Καισαριανή: Αυθεντική η συλλογή Χόιερ – Το παρασκήνιο της συμφωνίας και τα επόμενα βήματα

Αυθεντικές είναι οι φωτογραφίες με τους 200 πατριώτες λίγα λεπτά πριν εκτελεστούν στην Καισαριανή την πρωτομαγιά του 1944.

Αυτό αποφάνθηκαν οι εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού, μετά τη μακροσκοπική εξέταση της συλλογής Χόιερ, που αριθμεί τελικά 262 φωτογραφικά ντοκουμέντα. Ήδη υπογράφηκε προσύμφωνο με τον Βέλγο συλλέκτη για την απόκτησή τους από το ελληνικό κράτος.

Το υπουργείο Πολιτισμού υπέγραψε προσύμφωνο για την απόκτηση της συλλογής φωτογραφιών που ο υπολοχαγός της Βέρμαχτ τράβηξε στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της θητείας του το 1943-1944. Ανάμεσά τους βρίσκονται και οι φωτογραφίες από το δρόμο προς την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ανέφερε ότι «η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».

Νωρίτερα, το ειδικό κλιμάκιο, από στελέχη κι εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκαν με τον Βέλγο συλλέκτη στη Γάνδη, για να διαπιστωθεί η γνησιότητα των φωτογραφιών. Μετά την επικύρωση της γνησιότητας αυτών των φωτογραφιών, το υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε στις διαπραγματεύσεις για την απόκτησή τους.  

Οι φωτογραφίες των 200 εμφανίστηκαν προς δημοπράτηση στον διαδικτυακό τόπο eBay το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, με  ιδιοκτήτη τον συλλέκτη Τιμ ντε Κράνε, ο οποίος μέσω της εταιρείας του προσέφερε προς πώληση μέρος της συλλογής. Δύο ημέρες μετά την δημοσιοποίηση των φωτογραφιών στην Ελλάδα, ο συλλέκτης απέσυρε τις 12 φωτογραφίες.

262 ιστορικά ντοκουμέντα αριθμεί η συλλογή Χόιερ

Η επίσκεψη των εμπειρογνωμόνων στο ΥΠΠΟ στη Γάνδη αποκάλυψε ότι η συλλογή του Βέλγου συλλέκτη απαριθμεί συνολικά 262 φωτογραφίες, καθώς και κάποια έντυπα που ο υπολοχαγός της Βέρμαχτ Χόιερ είχε περιλάβει σε αυτή.

Ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, σημείωσε στο ΕΡΤnews ότι «δεν είναι μόνο αυτές οι φωτογραφίες που είδαμε, αλλά είναι άλμπουμ φωτογραφιών. Οπότε είναι ένα ιστορικό κειμήλιο που πρέπει να έρθει στην Ελλάδα».

Για τις τεχνικές μεθόδους μέσω των οποίων επιβεβαιώνεται η αυθεντικότητα των φωτογραφιών, μίλησε στο ΕΡΤnews η καθηγήτρια Βασιλική Κόκλα, τονίζοντας ότι «υπάρχουν τρόποι να μπορέσουμε να αξιολογήσουμε αν βρίσκονται σε αυτή την εποχή, οι οποίες σχετίζονται με την δομή τόσο της ίδιας της φωτογραφίας όσο και με διάφορες ενδείξεις που υπάρχουν στην πίσω πλευρά του φωτογραφικού χαρτιού».

Από τις 262 φωτογραφίες, δόθηκαν στη δημοσιότητα ορισμένες από αυτές. Πρόκειται για αυτές που είχαν αναρτηθεί στο ebay και αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των θυμάτων πριν πέσουν από τα πυρά των ναζιστικών δυνάμεων κατοχής μέσα στο σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Μέσα στη συγκεκριμένη συλλογή των 262 φωτογραφιών στο σύνολο υπάρχουν πολλά ντοκουμέντα και φωτογραφικά αλλά και κάποια έντυπα του συγκεκριμένου Γερμανού υπολοχαγού και μάλιστα απεικονίζονται και οι σημαίες οι ναζιστικές, ακόμη και σε εμβληματικά σημεία.

Συγκλονιστικές μαρτυρίες

Από τους πρώτους που αναγνωρίστηκαν είναι ο Σπήλιος Αμπελογιάννης, που πρωτοστάτησε στην αντιστασιακή δράση κατά των Γερμανών. Πηγαίνοντας στο εκτελεστικό απόσπασμα έγραψε μήνυμα σε ένα μαντήλι…ότι πεθαίνει σαν Ελληνας, έτσι πεθαίνουν οι τίμιοι άνθρωποι, ζήτω ο ελληνικός λαός».

Ο Νικόλαος Σοφιανός, ανιψιός του Σπήλιου Αμπελογιάννη, δήλωσε ότι «γεννήθηκε στο Αμπελοχώρι Ηλείας.Βρέθηκε στην Αθήνα εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Είχε μία δράση βγαίνοντας και μιλώντας ότι πρέπει ο λαός να αντισταθεί στον κατακτητή. Έβγαζε λόγους στους κινηματογράφους, χτυπούσε τις καμπάνες. Ο ίδιος είχε γίνει στόχος και τον κυνηγούσαν».

Με συγκίνηση μιλά και για την δική του, όπως λέει κληρονομιά, ο εγγονός που Δημήτρη Κυριακούδη, από τις Σέρρες, που μετά την εξορία και την φυλάκιση, εκτελέστηκε από τους ναζί στην Καισαριανή.

Ο εγγονός του, Δημήτρης Κυριακούδης, «Έχω την κληρονομιά και την τιμή να φέρω το όνομα του παππού μου. Διαμόρφωσε συνολικά τον αξιακό μας χάρτη σαν οικογένεια, το επικοδόμημα το ιδεολογικό, το πολιτικό».

Οι φωτογραφίες έχουν χαρακτηριστεί «μνημείο» από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων.

Ανακουφισμένος και χαρούμενος δηλώνει ο Βέλγος συλλέκτης

Την ικανοποίησή του για την αίσια έκβαση της υπόθεσης εξέφρασε ο Βέλγος συλλέκτης Τιμ ντε Κράενε, μετά την επίσημη πιστοποίηση της αυθεντικότητας της συλλογής του. Πρόκειται για ένα σπάνιο σύνολο 262 φωτογραφιών που αποτυπώνουν την Ελλάδα της περιόδου 1943-1944 και αποτελούν πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια.

Σε δηλώσεις του στο ΕΡΤnews, αμέσως μετά τη συνάντηση με στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, ο κ. ντε Κράνε εμφανίστηκε ανακουφισμένος, τονίζοντας: «Είμαι χαρούμενος που οι διαδικασίες ολοκληρώθηκαν. Καταλήξαμε σε συμφωνία και δεν επιθυμώ να προβώ σε περαιτέρω δηλώσεις μέχρι την οριστική διευθέτηση του θέματος».

Ο συλλέκτης εμφανίστηκε ιδιαίτερα πιεσμένος από το βάρος της δημοσιότητας, ωστόσο υπήρξε απόλυτα συνεργάσιμος με τις ελληνικές αρχές, αποδεχόμενος την πρόταση για τη διάσωση των ιστορικών τεκμηρίων. Ο ίδιος δεν περίμενε όλη αυτή την έκταση δημοσιότητας και από την ελληνική πλευρά αλλά και από τον βελγικό Τύπο.

Η συνάντηση έλαβε χώρα στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ στη Γάνδη το οποίο εξυπηρετούσε και τις δύο πλευρές. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο συλλέκτης δεν ήθελε η συνάντηση να πραγματοποιηθεί στο γραφείο του προκειμένου να μη δημοσιοποιηθούν προσωπικά στοιχεία.

Οι μαραθώνιες διαπραγματεύσεις διήρκεσαν έξι ώρες. Στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες βρέθηκαν στη Γάνδη προκειμένου να διαπιστώσουν την γνησιότητα αυτών των φωτογραφιών. Αφού ολοκληρώθηκε αυτή η διαδικασία, υπογράφηκε το προσύμφωνο.

Οι συζητήσεις θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες προκειμένου να επικυρωθεί αυτή η συμφωνία που θα φέρει πίσω επίσημα όλα τα ντοκουμέντα.

Ανταπόκριση: Έλενα Αποστολίδου

Ρεπορτάζ: Ιοκάστη Αλειφεροπούλου, Ματίνα Καλτάκη, Ειρήνη Κυρίτση, Αδαμαντία Λιόλιου