσουν λύσεις σε πραγματικά προβλήματα της χώρας. Το Λαύριο πρέπει να είναι έτοιμο τον Ιούνιο· πρόκειται για έργο του Ταμείου Ανάκαμψης και για κρίσιμη υποδομή που πρέπει να παραδοθεί εγκαίρως, διότι η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται γρήγορα και απαιτεί τις αναγκαίες υποδομές.

ΕΡ: Θα έχουν την ευκαιρία όσοι μένουν στην περιφέρεια, στο τελευταίο χωριό της περιφέρειας, κάποια στιγμή να έχουν οπτικές ίνες και ευρυζωνικότητα;

ΑΠ: Προ ημερών ανακοινώσαμε την προώθηση του Ultra-Fast Broadband. Σε περιοχές όπως η Καλαμάτα, η Δράμα και η Κομοτηνή ήδη παρέχονται εμπορικές υπηρεσίες που προέκυψαν από το πρόγραμμα UFBB. Παρά τις αντικειμενικές καθυστερήσεις, καθώς το δεύτερο σκέλος υπεγράφη στα τέλη του 2025, η υλοποίηση θα αποδώσει λύσεις μέσα στο 2025-2026. Επιπλέον, υπηρεσίες όπως το Starlink και άλλες δορυφορικές λύσεις θα συμβάλουν στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς, αν και η οπτική ίνα παραμένει η πιο σταθερή και αξιόπιστη επιλογή — γι’ αυτό και προωθούμε το UFBB. Τα προγράμματα Ultra-Fast Broadband και Gigabit είχαν σημαντική συμβολή στην πρόοδο αυτή: βελτιώσαμε τη θέση μας στο ευρωπαϊκό ranking κατά περίπου 22 θέσεις και πλέον οι μέσες ταχύτητες αγγίζουν τα 100 Mbps, έναντι πολύ χαμηλότερων τιμών προηγουμένως, αν και υπάρχει ακόμη δρόμος για περαιτέρω βελτίωση.

ΕΡ: ‘Αλλες κάμερες τεχνητής νοημοσύνης θα δούμε στους δρόμους; Τι feedback έχετε πάρει μέχρι τώρα για αυτές τις κάμερες;

ΑΠ: Ο διαγωνισμός προχωρά: έχει ήδη εκδοθεί η πρόσκληση και καλούμε την ειδική γραμματεία να καταθέσει το τεύχος, ώστε να προχωρήσει η δημοπράτηση μέσω του φορέα μας. Παράλληλα, μόλις λάβουμε το ΟΚ από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, θα τεθούν σε επιχειρησιακή λειτουργία οι κάμερες που εγκαταστήσαμε μαζί με το Υπουργείο Μεταφορών στα λεωφορεία — οι συσκευές καταγράφουν ήδη εδώ και δύο μήνες στοιχεία για την επικίνδυνη οδήγηση. Μετά την ενεργοποίηση από το Υπουργείο, εντός του 2026 θα προκηρυχθούν οι διαγωνισμοί για την επέκταση των συστημάτων. Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς: παραβάσεις σχετικές με τη ζώνης ασφαλείας, εκτεταμένη παράβαση του κόκκινου σηματοδότη και επικίνδυνες μανούβρες που απεικονίζονται σε βίντεο — περιστατικά που κόβουν την ανάσα, όπως μηχανάκια που επιχειρούν να φύγουν στο κόκκινο και παγιδεύονται ανάμεσα σε διερχόμενα οχήματα. Η χρήση κινητού φαίνεται να μειώνεται, αλλά η συστηματική μη χρήση ζώνης και το «βαθύ κόκκινο», δηλαδή η διέλευση αρκετά δευτερόλεπτα μετά την ένδειξη κόκκινο, αποτελεί μείζονα παράγοντα επικινδυνότητας και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

* Τεχνητή Νοημοσύνη, Fake News και Προστασία Πολιτών *

ΕΡ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη συζητείται έντονα. Υπάρχει σχέδιο για δέουσα λογική νομική ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης και προστασίας των πολιτών;

ΑΠ: ‘Ανοιξε μια σημαντική συζήτηση μετά το πρόσφατο συνέδριο, όπου αναδείχθηκε το ζήτημα της πληροφορίας που διακινείται και του βαθμού στον οποίο αυτή είναι αυθεντική ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης. Δεδομένου ότι οι ειδήσεις και τα οπτικοποιημένα μέσα κυριαρχούν στο δημόσιο λόγο, εγείρεται το ερώτημα κατά πόσον τα βίντεο και οι φωτογραφίες που κυκλοφορούν είναι πραγματικά· γι’ αυτό εξετάζουμε τεχνικές όπως το watermarking. Υλοποιούμε επίσης ένα ενδιαφέρον πρόγραμμα σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών για την παρακολούθηση του τι λέγεται, γράφεται και διαδίδεται στα social media, για την Ελλάδα στο εξωτερικό, με στόχο να διακρίνουμε εάν περιστατικά, όπως αυτό με τη μικρή Μαρία στον Έβρο, προκύπτουν από μεμονωμένες αναρτήσεις ή από οργανωμένα κέντρα αποφάσεων. Υπάρχει διαφορά μεταξύ ακούσιας ή δολίως ψευδούς πληροφόρησης από έναν μεμονωμένο χρήστη και συστηματικών, οργανωμένων εκστρατειών, ιδίως σε κρίσιμες περιόδους όπως σε έντονες μεταναστευτικές κρίσεις ή προεκλογικές φάσεις — φαινόμενα που απασχολούν όλη την Ευρώπη. Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, δεδομένου ότι αποτελούν τους κύριους χώρους ενημέρωσης για τους νέους, έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν εάν ένα περιεχόμενο είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης και να παρεμβαίνουν εγκαίρως. Η νομοθεσία, όπως η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), προβλέπει διαδικασίες καταγγελίας ψευδών ειδήσεων, αλλά στην πράξη, η ταχύτητα διάδοσης καθιστά την εκ των υστέρων διόρθωση, ανεπαρκή. Γι’ αυτό, κατά την άποψή μου, απαιτείται ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που να υποχρεώνει τις πλατφόρμες — τουλάχιστον σε πρώτη φάση — να αποτρέπουν τη δημοσίευση κατασκευασμένων βίντεο και εικόνων τεχνητής νοημοσύνης και ενδεχομένως να προωθήσει την αυστηροποίηση των κανόνων ταυτοποίησης λογαριασμών, ώστε να περιοριστεί η οργανωμένη διάδοση παραπληροφόρησης.

ΕΡ: Τι γίνεται με τα παραπλανητικά μηνύματα (SMS/Viber) που προσπαθούν να αποσπάσουν χρήματα από τους πολίτες;

ΑΠ: Γίνεται συστηματική δουλειά με τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Φέτος καταφέραμε να περιορίσουμε το φαινόμενο του spoofing, δηλαδή την παραπλάνηση μέσω εμφάνισης ψευδούς αριθμού καλούντος — πρακτική που χρησιμοποιούσαν απατεώνες προσομοιώνοντας τηλεφωνικές κλήσεις από τράπεζες. Παράλληλα συνεργαζόμαστε με τους παρόχους για να αποκλείσουμε μη ασφαλή ή μη πιστοποιημένα κέντρα αποστολής μηνυμάτων, αν και τεχνικά αυτό δεν είναι εύκολο και απαιτεί διαρκή προσπάθεια, καθώς κάθε τόσο εμφανίζονται νέα τέτοια κέντρα. Η ενημέρωση των πολιτών παραμένει κρίσιμη: πρέπει να αποφεύγουν να ανοίγουν συνδέσμους όταν δεν είναι βέβαιοι για τον αποστολέα, καθώς οι επιθέσεις είναι όλο και πιο πειστικές και πλήττουν ακόμη και μορφωμένους ή νεότερους χρήστες. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα SMS — περιλαμβάνει Viber, κλωνοποιημένες σελίδες τραπεζών και άλλες τεχνολογίες που εκμεταλλεύονται οι απατεώνες — και δεν υπάρχει μαγική λύση για την πλήρη εξάλειψή του. Γι’ αυτό συνεργαζόμαστε με τους παρόχους για να κλείσουμε κενά και να μειώσουμε τις ευκαιρίες κατάχρησης των δικτύων επικοινωνιών.