Χιλιάδες Πολωνοί που νόμιζαν ότι ήταν διαζευγμένοι εδώ και καιρό ανακαλύπτουν μια ανησυχητική πιθανότητα: Μπορεί να είναι ακόμα νόμιμα παντρεμένοι. Η σύγχυση είναι ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα του μακροχρόνιου αγώνα της Πολωνίας ενάντια στην πολιτικοποίηση της δικαστικής εξουσίας, η οποία επεκτείνεται στην καθημερινή ζωή, καθώς η κεντρώα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ επιδιώκει να αναιρέσει τις νομικές μεταρρυθμίσεις που επέβαλαν οι εθνικιστές προκάτοχοί του, αναφέρει το Politico.
Το πρόβλημα προέκυψε τον Ιανουάριο στην πόλη Γκίζικο στα βορειοανατολικά, όπου ένα διαζευγμένο ζευγάρι πήγε στο δικαστήριο για να ολοκληρώσει τα συνήθη έγγραφα σχετικά με την κατανομή της περιουσίας. Αντ’ αυτού, τους είπαν ότι, στα μάτια του κράτους, δεν είχαν ποτέ πάρει διαζύγιο.
Η υπόθεση συνοψίζεται στα βήματα που έλαβε η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του Τουσκ, για να ανατρέψει τις αποφάσεις των δικαστών που διορίστηκαν υπό την δεξιά κυβέρνηση Νόμου και Δικαιοσύνης (PiS), η οποία κυβέρνησε την Πολωνία από το 2015 έως το 2023.
Ο δικαστής στο Giżycko έκρινε ότι η αρχική απόφαση διαζυγίου του ζευγαριού ήταν νομικά «ανύπαρκτη» επειδή είχε υπογραφεί από έναν από τους «νεοδικαστές» που διορίστηκαν στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων που σχεδίασε ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Zbigniew Ziobro.
Τα δικαστήρια της ΕΕ αργότερα αποφάσισαν ότι η μεταρρύθμιση του Ζιόμπρο υπονόμευσε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, αφήνοντας την κυβέρνηση του Τusk να παλέψει με το πώς να διαλύσει το σύστημα χωρίς να υπονομεύσει την ασφάλεια δικαίου.
Δεν είναι σαφές πόσες παρόμοιες αποφάσεις μπορεί να υπάρχουν στην Πολωνία, αλλά η κλίμακα του φαινομένου είναι τεράστια. Η χώρα καταγράφει περίπου 57.000 διαζύγια ετησίως και δεκάδες χιλιάδες υποθέσεις ρουτίνας, συμπεριλαμβανομένων των διαζυγίων, θα μπορούσαν να είχαν διεκπεραιωθεί από δικαστές που διορίστηκαν στο πλαίσιο του αμφισβητούμενου συστήματος.
Η Kinga Skawińska-Pożyczka, δικηγόρος στο δικηγορικό γραφείο Dubois i Wspólnicy στη Βαρσοβία, δήλωσε ότι η απόφαση ήταν λανθασμένη και θα έπρεπε να ανατραπεί κατόπιν έφεσης, υποστηρίζοντας ότι ένα δικαστήριο που ασχολείται με μια διαφορά περιουσίας δεν θα έπρεπε να αμφισβητήσει την εγκυρότητα μιας τελεσίδικης απόφασης διαζυγίου. «Η απόφαση Giżycko θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εξαίρεση, όχι ως κανόνας», είπε.
Άλλοι προειδοποίησαν, ωστόσο, ότι ακόμη και μεμονωμένες αποφάσεις μπορούν να έχουν ευρύτερες συνέπειες. «Ένα σύστημα που αρχίζει να αμφισβητεί τις δικές του αποφάσεις παύει να είναι σύστημα», δήλωσε ο Bartosz Stasik, δικηγόρος στο Wrocław. «Κανείς δεν θέλει να είναι αυτός που λέει σε χιλιάδες ανθρώπους ότι τα διαζύγιά τους, οι κληρονομιές ή οι αποφάσεις τους δεν υπάρχουν – αλλά κάθε χιονοστιβάδα ξεκινά με μια πέτρα».
Πολιτική σύγκρουση
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται το Εθνικό Συμβούλιο Δικαστών (KRS), ένα όργανο που διορίζει δικαστές. Το 2017, η κυβέρνηση Νόμου και Δικαιοσύνης του Ziobro αναδιατύπωσε τους κανόνες έτσι ώστε το κοινοβούλιο, και όχι οι δικαστές, να εκλέγει την πλειοψηφία των μελών του.
Μέχρι την έκδοση της απόφασης των δικαστηρίων της ΕΕ, εκατοντάδες δικαστές είχαν ήδη διοριστεί ή προαχθεί βάσει του νέου συστήματος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ασχολούνται με καθημερινές υποθέσεις όπως στεγαστικά δάνεια, κληρονομιές και διαζύγια.
Η κυβέρνηση του Τουσκ προσπάθησε να περιορίσει τις επιπτώσεις της διαμάχης για τους «νεοδικαστές». Μια πρόταση που εξετάζεται επί του παρόντος στο κοινοβούλιο θα επέτρεπε στα άτεκνα ζευγάρια να παίρνουν διαζύγιο διοικητικά στα γραφεία μητρώου, παρακάμπτοντας εντελώς τα δικαστήρια.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Waldemar Żurek χαρακτήρισε την απόφαση Giżycko «πολύ ανησυχητική», προειδοποιώντας ότι η κρίση για τους νεοδικαστές είχε διεισδύσει «στους πιο ευαίσθητους τομείς της ζωής των πολιτών – οικογενειακά ζητήματα, οικονομικά και βασική νομική ασφάλεια».
Κατηγόρησε τις μεταρρυθμίσεις του Ζιόμπρο για την κατάσταση. Ο Żurek ανέφερε επίσης τον Πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι, σύμμαχο του PiS, του οποίου οι επανειλημμένες απειλές για βέτο είχαν μπλοκάρει την κυβερνητική νομοθεσία που αποσκοπούσε στην αποκατάσταση του κράτους δικαίου. Οι πολίτες, είπε, «δεν μπορούν να πληρώνουν το τίμημα για πολιτικές αποφάσεις στις οποίες δεν είχαν καμία επιρροή».
Οι νομοθέτες του PiS και οι σύμμαχοί τους χρησιμοποίησαν την απόφαση ως απόδειξη της θεσμικής κατάρρευσης υπό τον Τουσκ.
Μιλώντας από τη Βουδαπέστη, όπου του έχει χορηγηθεί πολιτικό άσυλο, ο Ζιόμπρο είπε ότι η απόφαση έδειξε ότι η κυβέρνηση ήταν πρόθυμη να προκαλέσει «πραγματικό χάος και αναρχία» για να υπονομεύσει τις μεταρρυθμίσεις της, ακόμη και αν αυτό σήμαινε την καταστροφή των ζωών των απλών ανθρώπων.
Σε μια έντονη κοινοβουλευτική συζήτηση, οι νομοθέτες του PiS χαρακτήρισαν την πρόταση της κυβέρνησης για τα εξωδικαστικά διαζύγια «επίθεση στον γάμο», ενώ συντηρητικές νομικές ομάδες και δεξιά μέσα ενημέρωσης κατηγόρησαν επίσης την κυβέρνηση ότι παραδέχτηκε ότι η δικαστική εξουσία δεν λειτουργεί πλέον.
Με τις βουλευτικές εκλογές να έχουν προγραμματιστεί για το επόμενο έτος, το PiS έχει προσδιορίσει σαφώς αυτό που θεωρεί ως αποτελεσματική γραμμή επίθεσης. Αυτό σημαίνει ότι η διαμάχη για τη δικαστική εξουσία μετατρέπεται γρήγορα σε πολιτικό στοίχημα για το ποιον θα κατηγορήσουν οι ψηφοφόροι για το χάος – τους αρχικούς συντάκτες των μεταρρυθμίσεων της εποχής του PiS ή εκείνους που προσπαθούν να τις ανατρέψουν.
Ενώ ο Πολιτικός Συνασπισμός του Τουσκ παραμένει στην κορυφή των δημοσκοπήσεων, η υποστήριξη προς τους εταίρους του συνασπισμού του έχει μειωθεί, αυξάνοντας την πιθανότητα να χάσει την εξουσία ακόμη και αν το κόμμα του τερματίσει πρώτο.
Μετάφραση: Μικαέλα Λαμπρινίδου
Πηγή: Politico, news.ro
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
