Έρευνα του ΕΡΤnews Radio 105,8 για το χθεσινό black out στο FIR Αθηνών: Τι λένε οι ειδικοί για τα σενάρια και τα αναπάντητα ερωτήματα

«Τα προβλήματα ξεκίνησαν γύρω στις 9 η ώρα το πρωί τοπική και ήταν προβλήματα και σε συχνότητες και σε τηλεφωνικές γραμμές και σε μισθωμένα κυκλώματα που δεν έχουν καμία σχέση με τις συχνότητες και επιλύθηκαν με κάποιο «μαγικό τρόπο», δεν θέλω να πω την έκφραση αυτή, δεν είναι δόκιμη αλλά πέντε η ώρα περίπου το απόγευμα, όλα μαζί, την ίδια χρονική στιγμή, ησύχασε και το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο και αυτό που φάνηκε στην αρχή σαν παρεμβολές, γιατί κάποιοι πομποί διεγείρονταν και έμεναν μόνιμα ανοιχτοί και κάποιοι δέκτες λάμβαναν μόνιμα σήμα και αυτό επιβάρυνε το σύστημα» ανέφερε ο Πρόεδρος της Ένωσης Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας της ΥΠΑ Κωνσταντίνος Κανδεράκης, για όσα έγιναν εχθές στον ελληνικό εναέριο χώρο και έφεραν αναστάτωση σε αεροδρόμια και ταξιδιώτες.  

Μιλώντας στο ΕΡΤnews Radio 105,8 και στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου, ο κ. Κανδεράκης τόνισε πως «έτσι όπως έγινε, τουλάχιστον η δικιά μας εμπειρία, γιατί δεν κάναμε κάποια εξαναγκασμένη επανεκκίνηση σε όλο το ραδιοτηλεφωνικό σύστημα, δείχνει ότι οφειλόταν στο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο».

Όταν ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε στον ΟΤΕ, ο κ. Κανδεράκης απάντησε «ναι. Αυτό δείχνει τώρα η εμπειρία, έτσι όπως το είδαμε, γιατί εμείς δεν κάναμε κάποια εξαναγκασμένη επανεκκίνηση στο σύστημα και όπως διορθώθηκαν τα προβλήματα στις συχνότητες όπου οι πομποί μας διεγείρονταν από κάποιο σήμα και αυτό έβγαινε στον αέρα και σε συνεργασία με την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, με τα δικά της συστήματα και τα δικά της ραδιογωνιόμετρα και τα δικά της συστήματα που έχει βάλει σε τοπικά, σε κάποια σημεία της Ελλάδας έβλεπε κάποιες παρεμβολές, δηλαδή, μπορεί να φάνηκε λίγο άκομψο έτσι όπως διατυπώθηκε, αλλά έτσι κατά κάποιο τρόπο φαινόταν αρχικά».

Ως προς τος το πώς εξελίχθηκε η βλάβη, ανέφερε «ήταν μια ακούσια δημιουργία, δηλαδή διεγείρονταν οι πομποί, αλλά σίγουρα δεν το δημιουργούσε αυτό το δικό μας σύστημα. Σαν να ήταν πατημένο, όπως έχουμε ένα γουόκι τόκι και πατάμε το κουμπί για να μιλήσουμε, ήταν σαν να ήτανε μόνιμα πατημένο το κουμπί και κάποιες συχνότητες να εκπέμπουν διαρκώς και κάποιες άλλες να λαμβάνουν διαρκώς και να μπαίνουν και να φέρνουν μέσα στο σύστημα θόρυβο και όλο αυτό, παραλίγο να καταρρεύσει το σύστημα. Αλλά όμως το κρατήσαμε όρθιο και δεν χρειάστηκε να το κάνουμε ούτε επανεκκίνηση, ούτε reset.

Οπότε ναι, τα συστήματα είναι παλιά, ναι, πρέπει να αλλαχθούν. Ναι, χρειάζονται επενδύσεις. Όμως στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή δεν ήταν συστημικό, δικό μας το πρόβλημα».

Σε σχέση με το πώς προκλήθηκε και το πώς διορθώθηκε η βλάβη, σημείωσε πως αυτό είναι σε φάση διερεύνησης, ενώ για το ενδεχόμενο να υπήρξε κάποια δολιοφθορά, ανέφερε «δεν φαίνεται αυτή τη στιγμή, δεν είναι και η δικιά μου θέση τέτοια, εγώ δεν θέλω να τροφοδοτήσω τέτοια σενάρια. Δεν φαίνεται αυτό το πράγμα προς το παρόν, αλλά δεν είναι και η δικιά μας θέση αυτή,  εμείς αυτοί που θα το αναδείξουμε αυτό το πράγμα».

«Εμείς είπαμε και σε κάποιες άλλες συνεντεύξεις ότι ήταν εξωγενής παράγοντας, με την έννοια όμως όχι εξωγενή, χωρίς να θέλουμε να τροφοδοτήσουμε αυτά τα σενάρια, ότι δεν ήταν συστημικό το πρόβλημα. Αναγνωρίζοντας βέβαια ότι τα συστήματα είναι παλιά, αλλά επειδή το μέσο, ο αέρας είναι ένας και πολλοί είπαν γιατί δεν υπήρχαν εφεδρικά, ναι υπήρχαν εφεδρικά συστήματα, αλλά σε μία συχνότητα η συχνότητα είναι μία. Δέκα κεραίες να έχω σε όλη την Ελλάδα διάσπαρτες αν το σήμα από το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο είναι επιβαρυμένο, όλες οι κεραίες θα λαμβάνουν το ίδιο σήμα ανεξάρτητα αν ανήκουν στο ίδιο ή στο εφεδρικό σύστημα» συμπλήρωσε.

Υπάρχουν οι αρμόδιοι φορείς και οι υπηρεσίες οι οποίες μπορούν να δουν αν υπήρξε παρεμβολή, επισήμανε, ωστόσο τώρα δεν φαίνεται κάτι τέτοιο σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με όσα ανέφερε.

«Όλα τα συστήματα έχουν ευπάθειες. Εγώ θέλω να αναδείξω τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα διότι εδώ, υπάρχει ένα σχέδιο δράσης για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων, το οποίο έχει έναν ορίζοντα τριετίας και είναι ένας συμπυκνωμένος χρόνος για επενδύσεις που έπρεπε να γίνουν τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Είναι μια δύσκολη εξίσωση τα επόμενα τρία χρόνια. Και πρέπει η ΥΠΑ να επενδύσει και στον ανθρώπινο παράγοντα. Θέλω να αναδείξω δηλαδή, δεν μπορεί να μιλάμε μόνο για τα συστήματα, τα συστήματα θα έχουν ευπάθειες, είτε είναι καινούργια είτε είναι παλιά, έχουν ευπάθειες. Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι αυτός που τα κρατάει όρθια και τα συντηρεί. Δηλαδή δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις και αυτόματα κουμπιά, δεν υπάρχουν» είπε καταλήγοντας ο κ. Κανδεράκης, επισημαίνοντας ότι προφανώς πρέπει να εκσυγχρονιστούν τα συστήματα ωστόσο, στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή το πρόβλημα δεν ήταν συστημικό.

«Τα προβλήματα μπορούμε να τα δούμε, το ποτήρι να το δούμε και μισοάδειο και μισογεμάτο. Εγώ μπορώ να πω ότι δεδομένων των συνθηκών πήγαμε καλά, με την έννοια ότι με ασφάλεια, αντιλαμβάνομαι την ταλαιπωρία του κόσμου, ότι με ασφάλεια δρομολογήθηκαν οι πτήσεις και προφανώς θα υπάρξουν γκρίνιες, προφανώς υπάρχει αναστάτωση, αλλά εμάς μέλημά μας πρώτον είναι να γίνουν όλα με ασφάλεια, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να γίνει εκκένωση του εναέριου χώρου» τόνισε.

«Εμείς σαν εργαζόμενοι δεν έχουμε αποκλείσει τίποτα. Εμείς περιμένουμε την υπηρεσία ή τους αρμόδιους φορείς, την πολιτική ηγεσία και τον εισαγγελέα πλέον, ο οποίος έχει αναμειχθεί στην υπόθεση, να κάνουν την ΕΔΕ να κάνουν την έρευνα να βγει ένα σοβαρό πόρισμα, να καταλάβουμε κι εμείς τι έχει γίνει» ανέφερε η αντιπρόεδρος Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Όλγα Τόκη, ερωτηθείσα στην εκπομπή «Σεμνά και Ταπεινά» με τον Γιώργο Κακούση και τον Δημήτρη Πετρόπουλο, κατά πόσο αποκλείεται το ενδεχόμενο κακόβουλης ενέργειας.

«Ξαφνικά είχαμε πτώση, είχαμε αδυναμία, μάλλον, επικοινωνίας με τα πληρώματα σε πολλές συχνότητες μαζί, το οποίο καταλαβαίνετε ότι καθιστά δυνατή την επικοινωνία και το να λάβουν εντολές τα αεροπλάνα και να διαχωριστούν από τα άλλα αεροπλάνα τα οποία πετούν στην περιοχή. (…)

Υπήρχαν δεκάδες αεροσκάφη. Ήταν μία μέρα η οποία είχε αρκετή κίνηση, Κυριακή μετά τις γιορτές, επιστρέφουν στο εξωτερικό, επιστρέφουν στην Ελλάδα κλπ κλπ. Υπήρχαν πάρα πολλά αεροσκάφη για τις ημέρες αυτές, ωστόσο οι συνάδελφοι κατάφεραν, βρήκαν εναλλακτικές συχνότητες, συνόδεψαν τα αεροπλάνα και ότι προσγειώθηκαν με ασφάλεια και επειδή κανένα δελτίο τύπου δεν τα είπε αυτά ούτε της ΥΠΑ, ούτε του υπουργείου, αναγνώρισε έστω κάτι στους εργαζόμενους να πει, μπράβο ρε παιδιά, ευχαριστούμε, κάτι έγινε, τα καταφέρατε» συνέχισε η κ. Τόκη.

Σημείωσε ακόμη, πως η συχνότητα της προσέγγισης της Αθήνας λειτουργούσε κανονικά, άρα ένα αεροσκάφος το οποίο εκτελούσε ήδη κίνηση καθόδου για να προσγειωθεί, προσγειώθηκε κανονικά και όσα αεροπλάνα βρισκόντουσαν εντός της τερματικής περιοχής της προσέγγισης προσγειώθηκαν κανονικά.

Ως προς το κατά πόσο υπήρξε πραγματικός αντικειμενικός κίνδυνος στον αέρα, είπε πως «κίνδυνος, μπορεί να είναι και σε ομαλή κατάσταση, μπορεί να είναι οποτεδήποτε. Δεν μπορείς να προβλέψεις τον κίνδυνο ή τον μη κίνδυνο, αλλά μια κατάσταση η οποία δεν είναι ομαλή, δεν είναι νορμάλ, δημιουργεί ένα παραπάνω στρες».

«Τα πρώτα λεπτά ήταν ο εφιάλτης κάθε ελεγκτή. Έπρεπε να βρει έναν τρόπο να μπορέσει να επικοινωνήσει έστω σε κάποια συχνότητα με το αεροπλάνο για να το καθοδηγήσει ασφαλώς και να μην εμπλακεί με κάποιο άλλο» περιέγραψε η κ. Τόκη, επισημαίνοντας ότι από τα εφεδρικά συστήματα  δεν λειτούργησε τίποτα.

Σχετικά με το υπάρχουν σύστημα, ερωτηθείσα σχετικά είπε χαρακτηριστικά «έχει τοποθετηθεί δεκαετίες πριν, τρεις σίγουρα. Αεροπορικά είμαστε έτη φωτός μακριά.

Τριάντα χρόνια στον αεροπορικό χώρο και την τεχνολογία του aviation είναι έτη φωτός. Είναι πολύ παλιό.

Και η αλήθεια είναι ότι εμείς βιώνουμε προβλήματα στις συχνότητες κάθε μέρα, κάθε μέρα έχουμε συχνότητες εκτός λειτουργίας, κάθε μέρα, συχνότητες με θορύβους, κάθε μέρα συχνότητες με παρεμβολές.

Αλλά δεν τα έχουμε δει σε αυτή την ένταση και γι’ αυτό περιμένουμε το πόρισμα. Γιατί εμείς πραγματικά, εφόσον θα αναμειχθεί και ο εισαγγελέας, θέλουμε πάρα πάρα πολύ να διαβάσει τα δελτία συμβάντων και τα δελτία ραδιο-βοηθημάτων που συμπληρώνονται καθημερινά στις βάρδιες για να δει πόσο απαράδεκτη είναι η κατάσταση στα ραδιο-βοηθήματα και στα συστήματα επιτήρησης. Γιατί αυτά όλα καταγράφονται. Δεν είναι ότι τα λέμε εμείς τώρα, εδώ.  (…)

Εμείς, οι ελεγκτές, πρακτικά είμαστε οι θεματοφύλακες της ασφάλειας.

Όταν τα μηχανήματα αστόχησαν, ο άνθρωπος, οι ελεγκτές ήταν αυτοί που φρόντισαν την όδευση, την προσγείωση κλπ κλπ.».

Απαντώντας στο κατά πόσο ταξιδεύουμε με ασφάλεια, η κ. Τόκη είπε χαρακτηριστικά «αυτή είναι η δουλειά μας. Ταξιδεύουμε με ασφάλεια με τα μηχανήματα που έχουμε.

Η ζήτηση για να ταξιδεύουμε στην Ελλάδα είναι τεράστια. Τα μηχανήματα τα οποία έχουμε, τα συστήματα κλπ δεν μπορούν να την υποστηρίξουν. Οπότε προκειμένου να ταξιδεύουμε με ασφάλεια και να προσπαθήσουμε εμείς σαν ελεγκτές να εγγυηθούμε την ασφάλεια, μπαίνουν οι απαραίτητοι περιορισμοί, εξ ου και έχουμε τις καθυστερήσεις το καλοκαίρι, γιατί τα συστήματά μας και ο εναέριος χώρος δεν μπορεί να εξυπηρετήσει όλον τον όγκο αυτών των ταξιδιωτών που θέλουν να ταξιδέψουν με ασφάλεια, οπότε περιορίζεται μέχρι το βαθμό εκείνο που όντως μπορούμε να πούμε ότι είναι ασφαλές».

Ερωτηθείς στην ίδια εκπομπή και στο ίδιο ερώτημα, αν είναι ασφαλές το ταξίδι με αεροπλάνο,  ο Φαίδων Καραϊωσηφίδης, αεροναυπηγός και διευθυντής του περιοδικού «ΠΤΗΣΗ και ΔΙΑΣΤΗΜΑ» τόνισε «για μένα, ταξιδεύαμε και χθες με ασφάλεια. Απλώς δεν ταξιδεύαμε, διότι υπήρξε η απόφαση να κλείσει το FIR. Ειδοποιήσαμε το κοντρόλ να μην βάζει αεροπλάνα. Δεν μπορούσαμε να διώξουμε τα αεροπλάνα που ήταν στην τερματική περιοχή προσγειώθηκαν, άρα δεν υπήρχε θέμα ασφάλειας. (…) Δεν ήταν κανονική κατάσταση. Ήταν μια ανώμαλη κατάσταση στην οποία άνθρωποι που είχαν εκπαιδευτεί για να την αντιμετωπίσουν, την αντιμετώπισαν με μεγάλη επιτυχία».

«Αυτό το θέμα δεν πρόκειται να τελειώσει εδώ. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν επωμιστεί τώρα στους ώμους τους το έργο του να λύσουν το πρόβλημα που δημιουργήθηκε» συνέχισε.

Οι αεροπορικές εταιρείες έπαθαν ζημιές εκατομμυρίων, σημείωσε και η κ. Τόκη. «Οι πτήσεις που ακυρώθηκαν, πτήσεις που καθυστέρησαν, οι επιβάτες που έμειναν εδώ, τα ξενοδοχεία που θα ζητήσουν, αποζημιώσεις, μιλάμε για ζημιές εκατομμυρίων για τις αεροπορικές εταιρείες» ανέφερε.

Οι εταιρίες, επισήμανε ο κ.Καραϊωσηφίδης θα στραφούν για απώλεια εσόδων και αποζημιώσεις εναντίον του Ελληνικού δημοσίου. «Έχει ξανασυμβεί σε πολλές χώρες. Το έχουμε ζήσει. Τα δικαστήρια μετά θα αρχίσουν να κατανέμουν ευθύνες και κυρίως οικονομικές αποζημιώσεις» πρόσθεσε.

Όσο αφορά το τι εκτυλίχθηκε, ο κ. Καραϊωσηφίδης είπε χαρακτηριστικά: «εγώ θα σταματήσω σε δύο πράγματα. Η λέξη παρεμβολή χρησιμοποιήθηκε εγκληματικά από όποιον έγραψε το δελτίο Τύπου της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας. Επειδή ασχολούμαι πολλά χρόνια και με την άμυνα, παρεμβολή σημαίνει εκπομπή. Και εκπομπή δεν υπήρξε.

Αυτό που είναι πιο ακριβές είναι αυτό που ειπώθηκε στην δεύτερη ανακοίνωση, που μάλλον δεν το σκέφτηκαν αυτοί που έγραψαν την πρώτη και μιλούσαν για θόρυβο. Ο θόρυβος είναι ενδογενής. Δηλαδή το σύστημα αυτό καθ’ εαυτό είχε πρόβλημα σε κάποιο του κομμάτι και δημιουργούσε θόρυβο και αδυναμία επικοινωνίας.

 Εγώ θα έλεγα ότι περιγράφεται με μεγάλη ακρίβεια, αλλά με τις πληροφορίες που έχουμε. Διότι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας στις τρεις ανακοινώσεις τις οποίες έκανε, εγώ όπως τις διαβάζω και σαν δημοσιογράφος, είναι αυτό που λέμε να απαλύνουμε λίγο τα πράγματα, να μην ρίξουμε ευθύνες, αφήστε να το δούμε τι γίνεται» .

«Εγώ σαν διερευνητής δεν μπορώ να αποκλείσω τίποτα γιατί δεν έχω όλα τα στοιχεία» απάντησε στο κατά πόσο υπάρχει η πιθανότητα της κακόβουλης ενέργειας.

«Από την άλλη πλευρά, μου φαίνεται πιθανότερο και ακούω πάντοτε τους τους συνδικαλιστές αλλά και τους ελεγκτές, όπου τους ακούω βγάζω ό, τι άλλο λέγεται, αλλά ακούω πάντοτε τα περί παλαιότητας του συστήματος. Εγώ θυμάμαι το 91 όταν τοποθετήθηκε το σύστημα, θυμάμαι το 97 όταν υλοποιήθηκε η 2η φάση, θυμάμαι αρκετές από τις παρεμβάσεις και το υπουργείο το ίδιο πριν από 3 εβδομάδες 4 είχε ανακοινώσει ότι υπάρχει ο προγραμματισμός για τον εκσυγχρονισμό μέχρι το 2028.

Αλλά εμένα μου έκανε εντύπωση αυτό που ειπώθηκε ότι το πρωτεύον και δευτερεύον σύστημα και μιλάμε για το πρωτεύον με τους 12 σταθμούς και το δευτερεύον με τους 7, τίποτε δεν λειτούργησε. Αν αυτό είναι πραγματικότητα, τότε το πρωτεύον και το δευτερεύον σύστημα που το δευτερεύον, το εφεδρικό, είχε ακριβώς την έννοια να αναλάβει σε περίπτωση αστοχίας του πρωτεύοντος, δεν λειτούργησε.

Δεν έχουμε αρκετές πληροφορίες αυτή τη στιγμή και οι ανακοινώσεις της ΥΠΑ δημιούργησαν πολύ μεγαλύτερα ερωτήματα από αυτά που απάντησαν. Δεν έχουμε αρκετές πληροφορίες για να απαντήσουμε την πραγματική αιτία. Αλλά, παρεμβολές από εξωτερική πηγή, επειδή ρώτησα πάρα πολύ κόσμο που ασχολείται με ραδιοτηλεφωνία στην περιοχή της Στερεάς Ελλάδος, αυτό που άκουγαν από τις συσκευές που και εγώ έχω μια και παρακολουθώ τις συχνότητες τις αεροπορικές ήταν θορύβους εκπομπής από το ίδιο το σύστημα. Δεν ήταν εξωτερική παρεμβολή. Αυτή την εντύπωση έχω εγώ.

Άκουγαν το σύστημα να δυσλειτουργεί. Αυτή ήταν η εντύπωση που αποκομίσαμε με ό,τι πληροφορίες έχουμε» συμπλήρωσε.

«Να προσθέσω κάτι που είναι σημαντικό. Εδώ πέρα εμπλέκονται και άλλοι φορείς εκτός από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, σαν υπεργολάβοι. Για παράδειγμα, οι ραδιοζεύξεις οι οποίες υπάρχουν ανάμεσα στους σταθμούς εκπομπών και λήψεων, ανήκουν εκτός από μία, οι υπόλοιπες είναι COSMOTE.

Άρα εμπλέκεται. Δηλαδή το να κάνει η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, ΕΔΕ μου θυμίζει παλαιότερα που μετά από περιστατικά, ατυχήματα και δυστυχήματα, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας έκανε διερεύνηση περιστατικών όταν η ίδια εμπλεκόταν στο άλλο πρόβλημα και στο ατύχημα. Εδώ πέρα χρειάζεται φορέας που είναι πιο ψηλά από αυτούς» προσέθεσε καταλήγοντας.

«Νομίζω ότι δεν μας έχουν βοηθήσει να βγάλουμε άκρη. Και ο κύριος Κανδεράκης νωρίτερα ήταν αποκαλυπτικός, αν διαβάσει κάποιος μέσα από αυτά τα οποία είπε» σημείωσε ο πιλότος και δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης  Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές».

«Προφανώς αυτό το οποίο συναντήσαμε χθες ήταν κάτι απότομο, ξαφνικό, μεγάλης κλίμακας και ουσιαστικά στη δική μου εμπειρία που πετάω 37-38 χρόνια, δεν έχω συναντήσει ποτέ τέτοιου εύρους, ουσιαστικά, κατάπτωση συστήματος» επισήμανε.

Ως προς την άποψη που εξέφρασε ο κ. Κανδεράκης νωρίτερα, ότι η βλάβη αφορούσε στο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο, ο κ. Κωνσταντέλλος σημείωσε «αυτό χρήζει πολλές ερμηνείες, υπό την έννοια ότι το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο είναι του ΟΤΕ».

«Ο ΟΤΕ είναι ο πρώτος ο οποίος βγήκε χθες κατά τη διάρκεια του πρώτου διώρου της κρίσης αυτής και είπε ότι το δίκτυο δουλεύει πλήρως και σας καλώ να ‘ρθείτε να δείτε κιόλας ότι δουλεύει. Το δίκτυο δουλεύει σωστά. Τα συστήματα δουλεύουν σωστά.

Έρχεται μια ανακοίνωση η οποία βγαίνει από την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία είναι και η καθ’ ύλην αρμόδια, είναι ο πάροχος υπηρεσιών αεροναυτιλίας στη χώρα, δηλαδή και τα επίγεια βοηθήματα ναυτιλίας και τα ραντάρ και οι ραδιοσυχνότητες επικοινωνιών, έρχεται και λέει ότι έγινε μια γιγάντια παρεμβολή, η οποία ουσιαστικά έθεσε εκτός ενέργειας σχεδόν το σύνολο των συχνοτήτων. Γιατί τα αεροδρόμια σε επίπεδο πύργου ελέγχου είχαν συχνότητες; Ουσιαστικά για να καταλάβει ο κόσμος πάνω από τα 10.000 πόδια, τα αεροσκάφη δεν είχαν δυνατότητα να επικοινωνήσουν και έπρεπε να χρησιμοποιήσουν τις διαδικασίες που έχουμε στην αεροπορία για την απώλεια επικοινωνιών. Αυτό έρχεται και το αναφέρει κατ’ αυτόν τον τρόπο, μας καθοδηγεί τη σκέψη, όπως ακούσαμε νωρίτερα, υπάρχουν καθ ύλην αρμόδιοι, υπάρχει η Αρχή Κυβερνοασφάλειας, η οποία προφανώς έχει εμπλακεί και θα μας πει τι ακριβώς έχει γίνει, αν έχει γίνει κάτι, γιατί το υβριδικό πεδίο και η υβριδική απειλή είναι πάντα ζώσα. Ειδικότερα σε αυτό το ασταθές περιβάλλον το γεωπολιτικό, στο οποίο ζούμε» εξήγησε.

Ως προς το αν αποκλείει το ενδεχόμενο δολιοφθοράς, ανέφερε «προφανώς και δεν μπορώ να το αποκλείσω και μάλιστα, αυτό το οποίο μου δημιουργεί, σε όλους μας που γνωρίζουμε αεροπορία, μια αλγεινή εντύπωση, είναι ότι μιάμιση ώρα μετά, αυτή η σχεδόν ξεκάθαρη τοποθέτηση για κάτι μαζικό, δυνατό και σε επίπεδο παρεμβολών που συνέβησαν την ίδια στιγμή σε όλες τις συχνότητες με τον ίδιο τρόπο και προφανώς σταμάτησαν την ίδια χρονική στιγμή, στην επόμενη ανακοίνωση μετά από μία ώρα και ένα τέταρτο, ξαφνικά έγινε τεχνικό πρόβλημα. Τι από τα δύο υπάρχει; (…)

Η επικοινωνία αυτή πρέπει να είναι πολύ προσεκτική. Εάν δεν ξέρουμε, λέμε, δεν ξέρουμε, διερευνούμε. Το να βγούμε και να πούμε ο καθένας στην προσπάθειά του να αποσείσει τις ευθύνες από πάνω του, δεν είναι θέμα ευθυνών σήμερα, πρέπει να δούμε τι ακριβώς έγινε, όχι για κανένα άλλο λόγο, όχι για να πούμε ότι εσύ φταις, απλά για να θωρακιστούμε και να μην ξαναγίνει».

«Αυτά τα πράγματα πρέπει να βγει κάποιος και να μας να διαβεβαιώσει, την κοινή γνώμη, ότι η κρίσιμη αυτή υποδομή είναι θωρακισμένη από υβριδικές απειλές. Το οφείλει να το κάνει, διότι άλλως πώς, μπαίνει το σύστημα σε μια απόλυτη ανασφάλεια, πότε θα μας την πέσουν την επόμενη φορά και σε τι κλίμακα και σε τι διάρκεια;

Αυτά τα ζητήματα θέλουν πολύ μεγαλύτερη σοβαρότητα για το πώς ακριβώς θα τα διαχειριστούμε. Το σύστημα είναι απηρχαιωμένο. Το είπε πολύ σωστά και ο κ. Κανδεράκης ότι προσπαθούν να κάνουν σε τρία χρόνια αυτά τα οποία δεν έχουν κάνει τα τελευταία είκοσι. Και είναι ένα σοβαρό ζήτημα αυτό, γιατί πρέπει οι υποδομές οι τεχνολογικές να γίνουν τεχνολογίες αιχμής γιατί όπως σας είπα αυτά δεν συμβαίνουν ούτε σε τριτοκοσμικές χώρες. Εγώ πετώ πάνω από την Μιανμάρ και από το Λάγος και την Καμπότζη, δεν έχει πέσει ποτέ κανένα FIR συνολικά. Έπεσε στην ευρωπαϊκή Ελλάδα και αυτό πρέπει να συνεγείρει τους ανθρώπους που έχουν την ευθύνη, πρώτον, να δουν τι ακριβώς έγινε.

Το μόνο το οποίο μπορούμε να πούμε είναι ότι το σύστημα εγγενώς παρότι παρωχημένο και πεπαλαιωμένο, δεν δυσλειτούργησε. Άρα τι ακριβώς έγινε; Μάτιασαν το σύστημα και κατέρρευσε;

Και το ζήτημα επίσης είναι ότι χτες και οι πιλότοι οι οποίοι έχουν τις δικές τους διαδικασίες αλλά και οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας υπερέβαλαν εαυτόν, το σύστημα λειτούργησε έστω και με τις μηχανικές, τις εξω-αυτοματοποιημένες, τις μηχανικές διαδικασίες. Την επόμενη φορά που θα συμβεί κάτι τέτοιο, δεν ξέρουμε την ένταση, τη διάρκεια και πώς ακριβώς θα αντιδράσουν οι άνθρωποι οι οποίοι θα βρεθούν να πάρουν αυτές τις αποφάσεις.

Άρα είναι κάτι το οποίο πρέπει από σήμερα το πρωί, επειδή υπάρχουν και καθυστερήσεις και σε επίπεδο διαγωνισμών με προσφυγές, ενστάσεις, τα ελληνικά φαινόμενα αυτά, θα πρέπει να μπουν σε απόλυτη προτεραιότητα, η επικαιροποίηση του συστήματος αυτού και των συχνοτήτων και των ραντάρ αφενός και αφετέρου εάν δεν έχει γίνει η θωράκιση αυτής της κρίσιμης κρατικής υποδομής από κυβερνοεπιθέσεις και υβριδικές απειλές, είναι δύο πράγματα τα οποία πρέπει να γίνουν χτες το απόγευμα» τόνισε καταλήγοντας.

Ο αντιστράτηγος ε.α., ειδικός για θέματα Κυβερνοασφάλειας, Γιώργος Παπαπροδρόμου, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινή Παρέα» με την Κατερίνα Σερέτη και τον Διονύση Χατζημιχάλη, είπε αρχικά «το θέμα είναι όντως υπό διερεύνηση, οπότε δεν πρέπει να λέμε πράγματα τα οποία δεν ισχύουν και πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στο τι λέμε συζητώντας για τέτοια θέματα. Από τη δική μου οπτική θα πω ότι  αν υπήρχαν θέματα που άπτονται της κυβερνοασφάλειας από κυβερνοεπιθέσεις κλπ-κάτι το οποίο είχαμε για παράδειγμα το μήνα Σεπτέμβριο σε αεροδρόμια που έλαβαν χώρα στην Ευρώπη-και εκεί ακόμη είχα πει αντίστοιχα όταν με ρώτησαν ότι θα πρέπει να περιμένουμε την διερεύνηση των περιστατικών που στην εξέλιξη της έρευνας αποδείχθηκε ότι είχε σχέση με κακόβουλα λογισμικά τα οποία είχαν επηρεάσει πληροφοριακά συστήματα εταιρειών που συνεργάζονταν, που αφορούσε δηλαδή, το σύστημα της διακίνησης των επιβατών και των συσκευών στο αεροδρόμιο. Οπότε ο αντίκτυπος, είτε είναι από ένα τέτοιο λόγο, είτε από διαφορετικό λόγο που στη συγκεκριμένη περίπτωση συζητάμε, ο αντίκτυπος σίγουρα είναι μεγάλος και αυτό είναι που κάνει μεγάλα, θα έλεγα αισθητά μάλλον τα προβλήματα που προκύπτουν».

Και συμπλήρωσε «από την ανακοίνωση που εξέδωσε η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, αλλά ταυτόχρονα αντίστοιχη ανακοίνωση εξέδωσαν και οι εργαζόμενοι στα ζητήματα αυτά, αντιλαμβάνεστε και εκεί ενδεχομένως να κινείται το θέμα το οποίο συζητάμε, αν αφορά δηλαδή για παράδειγμα αστοχία των συστημάτων του υλικού είναι τεχνικό το ζήτημα και αυτό πιστεύω από την έρευνα θα προκύψει. Επίσης, είναι σημαντικό η συνδρομή, αν προσέξατε στην ανακοίνωση της Ανεξάρτητης Αρχής της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, που θεσμικά, εάν διαβάσουμε για παράδειγμα την τελευταία έκθεση που εκδίδει κάθε χρόνο την ετήσια ανάμεσα στις αρμοδιότητές της είναι ακριβώς αυτή η εποπτεία των ραδιοσυχνοτήτων. Και τεχνικά αυτό έχει τη σημασία του. Κάθε πράγμα έχει τη σημασία του. Οπότε υπάρχει πλαίσιο στη χώρα μας. Μην ξεχνάμε ότι η χώρα μας είναι χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφαρμόζει τους αντίστοιχους κανονισμούς, αλλά μετέχει και σε διεθνή όργανα που αφορούν το παγκόσμιο θα έλεγα φάσμα ραδιοσυχνοτήτων μέσω οργάνων όπως είναι η ITU, αλλά και σε επίπεδο ευρωπαϊκό. Σε ό, τι αφορά δε τις εναέριες μεταφορές, να πούμε ότι οι εναέριες μεταφορές υπάγονται σε κρίσιμους τομείς που καλύπτει το πεδίο προστασίας από πλευράς κυβερνοασφάλειας, αναφέρουμε τώρα. Υπάρχει η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αν συνέτρεχε τέτοια περίπτωση εξ αρχής, θα είχε επιληφθεί η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (…). Αντιλαμβάνεστε εδώ τώρα περισσότερο αυτό που έχει να κάνει είναι ο αντίκτυπος που μας επηρεάζει και η αποκατάσταση αυτής της ομαλότητας. Οπότε θα πρέπει να περιμένουμε τι ακριβώς θα πούνε, που έγκειται το πρόβλημα και από κει και πέρα πιστεύω ότι θα φανεί».

Σε ερώτηση για το αν μπορεί να υπάρξει απόλυτη ασφάλεια, απάντησε τα εξής «στην εποχή που ζούμε με την κορύφωση των τεχνολογιών αυτό που λέγεται κυβερνοχώρος εννοούμε τη συνδεδεμένη πραγματικότητα με την τεχνολογία. 100% ασφάλεια στον πλανήτη πλέον δεν μπορεί να υπάρξει. Αυτό θα πρέπει να το μάθουμε και να εξοικειωθούμε με αυτό. Τι μπορεί να υπάρξει; Μπορεί να υπάρχει η καλύτερη δυνατή ασφάλεια από περιπτώσεις που δεν πήγαν κάποια πράγματα σωστά. Έχει σημασία ο χρόνος αποκατάστασης και επαναφοράς των πραγμάτων. Διότι, θεωρείται δεδομένο ότι οι κυβερνοεπιθέσεις θα υπάρχουν. Κανείς δεν μπορεί να το αποκλείσει, όσο ισχυρή είναι η χώρα (…). Οπότε θα πρέπει πριν πούμε οτιδήποτε κλπ να έχουμε υπόψη μας τις διαδικασίες που ακολουθούνται. Υπάρχουν διαδικασίες που πρέπει οι χώρες να ευθυγραμμίζονται με κανονιστικά πλαίσια, με διεθνείς συνθήκες κλπ. Υπάρχουν πρωτόκολλα διαδικασιών για όλα αυτά τα πράγματα».