Πάνω από ένα χρόνο μετά την έναρξη του σχεδίου ανάπτυξης της ΕΕ ύψους 6 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα Δυτικά Βαλκάνια, μόνο το Μαυροβούνιο, η Αλβανία και η Βόρεια Μακεδονία έχουν λάβει περισσότερες από μία πληρωμές που σχετίζονται με μεταρρυθμίσεις, σύμφωνα με την Euractiv.
Η άνιση πρόοδος δείχνει πώς η πολιτική αστάθεια εμποδίζει ορισμένες χώρες, αλλά εγείρει επίσης ερωτήματα σχετικά με το εάν οι κυβερνήσεις κάνουν διαρκείς αλλαγές ή απλώς τηρούν τις προθεσμίες για την εξασφάλιση χρηματοδότησης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε το σχέδιο το 2023 για να επιταχύνει την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Συνδέει τη χρηματοδότηση με συγκεκριμένες οικονομικές, θεσμικές και μεταρρυθμίσεις του κράτους δικαίου, ενώ σταδιακά δίνει στις έξι χώρες μεγαλύτερη πρόσβαση σε τμήματα της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. «Το σχέδιο ανάπτυξης είναι ο επιταχυντής για την ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή οικογένεια», δήλωσε η Μάρτα Κος, η επίτροπος διεύρυνσης, κατά τη διάρκεια επίσκεψης στα Σκόπια πέρυσι. Αλλά ο Μάρκο Τοντόροβιτς, αναλυτής στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Βελιγράδι, δήλωσε ότι το σχέδιο δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες.
«Πωλήθηκε ως μέσο για κοινωνικοοικονομική σύγκλιση και πρόσβαση στην ενιαία αγορά και η υπόσχεση δεν εκπληρώθηκε», είπε.
Το Κοσσυφοπέδιο έλαβε 61,8 εκατομμύρια ευρώ σε προχρηματοδότηση τον Απρίλιο, αλλά μια 18μηνη πολιτική κρίση εμπόδισε την ικανότητά του να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις. Ο εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Κοσσυφοπέδιο, Ρίχο Τέρας, δήλωσε στο Euractiv ότι η χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει μέχρι να επιλυθεί η κρίση. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το Κοσσυφοπέδιο έχασε πρόσφατα περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ, αφού δεν κατάφερε να επιτύχει τους στόχους μεταρρυθμίσεων που έπρεπε να έχουν οριστεί μέχρι τα τέλη Ιουνίου. Θα μπορούσε να χάσει έως και 250 εκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος του έτους, εάν παραμείνει χωρίς μια λειτουργική κυβέρνηση ικανή να ψηφίσει τους απαραίτητους νόμους.
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει καμία μεταρρύθμιση στο πλαίσιο του σχεδίου και ως εκ τούτου δεν έχει πρόσβαση στα κεφάλαια. Κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψης στο Σεράγεβο, η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας προειδοποίησε ότι περαιτέρω καθυστερήσεις θα σημάνουν περαιτέρω απώλειες. Η Βοσνία έχει ήδη χάσει 108 εκατομμύρια ευρώ και θα μπορούσε να χάσει περισσότερα από 370 εκατομμύρια ευρώ μέχρι το τέλος του έτους.
Και στις δύο χώρες, το κύριο εμπόδιο είναι η πολιτική παράλυση που εμποδίζει τις κυβερνήσεις να λάβουν τις απαραίτητες αποφάσεις για να λάβουν τη χρηματοδότηση.
Η Σερβία έχει επίσης αντιμετωπίσει δυσκολίες στο πλαίσιο αυτού που ο εισηγητής Τονίνο Πίκουλα αποκαλεί «δημοκρατική οπισθοδρόμηση».
Η Σερβία έλαβε μια πληρωμή τον Ιανουάριο, αλλά ο Πίκουλα ζήτησε την αναστολή περαιτέρω πληρωμών έως ότου το Βελιγράδι επιδείξει ισχυρότερη δέσμευση στις μεταρρυθμίσεις της ΕΕ. «Η Σερβία διαθέτει μια ικανή κυβέρνηση και μια άνετη πλειοψηφία, επομένως οι αποτυχίες της αποτελούν προτεραιότητα», δήλωσε ο Τοντόροβιτς. «Η πίεση θα αυξηθεί τώρα, επειδή τα αδαπάνητα κεφάλαια μπορούν να ανακατανεμηθούν σε κορυφαίους υποψηφίους».
Εν τω μεταξύ, η Βόρεια Μακεδονία, η Αλβανία και το Μαυροβούνιο έχουν λάβει πολλαπλές πληρωμές, παρά τις δικές τους πολιτικές διαιρέσεις.
Οι σταθερές κυβερνητικές πλειοψηφίες, όπως στην Αλβανία, και οι πολιτικοί συμβιβασμοί, όπως στο Μαυροβούνιο, έχουν βοηθήσει στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων. Αλλά η Νεβένκα Βουκσάνοβιτς, διευθύντρια του Κέντρου για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Ποντγκόριτσα, προειδοποίησε ότι η σημαντική πρόοδος του Μαυροβουνίου δεν μεταφράζεται πάντα σε επαληθεύσιμες διαρθρωτικές αλλαγές. «Αυτό που βλέπω στην πραγματικότητα, τομέα προς τομέα, είναι ένα συνεπές μοτίβο: οι ποσοτικοί στόχοι επιτυγχάνονται ή υπερβαίνονται, ενώ η τεκμηρίωση που απαιτείται για την ανεξάρτητη επαλήθευση της σημασίας αυτών των αριθμών συχνά λείπει, δεν δημοσιεύεται ή παρέχεται σε μορφή που δεν μπορεί να επαληθευτεί», δήλωσε στο Euractiv.
Είπε ότι το χάσμα μεταξύ της δηλωμένης και της επαληθεύσιμης προόδου ήταν το μεγαλύτερο «ακριβώς στους τομείς όπου η ΕΕ δίνει τη μεγαλύτερη σημασία – την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και το κράτος δικαίου».
Η Βόρεια Μακεδονία έχει επίσης προχωρήσει με τα μέτρα του σχεδίου, παρόλο που δεν έχει ακόμη υιοθετήσει τις συνταγματικές αλλαγές που απαιτούνται για την προώθηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην ΕΕ. Αλλά ο Τοντόροβιτς προειδοποίησε ότι η υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων δεν σημαίνει ότι θα εφαρμοστούν ή θα διατηρηθούν σωστά. «Αν πληρώνεσαι για να υιοθετήσεις έναν νόμο εντός μιας προθεσμίας, τον υιοθετείς και ανησυχείς για την εφαρμογή του αργότερα», τόνισε.
Ωστόσο, «αυτό που προσέφερε το Σχέδιο Ανάπτυξης είναι ένας δημόσιος και κοινός κατάλογος δεσμεύσεων, με μια τιμή για κάθε βήμα», πρόσθεσε, αποκαλώντας το πιο ακριβές μέσο από τους παλαιότερους, πιο ανοιχτούς στόχους ένταξης της ΕΕ.
Ένας εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε στο δημοσίευμα ότι το πρόγραμμα είναι τόσο ένα εργαλείο ολοκλήρωσης όσο και μια δοκιμασία της ικανότητας των κυβερνήσεων να υλοποιήσουν μεταρρυθμίσεις.
Το πρώτο έτος υποδηλώνει ότι τα οικονομικά κίνητρα μπορούν να επιταχύνουν την αλλαγή, αλλά ότι δεν μπορούν να αντισταθμίσουν την πολιτική παράλυση, τους αδύναμους θεσμούς ή την έλλειψη μακροπρόθεσμης δέσμευσης.
Μετάφραση: Μικαέλα Λαμπρινίδου
Πηγή: digi24.ro, Euractiv
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
