Η Κίνα στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας – Η συνάντηση Σι με Πούτιν και το νέο γεωπολιτικό παζλ

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν αναμένεται να φτάσει στο Πεκίνο την Τρίτη, μόλις λίγες ημέρες μετά την αποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από την Κίνα, σε μια χρονική ακολουθία που αναδεικνύει τον διπλωματικό ρόλο του Σι Τζινπίνγκ ως κεντρικού κόμβου παγκόσμιων ισορροπιών και τη στενή ευθυγράμμιση Πεκίνου–Μόσχας απέναντι στις ΗΠΑ και το μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα.

Η επίσκεψη του Ρώσου προέδρου πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, με Κίνα και Ρωσία να επαναπροσδιορίζουν τη στάση τους απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ, ενώ ταυτόχρονα εξετάζουν τον ρόλο τους σε πιθανές διεθνείς πρωτοβουλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν, η οποία έχει επηρεάσει τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και έχει αποσπάσει την προσοχή της Ουάσινγκτον από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Η χρονική συγκυρία των διαδοχικών επισκέψεων του Τραμπ και του Πούτιν στο Πεκίνο θεωρείται από το κινεζικό επιτελείο ως ένδειξη ότι η Κίνα εξελίσσεται ταχύτατα σε «κεντρικό άξονα της παγκόσμιας διπλωματίας», όπως ανέφερε και φιλοκυβερνητικό δημοσίευμα των κινεζικών κρατικών μέσων. Το Πεκίνο, σε συνεργασία με τη Μόσχα, επιχειρεί να προωθήσει ένα αφήγημα που τοποθετεί την Κίνα ως εναλλακτικό παγκόσμιο ηγέτη απέναντι σε ένα σύστημα που δεν κυριαρχείται από τις ΗΠΑ.

Στενή σύμπλευση Μόσχας–Πεκίνου

Η επίσκεψη του Πούτιν είναι η 25η στην Κίνα από τότε που ανέλαβε την προεδρία, σε μια περίοδο άνω των δύο δεκαετιών κατά την οποία οι δύο χώρες έχουν ενισχύσει σημαντικά τη συνεργασία τους σε τομείς όπως το εμπόριο, η ασφάλεια και η διπλωματία. Οι δύο ηγέτες έχουν συναντηθεί περισσότερες από 40 φορές, με το Κρεμλίνο και το Πεκίνο να υπογραμμίζουν συχνά τη «φιλία» τους, με χαρακτηριστικές προσφωνήσεις όπως «παλιοί φίλοι».

Ο Πούτιν, σε μήνυμά του πριν από την επίσκεψη, χαρακτήρισε τις σχέσεις Ρωσίας–Κίνας ως έχουσες φτάσει σε ένα «πραγματικά πρωτοφανές επίπεδο», σημειώνοντας ότι οι δύο πλευρές στηρίζουν η μία την άλλη σε ζητήματα που αφορούν τα «θεμελιώδη συμφέροντα» των χωρών τους, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της κυριαρχίας και της κρατικής ενότητας.

Αντίστοιχα, κινεζικά κρατικά μέσα ανέδειξαν τους δεσμούς των δύο χωρών ως «ακλόνητους» μέσα σε ένα “ταραγμένο διεθνές περιβάλλον”, ενώ η εφημερίδα Global Times υπογράμμισε ότι οι διαδοχικές επισκέψεις Τραμπ και Πούτιν καταδεικνύουν τη ραγδαία αναβάθμιση της Κίνας στο παγκόσμιο διπλωματικό στερέωμα, μεταδίδει το CNN.

Ατζέντα: πόλεμοι, ενέργεια και παγκόσμια ισχύς

Οι συνομιλίες του Σι Τζινπίνγκ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, που αναμένονται την Τετάρτη, θα επικεντρωθούν στον πόλεμο στην Ουκρανία, στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και στη συνεργασία στους τομείς της ενέργειας, του εμπορίου και της ασφάλειας.

Οι δύο ηγέτες αναμένεται επίσης να υιοθετήσουν κοινή διακήρυξη υπέρ της «πολυπολικής παγκόσμιας τάξης» και των «νέων τύπων διεθνών σχέσεων», σύμφωνα με τον σύμβουλο του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε συνέχεια προηγούμενων διπλωματικών επαφών των δύο πλευρών με τις ΗΠΑ, καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που Πούτιν και Σι συνομιλούν σε στενή χρονική εγγύτητα με αμερικανικές πρωτοβουλίες. Στο παρελθόν, έχουν υπάρξει απευθείας επικοινωνίες τους λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του Τραμπ ή μετά από συνομιλίες ΗΠΑ–Κίνας.

Ουκρανία, Ιράν και το ενεργειακό πεδίο

Για τη Μόσχα, ο πόλεμος στην Ουκρανία, που διαρκεί πλέον πάνω από τέσσερα χρόνια, δημιουργεί πρόσθετη πίεση, καθώς ο ρωσικός στρατός έχει υποστεί πρόσφατες απώλειες.

Η Κίνα παραμένει κρίσιμος οικονομικός και εμπορικός εταίρος της Ρωσίας, αγοράζοντας ρωσικό πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές μετά τις δυτικές κυρώσεις. Η συνεργασία αυτή έχει καταστεί καθοριστική για τη ρωσική πολεμική οικονομία, αλλά ταυτόχρονα έχει δημιουργήσει μια σχέση ολοένα και πιο ασύμμετρη, με τη Μόσχα να εξαρτάται σημαντικά από το Πεκίνο.

Η Ρωσία αποτελεί ήδη τον βασικό προμηθευτή αργού πετρελαίου της Κίνας, ενώ το Πεκίνο εξετάζει το ενδεχόμενο μεγαλύτερης εξάρτησης από ρωσικές ενεργειακές πηγές λόγω αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί και το έργο του αγωγού φυσικού αερίου Power of Siberia 2, ένα μακροχρόνιο σχέδιο που έχει ήδη σημειώσει πρόοδο στην προηγούμενη επίσκεψη Πούτιν στην Κίνα το 2025.

Παράλληλα, οι εξελίξεις γύρω από τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν αναμένεται να απασχολήσουν τις συνομιλίες. Η Ουάσινγκτον είχε επιχειρήσει να επιτύχει συγκλίσεις με το Πεκίνο, με κοινές θέσεις περί μη απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν και επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.

Η Ρωσία και η Κίνα διατηρούν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη και έχουν στηρίξει τη χώρα απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, ενώ η Κίνα παραμένει βασικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις.

Σύμφωνα με αναφορές, η Ρωσία έχει παράσχει στο Ιράν πληροφορίες για αμερικανικούς στόχους και στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενώ υπάρχουν επίσης πληροφορίες ότι η Κίνα εξετάζει την παροχή οπλισμού στην Τεχεράνη – ισχυρισμούς που το Πεκίνο αρνείται.

Πιθανός ρόλος σε διπλωματική αποκλιμάκωση

Παρά τις εντάσεις, τίθεται το ερώτημα αν Πεκίνο και Μόσχα θα επιδιώξουν ρόλο σε πιθανή ειρηνευτική διαδικασία για τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν. Μια τέτοια εμπλοκή θα μπορούσε να τους αποφέρει διπλωματικά οφέλη έναντι της Ουάσινγκτον, ωστόσο θα απαιτούσε λεπτούς χειρισμούς ώστε να μη διαταραχθούν οι στρατηγικές τους σχέσεις και οι ευρύτερες παγκόσμιες φιλοδοξίες τους.