Η διαπραγμάτευση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, με τις θέσεις των κρατών-μελών να απέχουν ακόμη σημαντικά μεταξύ τους. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές κοντά στη διαπραγμάτευση, η Αθήνα έχει διαμορφώσει σαφή αξιώματα σε πέντε βασικούς άξονες.
Ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες Γιώργος Συριόπουλος
Πρώτη προτεραιότητα της Ελλάδας αποτελεί η διαφύλαξη των λεγόμενων «εμβληματικών» πολιτικών, δηλαδή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Πολιτικής Συνοχής. Η χώρα μας συντάχθηκε με την επιστολή των «φίλων της συνοχής» (αρχικά 16, στη συνέχεια 17 κρατών-μελών) ενώ εγείρεται ο κίνδυνος να χάσει η Πολιτική Συνοχής την ταυτότητά της μέσα στο νέο ενοποιημένο πλαίσιο των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης (NRPPs). Παράλληλα, η Ελλάδα πιέζει για την αναγνώριση της νησιωτικότητας ως ειδικής αναπτυξιακής παραμέτρου. Μια νέα στρατηγική που για πρώτη φορά προβλέπεται ρητά από την Κομισιόν, αντανακλώντας σχετικές ελληνικές πιέσεις.
Στο πεδίο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (ECF), η Ελλάδα δεν αμφισβητεί το «κριτήριο της αριστείας», δηλαδή την ανταμοιβή του κάθε project με βάση την ποιότητά του και όχι την εθνική του προέλευση. Ωστόσο, αμφισβητεί, ωστόσο, την ερμηνεία ορισμένων «φειδωλών» χωρών, οι οποίες τείνουν να ταυτίζουν την αριστεία με τις μεγάλες επιχειρήσεις του βορρά.
Η Αθήνα ζητά ίση πρόσβαση για όλα τα κράτη, με έμφαση στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη θεσμοθέτηση εθνικών σημείων επαφής που θα προετοιμάζουν τις επιχειρήσεις για ανταγωνιστικές προσκλήσεις. Άξιο αναφοράς είναι ότι δεκατέσσερα κράτη-μέλη (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, της Εσθονίας και άλλων ανατολικών χωρών) υπέβαλαν κοινή έκκληση για ενίσχυση των σχετικών διατάξεων στον κανονισμό του ECF.
Ως προς τον τομέα «Global Europe», η ελληνική πλευρά ζητά ουσιαστική ενίσχυση της εποπτείας του Συμβουλίου επί της κατανομής των πόρων, επικαλούμενη την ανεπαρκή λογοδοσία που χαρακτήριζε τη λειτουργία της αρμόδιας Γενικής Διεύθυνσης κατά το τρέχον πλαίσιο. Επιπλέον, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η νότια γειτονία της ΕΕ αντιμετωπίζει εξίσου σοβαρές γεωπολιτικές προκλήσεις με το ανατολικό μέτωπο. Μια θέση που αποσκοπεί στην αποτροπή άνισης κατανομής πόρων υπέρ των ανατολικών εταίρων.
Ως προς το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, η Ελλάδα τάσσεται υπέρ κατανομής όσο το δυνατόν εγγύτερης στην πρόταση της Κομισιόν. Σε ό,τι αφορά την αμυντική χρηματοδότηση, υποστηρίζει την εξέταση του δανεισμού ως πρόσθετου εργαλείου.
Τέλος, επί της κατάργησης των εκπτώσεων (rebates), η ελληνική θέση φέρεται να διέρχεται φάση επανεξέτασης, καθώς από αρνητική επί της αρχής, τώρα εξετάζει διορθωτικούς μηχανισμούς που θα ισορροπήσουν τις εθνικές επιβαρύνσεις.
Αλλαγές στον μηχανισμό εκταμίευσης και σημεία τριβής
Πέρα από τις διαφορές ως προς τα ποσά, το νέο ΠΔΠ εισάγει μια ριζική αλλαγή στη λογική εκταμίευσης των κοινοτικών κεφαλαίων, την οποία πολλά κράτη-μέλη αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη.
Στο ισχύον σύστημα, η χρηματοδότηση βασίζεται στην επιστροφή δαπανών. Δηλαδή, το κράτος-μέλος αναλαμβάνει και χρηματοδοτεί το έργο, προπληρώνει τον ανάδοχο και στη συνέχεια υποβάλλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αίτημα επιστροφής, επισυνάπτοντας το σύνολο των τιμολογίων. Η Κομισιόν, με τη σειρά της, ελέγχει την επιλεξιμότητα κάθε δαπάνης και επιστρέφει το αντίστοιχο ποσό. Σε περίπτωση απόρριψης δαπανών ως μη επιλέξιμων, το βάρος μεταφέρεται στον εθνικό προϋπολογισμό της κάθε χώρας.
Το νέο μοντέλο, εμπνευσμένο από τη λογική του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), αλλάζει πλήρως αυτή τη διαδικασία. Κάθε κράτος-μέλος καταρτίζει ένα ενιαίο Εθνικό και Περιφερειακό Σχέδιο Εταιρικής Σχέσης (NRPP), που ενοποιεί επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις σε κοινό πλαίσιο. Η Κομισιόν θα εγκρίνει εκ των προτέρων ορόσημα και στόχους (milestones and targets) για κάθε μέτρο. Οι εκταμιεύσεις δεν θα πραγματοποιούνται πλέον βάσει τιμολογίων, αλλά βάσει επίτευξης των συμφωνημένων στόχων. Έτσι, το κράτος-μέλος θα πληρώνει τον ανάδοχο και θα αποστέλλει δήλωση επίτευξης, βάσει της οποίας η Κομισιόν θα εκταμιεύει το αντίστοιχο ποσό. Ένα τμήμα της χρηματοδότησης δεσμεύεται για μεταρρυθμίσεις και αποδεσμεύεται μόνον εφόσον αυτές υλοποιηθούν, ακόμη κι αν δεν εντάσσονται στον ίδιο τομέα με την επένδυση, γεγονός που προκαλεί σοβαρές επιφυλάξεις.
Το σύστημα αυτό, όμως, δημιουργεί νέες εντάσεις, και πρώτα θεσμικές, καθώς χώρες με συνταγματικούς περιορισμούς, όπως η Γερμανία και το Βέλγιο, δυσκολεύονται να ορίσουν ένα κεντρικό συντονιστικό όργανο, ενώ χώρες με ισχυρές περιφερειακές αρχές, όπως η Ισπανία, αντιδρούν στην υποβάθμιση του ρόλου τους. Δεύτερον, διαχειριστικές, αφού η μετάβαση από τον έλεγχο τιμολογίων στην επαλήθευση στόχων απαιτεί πλήρη αναδιοργάνωση των διαχειριστικών αρχών. Τρίτον, δημοσιονομικές, δεδομένου ότι σε σενάριο μη εκπλήρωσης κάποιας μεταρρύθμισης, το κράτος-μέλος θα έχει ήδη πληρώσει τον ανάδοχο χωρίς να έχει εισπράξει το πλήρες ποσό από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα κύρια σημεία τριβής στις διαπραγματεύσεις είναι:
• η τύχη των εκπτώσεων (rebates), τις οποίες οι «φειδωλοί» αρνούνται κατηγορηματικά να δεχθούν,
• το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού με ζητούμενες περικοπές που κυμαίνονται από −20% (Σουηδία) έως αίτημα αύξησης +10% από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
• η ενίσχυση της αιρεσιμότητας κράτους δικαίου, που αφορά πλέον ευρύτερο κύκλο χωρών πέραν της Ουγγαρίας,
• το αίτημα των ανατολικών χωρών για πρόσθετη χρηματοδότηση λόγω γεωπολιτικής πίεσης,
• οι θεσμικές αντιρρήσεις κατά της δομής των NRPPs (National and Regional Partnership Plans – Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης), και το ζήτημα της αποπληρωμής του NextGenerationEU εντός του νέου ΠΔΠ.
Διαβάστε περισσότερα:
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
