Ειρήνη ή νέα σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν: Κρίσιμες συνομιλίες στο Πακιστάν υπό την απειλή «τορπιλισμού» από τα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο

Η τύχη εκατομμυρίων ανθρώπων στη Μέση Ανατολή – αλλά και η πορεία της παγκόσμιας οικονομίας – κρέμονται από το αποτέλεσμα των καθοριστικών συνομιλιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, που ξεκινούν αύριο Σάββατο (11/4) στο Πακιστάν.

Η πρωτεύουσα Ισλαμαμπάντ έχει ουσιαστικά μεταμορφωθεί σχεδόν σε πόλη-φάντασμα, καθώς επιβλήθηκε αιφνιδιαστική διήμερη αργία για λόγους ασφαλείας ενόψει της άφιξης των δύο αντιπροσωπειών, στις πρώτες απευθείας συνομιλίες από την έναρξη του πολέμου. Οι αρχές του Πακιστάν έθεσαν ήδη μια ζώνη αποκλεισμού 3 χλμ. γύρω από το πεντάστερο ξενοδοχείο Serena στο Ισλαμαμπάντ, το οποίο ενημέρωσε όλους τους τρέχοντες επισκέπτες να αναχωρήσουν μέχρι την Κυριακή (12 Απριλίου).

H εύθραυστη εκεχειρία δύο εβδομάδων εξακολουθεί προς το παρόν να ισχύει, ωστόσο οι συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ και η διαφωνία για το αν ο Λίβανος περιλαμβάνεται στη συμφωνία απειλούν να τινάξουν τις συνομιλίες στον αέρα.

Ποιοι συμμετέχουν στις συνομιλίες

Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν το πρωί του Σαββάτου, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο.

Της αμερικανικής αποστολής θα ηγηθούν: ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ

Από την πλευρά της Τεχεράνης, αν και δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση, πληροφορίες θέλουν επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος έχει αναδειχθεί σε βασικό συνομιλητή με την Ουάσινγκτον, ειδικά μετά τις απώλειες ηγετικών στελεχών του καθεστώτος από τις πρόσφατες επιθέσεις.

Το μέτωπο του Λιβάνου και η ανάρτηση του Πακιστανού υπουργού Άμυνας

Ωστόσο, η συμμετοχή των Ιρανών είναι αβέβαιη, έπειτα από τα ισραηλινά πλήγματα που προκάλεσαν πάνω από 300 θανάτους στον Λίβανο προχθές Τετάρτη, θέτοντας σε κίνδυνο την εκεχειρία: καθιστούν «τις διαπραγματεύσεις ανούσιες», δήλωσε ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

«Η διεξαγωγή συνομιλιών με στόχο να δοθεί τέλος στον πόλεμο εξαρτάται από τον σεβασμό από τις ΗΠΑ των δικών τους δεσμεύσεων σε ό,τι αφορά την κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, κυρίως στον Λίβανο», δήλωσε ο Ισμαήλ Μπαγαεΐ, εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Isna.

Τη στιγμή της ανακοίνωσης της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ «του Ιράν, των ΗΠΑ και των συμμάχων τους» -που σήμερα διανύει την τρίτη ημέρα της- το Πακιστάν, χώρα που έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή στη σύγκρουση αυτή με χιλιάδες νεκρούς στη Μέση Ανατολή, τόνισε ότι η εκεχειρία θα εφαρμοστεί «παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Κάτι όμως που απέρριψαν στη συνέχεια οι Ισραηλινοί και οι Αμερικανοί. Ο Τζέι Ντι Βανς έκανε λόγο για «παρεξήγηση» σχετικά με το αν ο Λίβανος περιλαμβάνεται στη συμφωνία, αφήνοντας αιχμές ότι το Ισραήλ θα πρέπει να επιδείξει αυτοσυγκράτηση.

Άλλο εμπόδιο: ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν Χαουάτζα Ασίφ χαρακτήρισε χθες βράδυ, μέσω Χ, το Ισραήλ «διαβολικό» και «κατάρα για την ανθρωπότητα», κατηγορώντας το ότι διαπράττει γενοκτονία στον Λίβανο. Για «επονείδιστο» μήνυμα έκαναν λόγοι οι υπηρεσίες του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Το μήνυμα ακολούθησε τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς την Τετάρτη στον Λίβανο οι οποίοι στοίχισαν τη ζωή σε πάνω από 300 ανθρώπους και προκάλεσαν τον τραυματισμό άλλων 1.000.

Τι θα συζητηθεί – Τα αγκάθια

Το περιεχόμενο των συνομιλιών παραμένει ασαφές, καθώς οι δύο πλευρές δεν συμφωνούν ούτε καν στους όρους της εκεχειρίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναφερθεί σε ένα «σχέδιο 10 σημείων» από το Ιράν ως βάση διαπραγμάτευσης. Ωστόσο:

Η Τεχεράνη δημοσιοποίησε λίστα με απαιτήσεις όπως:

• αναγνώριση ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ
• άρση όλων των κυρώσεων
• αποζημιώσεις για τις καταστροφές του πολέμου
• δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου

Ο Λευκός Οίκος, μέσω της εκπροσώπου Καρολάιν Λέβιτ, υποστηρίζει ότι πρόκειται για διαφορετική, πιο «ρεαλιστική» πρόταση.

Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ διαθέτουν δικό τους «σχέδιο 15 σημείων», το οποίο – σύμφωνα με πληροφορίες – περιλαμβάνει:

• δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα
• παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου
• περιορισμούς στις αμυντικές δυνατότητες
• πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα υπάρξει κοινός τόπος ή αν οι συνομιλίες θα καταρρεύσουν, οδηγώντας σε επανέναρξη των συγκρούσεων.

Τα Στενά του Ορμούζ και η παγκόσμια οικονομία

Κομβικό ζήτημα αποτελεί και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, που έχουν ουσιαστικά κλείσει τις τελευταίες εβδομάδες, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου.

Παρά την εκεχειρία, ελάχιστα πλοία έχουν καταφέρει να περάσουν, ενώ εκατοντάδες παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο.

Το Ιράν φέρεται να ανέστειλε τη διέλευση δεξαμενόπλοιων μετά τις επιθέσεις στον Λίβανο, με τον Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλίμπαφ να προειδοποιεί για «ισχυρές αντιδράσεις» σε παραβιάσεις της εκεχειρίας.

Ο Τζέι Ντι Βανς προειδοποίησε ότι αν δεν ανοίξουν τα Στενά, η εκεχειρία θα τερματιστεί, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει το Ιράν να μην επιβάλει τέλη διέλευσης.

Παρά τις έντονες διαφωνίες, η Ουάσινγκτον εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είναι «πολύ αισιόδοξος» για την έκβαση των συνομιλιών, υποστηρίζοντας ότι η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται πιο διαλλακτική στις ιδιωτικές επαφές.

Αντίθετα, η δημόσια ρητορική της Τεχεράνης είναι εντελώς διαφορετική, με κρατικά μέσα να παρουσιάζουν το Ιράν ως νικητή που ανάγκασε τις ΗΠΑ σε διαπραγματεύσεις.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη κι αν οι συνομιλίες ξεκινήσουν κανονικά, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να γεφυρωθεί το χάσμα μέσα σε ένα μόνο Σαββατοκύριακο.

Πηγές αναφέρουν ότι οι επαφές στο Ισλαμαμπάντ αναμένεται να αποτελέσουν μόνο την αρχή μιας σειράς σκληρών και μακρών διαπραγματεύσεων για μια μόνιμη συμφωνία ειρήνης.