Ρόμπερτ Ρόσεν: Από την κορυφή του Χόλυγουντ στη μαύρη λίστα ως καταδότης

Ο σπουδαίος σκηνοθέτης του Χόλυγουντ Ρόμπερτ Ρόσεν ξεκίνησε ως ανερχόμενος, ιδεαλιστής δημιουργός, επικεντρωμένος σε κοινωνικές αδικίες, φιλοδοξία και ανθρώπινη πολυπλοκότητα, αλλά κατέληξε στιγματισμένος από την εποχή του μακαρθισμού, καταδικάζοντας συναδέλφους για να επιστρέψει στα κινηματογραφικά πλατό.

Γεννημένος στις 16 Μαρτίου 1908 στη Νέα Υόρκη από Ρώσους Εβραίους μετανάστες, ο Ρόσεν ξεκίνησε τη ζωή του εργάζοντας ακόμη και επαγγελματικά στο μπιλιάρδο, εμπειρία που αργότερα χρησιμοποίησε στο «Ο Κόσμος Είναι Δικός Μου». Η καριέρα του ξεκίνησε στο θέατρο, όπου σκηνοθέτησε ριζοσπαστικά έργα με κοινωνικό περιεχόμενο, όπως το «Steel» και το «Birthright». Η δουλειά του εντυπωσίασε τον Μέρβιν ΛεΡόι, ο οποίος τον προσέλαβε στη Warner Bros. για να γράφει σενάρια.

Το 1936 παντρεύτηκε τη Σούζαν Σίγκαλ, αποκτώντας τρία παιδιά, ενώ τα πρώτα του σενάρια, όπως η «Σημαδεμένη Γυναίκα» και το «Δεν θα Ξεχάσω», κέρδισαν θετικές κριτικές. Ωστόσο, συγκρούσεις με το στούντιο για έργα που καυτηρίαζαν τον καπιταλισμό και τον φασισμό τον απογοήτευσαν. Στη διάρκεια της δεκαετίας του ’40, ανέπτυξε έντονη αντιναζιστική δράση και συμμετείχε σε απεργίες, κάτι που του δημιούργησε εχθρούς, όπως ο Τζακ Γουόρνερ.

Η καλλιτεχνική του κορύφωση ήρθε το 1949 με το κοινωνικό δράμα «Όλοι οι Άνθρωποι του Βασιλιά», που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και έδωσε στον Ρόσεν διεθνή αναγνώριση. Παράλληλα, η αριστερή του δράση τον έβαλε στη Μαύρη Λίστα του Χόλιγουντ, με αποτέλεσμα να δηλώσει 57 συναδέλφους ως κομμουνιστές το 1953, αποκτώντας τη φήμη του «καταδότη». Μεταξύ των ονομάτων που κατέδωσε ήταν διάσημοι ηθοποιοί και σκηνοθέτες, όπως ο Ελία Καζάν και ο Ρόναλντ Ρίγκαν.

Παρά το στιγματισμό, επέστρεψε στη σκηνοθεσία με έργα όπως το «Μάμπο» και το ιστορικό δράμα «Ο Μέγας Αλέναδρος». Το 1961 δημιούργησε το αριστούργημά του «Ο Κόσμος Είναι Δικός Μου», με Πολ Νιούμαν, Τζάκι Κλίσον και Τζορτζ Σ. Σκοτ, ένα νεορεαλιστικό δράμα κοινωνικής κριτικής, το οποίο έλαβε εννέα υποψηφιότητες για Όσκαρ. Ωστόσο, τα αγαλματίδια για την καλύτερη ταινία και σκηνοθεσία δόθηκαν σε άλλους, καθώς ο Ρόσεν ήταν στιγματισμένος.

Η τελευταία του ταινία, το «Παράξενο Ρομάντζο» (1964), δεν σημείωσε εμπορική επιτυχία, αλλά αργότερα αναγνωρίστηκε ως σημαντικό έργο. Ο Ρόσεν έφυγε από τη ζωή στις 18 Φεβρουαρίου 1966, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο κινηματογραφικό έργο και την τραγική ιστορία ενός δημιουργού που συντρίφτηκε από τις πολιτικές συνθήκες της εποχής του, κρατώντας όμως ως παρακαταθήκη το αριστούργημά του «Hustler».