…ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες…
Με το Εαρινό Πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026, η Επιτροπή επιτρέπει για πρώτη φορά να καλύψει η ρήτρα διαφυγής όχι μόνο εξοπλισμούς αλλά και μέτρα ενεργειακής ασφάλειας, εισηγείται διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Βουλγαρία και κατατάσσει την Ελλάδα —μαζί με Ολλανδία και Σουηδία— στις χώρες που δεν εμφανίζουν πλέον ανισορροπίες.
Το ετήσιο «ραντεβού» της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ με τα κράτη-μέλη πήρε εφέτος έντονα γεωπολιτικό χρώμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε στις 3 Ιουνίου το Εαρινό Πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026, ένα σύνολο εγγράφων (εκθέσεις χώρας, ειδικές ανά χώρα συστάσεις (CSRs), δημοσιονομική επιτήρηση, κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση) που, με βάση την «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας», θέτει τις προτεραιότητες για την ανταγωνιστικότητα, τη στρατηγική αυτονομία και την κοινωνική συνοχή της Ένωσης.
Σε ένα περιβάλλον που η ίδια η Επιτροπή περιγράφει ως «βαθιάς γεωπολιτικής αβεβαιότητας», η μεγάλη τομή της φετινής χρονιάς αφορά την ευελιξία των δημοσιονομικών κανόνων.
Η ρήτρα διαφυγής ανοίγει και για την ενέργεια
Μέχρι σήμερα, η Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (National Escape Clause – NEC) επέτρεπε στα κράτη-μέλη να αποκλίνουν προσωρινά από τη συνιστώμενη πορεία δαπανών αποκλειστικά για να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, στο πλαίσιο του σχεδίου ReArm Europe / Readiness 2030. Με το Εαρινό Πακέτο, η Επιτροπή προτείνει —κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου κράτους-μέλους— να μπορεί το πεδίο της ρήτρας να επεκταθεί και σε μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας, δηλαδή σε δαπάνες που μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Η επέκταση αφορά μέτρα που έχουν ληφθεί από τον Φεβρουάριο του 2026 και λειτουργεί με αυστηρά όρια ώστε, όπως τονίζει η Επιτροπή, «όλες οι δικλείδες δημοσιονομικής βιωσιμότητας να παραμένουν πλήρως σε ισχύ». Εντός του ήδη υφιστάμενου ανώτατου ορίου του 1,5% του ΑΕΠ για την άμυνα, ορίζεται χωριστό ετήσιο πλαφόν 0,3% του ΑΕΠ και σωρευτικό 0,6% για την τριετία 2026–2028 ειδικά για την ενεργειακή ανθεκτικότητα. Κράτη που έχουν ήδη εξαντλήσει την ευελιξία για την άμυνα μπορούν να λάβουν περιορισμένη πρόσθετη ευελιξία υπό τους ίδιους όρους, με την Επιτροπή να επαναξιολογεί κατά περίπτωση τη βιωσιμότητα.
| Ευελιξία υπό την Εθνική Ρήτρα Διαφυγής (NEC) | Ανώτατο όριο (% ΑΕΠ) |
| Συνολικό όριο πρόσθετης αμυντικής δαπάνης (έως το 2028) | 1,5% |
| Ειδικό ετήσιο όριο για μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας (2026–2028) | 0,3% |
| Σωρευτικό όριο για μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας (2026–2028) | 0,6% |
| Προβλεπόμενη αμυντική δαπάνη στην ΕΕ το 2027 (μεθοδολογία COFOG) | 2,0% |
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2026 European Semester Spring Package (Q&A, 3.6.2026). Απόδοση: ΕΡΤnews/Γ.Συριόπουλος
Το σκεπτικό συνδέεται ευθέως με την κρίση στη Μέση Ανατολή, με την Κομισιόν να υποστηρίζει ότι η αντικατάσταση των ακριβών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων με «καθαρή, εγχώρια ενέργεια» είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος θωράκισης της οικονομίας από τις εκτινάξεις τιμών. Επιμένει, ωστόσο, ότι τα έκτακτα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και δημοσιονομικά βιώσιμα, ώστε να διατηρούν το κίνητρο μείωσης της ζήτησης ορυκτών καυσίμων.
Συνολικά, χάρη στην ενεργοποίηση της NEC για την άμυνα και σε πρωτοβουλίες όπως το SAFE (Security Action for Europe), η αμυντική δαπάνη στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας το 2,0% του ΑΕΠ το 2027 (από 1,5% το 2024). Μέχρι στιγμής, 18 κράτη-μέλη έχουν ζητήσει την ενεργοποίηση της ρήτρας. Για 17 από αυτά -μεταξύ των οποίων η Ελλάδα- έχει ήδη ενεργοποιηθεί από το Συμβούλιο, ενώ για την Ισπανία εκκρεμεί η σχετική απόφαση.
Η Ελλάδα εκτός «κόκκινης ζώνης» ανισορροπιών
Η σημαντικότερη ελληνική είδηση του πακέτου είναι θετική. Στο πλαίσιο της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών, η Επιτροπή κρίνει πως η Ελλάδα -μαζί με την Ολλανδία και τη Σουηδία-δεν εμφανίζει πλέον ανισορροπίες, καθώς οι μακροοικονομικές της ευπάθειες έχουν υποχωρήσει με τα χρόνια. Αντίθετα, η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξακολουθούν να εμφανίζουν ανισορροπίες, ενώ η Ρουμανία παραμένει σε καθεστώς υπερβολικών ανισορροπιών.
Θετική είναι και η εικόνα στη μεταπρογραμματική επιτήρηση (post-programme surveillance), με τις σχετικές εκθέσεις για Ιρλανδία, Ελλάδα, Κύπρο και Πορτογαλία να καταλήγουν ότι και οι τέσσερις χώρες διατηρούν την ικανότητα αποπληρωμής του χρέους τους. Η Ισπανία, έχοντας αποπληρώσει το 2025 πάνω από το 75% της χρηματοδοτικής βοήθειας, εξέρχεται πλέον για πρώτη φορά από αυτόν τον κύκλο.
Η Ελλάδα παραμένει, ωστόσο, υπό παρακολούθηση στο κοινωνικό σκέλος. Συγκεκριμένα, συγκαταλέγεται στα εννέα κράτη-μέλη (μαζί με Βουλγαρία, Ισπανία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Ρουμανία και Φινλανδία) για τα οποία η Κομισιόνδιενήργησε τον Απρίλιο του 2026 ενδελεχή ανάλυση δεύτερου σταδίου στο Πλαίσιο Κοινωνικής Σύγκλισης, με έμφαση στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, τα κενά δεξιοτήτων και την ένταξη ευάλωτων ομάδων στην αγορά εργασίας.
Νέα διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Βουλγαρία
Στο μέτωπο της δημοσιονομικής επιτήρησης, η Επιτροπή εκπόνησε έκθεση βάσει του άρθρου 126(3) ΣΛΕΕ για πέντε κράτη που υπερέβησαν ή σχεδιάζουν να υπερβούν το όριο του 3% του ΑΕΠ το 2025 ή/και το 2026: Βουλγαρία, Γερμανία, Εσθονία, Λετονία και Σλοβενία. Η ετυμηγορία είναι ότι το άνοιγμα διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (EDP) δικαιολογείται για τη Βουλγαρία. Για τις υπόλοιπες χώρες, η παρακολούθηση συνεχίζεται με επανεξέταση το φθινόπωρο, εφόσον χρειαστεί.
Αντίστροφα, η Κομισιόν εισηγείται την άρση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για τη Μάλτα, καθώς το έλλειμμα υποχώρησε κάτω από το 3% το 2025. Για τα κράτη που ήδη βρίσκονται σε EDP (σημ. Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Ουγγαρία, Αυστρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία και Φινλανδία) κρίθηκε ότι έχει ληφθεί αποτελεσματική δράση και η διαδικασία τίθεται σε αναστολή.
Στέγαση, ανθρώπινο κεφάλαιο και ένα πακέτο με «οριζόντιες» προτεραιότητες
Το Εαρινό Πακέτο εισάγει και δύο θεσμικές καινοτομίες με μόνιμο χαρακτήρα. Για πρώτη φορά, κάθε έκθεση χώρας περιλαμβάνει ειδικό παράρτημα για τη στέγαση, με εκτενή ανάλυση της αγοράς κατοικίας και των 27 κρατών-μελών, ως τμήμα του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση που υιοθετήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025. Παράλληλα, η νέα Σύσταση για το ανθρώπινο κεφάλαιο μεταφράζεται φέτος σε τουλάχιστον μία ειδική σύσταση ανά κράτος-μέλος για την εκπαίδευση και την κατάρτιση.
Καθώς ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) ολοκληρώνεται εντός του 2026, οι εφετινές συστάσεις δεν ζητούν πλέον την επιτάχυνση των εθνικών σχεδίων. Εκδίδεται, όμως, μια γενική σύσταση προς όλα τα κράτη να «διασφαλίσουν τη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων» που υλοποιήθηκαν υπό τον Μηχανισμό. Το Εξάμηνο, σημειώνει η Κομισιόν, θα αποτελέσει το βασικό πλαίσιο αναφοράς για τα νέα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης (NRPP) του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028–2034.
Σχολιάζοντας το πακέτο, ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ, συνέδεσε την ανταγωνιστικότητα με τη μεταρρύθμιση, υποστηρίζοντας ότι «ο εκσυγχρονισμός των οικονομιών και η άρση χρόνιων εμποδίων δημιουργούν τον δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις στις βιομηχανίες και τις δεξιότητες του μέλλοντος.» Από την πλευρά του, ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις τόνισε πως «η ανταγωνιστικότητα και η δημοσιονομική βιωσιμότητα πάνε χέρι-χέρι», σε μια στιγμή που χαρακτήρισε «βαθιάς γεωπολιτικής αβεβαιότητας».
Σημειώνεται ότι, εαρινό πακέτο για την οικονομία θα συζητηθεί το επόμενο διάστημα στο Eurogroup και το Συμβούλιο της ΕΕ, με στόχο την έγκριση της καθοδήγησης, ενώ η Κομισιόν θα διεξαγάγει διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε κάθε επόμενο στάδιο του κύκλου.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
