Η Γαλλία βάζει τέλος στα συζυγικά καθήκοντα

Η Γαλλία προχωρά σε μια σημαντική νομική μεταρρύθμιση, κατοχυρώνοντας ρητά ότι ο γάμος δεν δημιουργεί υποχρέωση σεξουαλικής επαφής μεταξύ των συζύγων. Σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε την Τετάρτη από την Εθνοσυνέλευση, εισάγοντας νέα διάταξη στον Αστικό Κώδικα.

Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι η «κοινότητα διαβίωσης» των συζύγων δεν συνεπάγεται υποχρέωση για σεξουαλικές σχέσεις, καταργώντας στην πράξη την έννοια των λεγόμενων «συζυγικών δικαιωμάτων».

Τι αλλάζει με τον νέο νόμο

Με τη νέα ρύθμιση:

• η έλλειψη σεξουαλικών σχέσεων δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λόγος διαζυγίου λόγω υπαιτιότητας
• αποσαφηνίζεται ότι η συναίνεση στο σεξ δεν θεωρείται μόνιμη ή δεδομένη λόγω γάμου
• ενισχύεται το νομικό πλαίσιο πρόληψης της σεξουαλικής βίας εντός γάμου

Παρότι νομικοί εκτιμούν ότι οι δικαστικές αποφάσεις δύσκολα θα άλλαζαν στην πράξη, οι υποστηρικτές του νόμου θεωρούν ότι η συμβολική και παιδαγωγική του αξία είναι ιδιαίτερα σημαντική.

«Ο γάμος δεν ακυρώνει τη συναίνεση»

Η εισηγήτρια του νομοσχεδίου, βουλευτής των Πρασίνων Μαρί-Σαρλότ Γκαρέν, τόνισε ότι η διατήρηση της ιδέας περί «συζυγικού καθήκοντος» αναπαράγει σχέσεις εξουσίας και κυριαρχίας.

«Ο γάμος δεν μπορεί να λειτουργεί ως ζώνη όπου η συναίνεση στο σεξ θεωρείται οριστική και αμετάκλητη», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι κάθε σεξουαλική πράξη προϋποθέτει ελεύθερη και συνεχή συναίνεση.

💍 Le devoir conjugal au cœur d’un débat à l’Assemblée nationale : si cette notion d’obligation de rapports sexuels entre époux n’existe pas dans le Code civil, elle a parfois été invoquée devant les tribunaux en cas de divorce. #JT20h pic.twitter.com/88NOuQ0D4k

— Le20h-France Télévisions (@le20hfrancetele) January 28, 2026

Νομική ασάφεια με ιστορικές ρίζες

Παρότι ο γαλλικός Αστικός Κώδικας προβλέπει ήδη ότι οι σύζυγοι οφείλουν «σεβασμό, πίστη, υποστήριξη και βοήθεια», δεν υπήρχε ρητή αναφορά σε σεξουαλικές υποχρεώσεις. Ωστόσο, σε ορισμένες υποθέσεις διαζυγίων, δικαστήρια είχαν ερμηνεύσει ευρέως την έννοια της «κοινότητας διαβίωσης», συμπεριλαμβάνοντας και τις σεξουαλικές σχέσεις.

Η αντίληψη αυτή έχει τις ρίζες της στο μεσαιωνικό εκκλησιαστικό δίκαιο, που θεωρούσε το σεξ αναπόσπαστο καθήκον του γάμου.

Καταδίκη της Γαλλίας από το ΕΔΑΔ

Καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή έπαιξε απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο το 2024 καταδίκασε τη Γαλλία σε υπόθεση γυναίκας που είχε στερηθεί σεξουαλικές σχέσεις από τον σύζυγό της και έχασε διαζύγιο με βάση την υπαιτιότητα.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η άρνηση σεξουαλικής επαφής δεν μπορεί να αποτελεί νομικό λόγο υπαιτιότητας, ανοίγοντας τον δρόμο για τη θεσμική αποσαφήνιση που έρχεται τώρα.

Σεξουαλική βία και κοινωνικά στερεότυπα

Φεμινιστικές οργανώσεις επισημαίνουν ότι η αντίληψη περί «συζυγικού καθήκοντος» εξακολουθεί να επηρεάζει κοινωνικές συμπεριφορές και να συγκαλύπτει μορφές βίας.

Εμβληματική θεωρείται η υπόθεση Ζιζέλ Πελικό, η οποία το 2024 υπέστη κατ’ επανάληψη βιασμό ενώ βρισκόταν σε κατάσταση αναισθησίας, με αρκετούς κατηγορούμενους να επικαλούνται ότι υπέθεσαν συναίνεση λόγω του συζύγου της.

Ενίσχυση του ορισμού της συναίνεσης

Η νομοθετική αλλαγή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταρρυθμίσεων στη Γαλλία. Από τον Νοέμβριο του 2025, ο ορισμός του βιασμού περιλαμβάνει ρητά την απουσία συναίνεσης, η οποία πρέπει να είναι:

• ενημερωμένη
• συγκεκριμένη
• προηγούμενη
• ανακλητή

Η σιωπή ή η απουσία αντίδρασης δεν θεωρείται συναίνεση.