Γκυζιακός Α.Ο.: Αθλητική δράση από το 1937 και τις αλάνες έως τη σημερινή τσιμεντούπολη της Αθήνας

Από τα σωματεία που αποτέλεσαν και αποτελούν «αθλητικούς πνεύμονες» στο επιβαρυμένο από άποψη δόμησης και έλλειψης ελεύθερων χώρων, λεκανοπέδιο Αττικής, είναι ο Γκυζιακός, που ξεκίνησε την πορεία του το μακρινό 1937, τότε που υπήρχαν ακόμα αλάνες και χώροι που μετατρέπονταν σε αυτοσχέδια γήπεδα για τις ανεξάρτητες κατά κανόνα συνοικιακές ομάδες.

Απευθυνθήκαμε στη διοίκηση του συλλόγου για να ιχνηλατήσουμε τα βήματα στη διάρκεια της ιστορίας. Όπως μας ενημέρωσαν:

-«Ο Γκυζιακός Α.Ο. είναι αθλητικό σωματείο με αδιάλειπτη παρουσία στη συνοικία του Γκύζη στην Αθήνα από το 1937. Η εκρηκτική πληθυσμιακή ανάπτυξη της Αθήνας οδήγησε από τα πρώτα ήδη χρόνια του 20ου αιώνα σε ραγδαία ανοικοδόμηση τις πέραν της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ακατοίκητες μέχρι τότε περιοχές. Ήδη το 1923 ιδρύεται ο Αστέρας Αθηνών – Γκύζη (με αριθμό μητρώου ΕΠΟ μόλις το 6) αποδεικνύοντας ότι η γειτονιά είχε ικανό πληθυσμό και αυξημένες ανάγκες (το σωματείο αυτό μετεγκαταστάθηκε τη δεκαετία του ’60 στου Ζωγράφου συγχωνευόμενο σύντομα με τον τοπικό Α.Ο. αποτελώντας έκτοτε τον Αστέρα Ζωγράφου).

Η πορεία αυτή συνεχίστηκε τα επόμενα μεσοπολεμικά χρόνια και στις περιοχές μέχρι τα Τουρκοβούνια και παράλληλα με άλλα σωματεία στη γειτονιά, κυρίως ανεξάρτητα, το 1937 ιδρύεται η Αθλητική Ένωση Αγίου Στυλιανού με κύριο πυρήνα ανθρώπους που διέμεναν στις περιοχές πέριξ της ενορίας του Αγίου Στυλιανού (η όλη περιοχή σήμερα κακώς ονομάζεται Πολύγωνο από το Δήμο παρότι αρκετοί Πολυγωνιώτες, πρόσφυγες και απόγονοί τους από τον όμορο προσφυγικό συνοικισμό του Πολυγώνου πύκνωσαν τις τάξεις του Γκυζιακού)».

-Ποιοι ήταν όμως οι χώροι άθλησης στην περιοχή;

«Εντός της γειτονιάς η ομάδα συγκεντρώνονταν για προπόνηση και αγώνες κυρίως στις αλάνες μεταξύ Πεδίου του Άρεως και Σχολής Ευελπίδων όπου σήμερα είναι η πλατεία Πρωτομαγιάς και κατασκευάζεται η στάση μετρό Δικαστήρια.

Η επίσημη τότε αναγνώριση των σωματείων από τις αθλητικές αρχές ήταν μια επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία και ο πόλεμος και η κατοχή διέκοψαν τη διαδικασία αυτή.

Δεν υπάρχει γνωστή σήμερα δραστηριότητα του σωματείου κατά τη διάρκεια της κατοχής.

Αμέσως μετά την απελευθέρωση οι ιδρυτές του σωματείου βοηθούμενοι και από ομάδα νέων φιλόδοξων παραγόντων οργανώνουν καλύτερα την προσπάθεια και υπάρχει κατεγραμμένη αθλητική δραστηριότητα ήδη από το καλοκαίρι του 1946 υπό την επίσημη και μόνη έκτοτε ονομασία Γκυζιακός ΑΟ.

Επανεκκινείται συστηματικότερα και η προσπάθεια της επίσημης αθλητικής αναγνώρισης (η οποία την εποχή εκείνη απαιτούσε εκτός των τυπικών και αθλητικές επιτυχίες πράγμα εξαιρετικά δυσχερές να επιτευχθεί από μικρά ανεπίσημα μέχρι τον πόλεμο σωματεία). Ο Γκυζιακός αδιάλειπτα αγωνίζεται στις καλύτερες ανεξάρτητες διοργανώσεις της εποχής και πολύ σύντομα για τα τότε δεδομένα, το 1950, αναγνωρίζεται από το επίσημο ποδόσφαιρο με αριθμό μητρώου ΕΠΟ 293 (αύξων αριθμός που αντιπροσωπεύει όλη την Ελλάδα).

Από τότε συμμετέχει χωρίς «απουσία» στα επίσημα πρωταθλήματα της Αθήνας εκπροσωπώντας τη νεολαία του Γκύζη».

– Η μεταπολεμική περίοδος οδήγησε σε εκρηκτική αύξηση της δόμησης στην Αθήνα, πώς επηρέασε αυτό την αθλητική ζωή του Γκυζιακού;

«Η στραγγαλιστική έλλειψη αθλητικών χώρων στην Αθήνα ανάγκαζε τον Γκυζιακό να ζει νομαδική γηπεδική ζωή. Τα γήπεδα του Ζωγράφου, του Παπάγου, του Χολαργού, ακόμα και της Αγίας Παρασκευής για τους αγώνες και οι αλάνες στο Πεδίον του Άρεως, στην Χωροφυλακή στους Αμπελόκηπους και αλλού για προπονήσεις φιλοξένησαν για δεκαετίες τον Γκυζιακό ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που ο Γκυζιακός αγωνίστηκε στο γήπεδο του Παναθηναϊκού τη δεκαετία του ’50 τότε που το ποδόσφαιρο αποτελούσε ενιαίο σώμα και περνούσε τη χρυσή του εποχή.

Η νομαδική αυτή ζωή τερματίστηκε μόλις στις αρχές του τρέχοντος αιώνα με την κατασκευή του γηπέδου της Αλεπότρυπας στην Κυψέλη στην οποία ο Γκυζιακός έλαβε τιμητικώς ένα από τα δύο πρώτα παραχωρητήρια χρήσης λόγω της συμβολής του στον αγώνα του Δήμου για την κατασκευή του γηπέδου η οποία παρουσίασε ουκ ολίγα «ελληνικού τύπου» εμπόδια.

Η κατασκευή γηπέδου μπάσκετ στην πλατεία Γκύζη την δεκαετία του ’50 ήταν πιθανότατα η αφορμή για τη δημιουργία τμήματος μπάσκετ (τα οποία ήταν ελάχιστα τότε). Κραταιός στα μπασκετικά δρώμενα της γειτονιάς ο Γκυζιακός έφτασε την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα να αγωνίζεται πολύ ανταγωνιστικά στις εθνικές κατηγορίες μέχρι που το 2008 ανέστειλε τη λειτουργία του τμήματος».

-Ποια ήταν η συνέχεια του συλλόγου και η πορεία του στα πιο κοντινά σε εμάς χρόνια;

«Τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 ο Γκυζιακός ανέπτυξε και περιηγητική δραστηριότητα οργανώνοντας εκδρομές στους πέριξ νομούς συνήθως συνδυάζοντας και κάποια φιλική ποδοσφαιρική συνάντηση με τα τοπικά σωματεία. Από το 2006 εκδίδει αδιάλειπτα την τοπική εφημερίδα Γκυζιακά Νέα, επανεκκινώντας μια προσπάθεια του 1997 που είχε όμως μείνει αποσπασματική, με σημαντική διείσδυση στην τοπική αγορά και μεγάλη ανταπόκριση και αγάπη από όλους τους γείτονες.

Περιστασιακά ο Γκυζιακός διοργανώνει συναντήσεις, χορούς, πίττες ενώ συμμετέχει και στηρίζει όπου καλείται δράσεις του Δήμου, άλλων σωματείων, ΜΚΟ κλπ. και παρεμβαίνει όποτε χρειαστεί στις δημοτικές και άλλες αρχές ως ο μόνος πλέον μη ιδιωτικός φορέας ικανός να εκπροσωπήσει τη γειτονιά του Γκύζη γνωμοδοτώντας ή αναδεικνύοντας τα πολλά τοπικά προβλήματα.

Η πυκνοκατοίκηση και το πολυπληθές της περιοχής, το μικτό της καταγωγής των κατοίκων της καθώς και οι ιδιαίτερες και πολύπλοκες συνθήκες της ανάπτυξής της (αστική – μεσοαστική αρχικά, λαϊκότερη μετά τον πόλεμο, με έντονες τις συνέπειες της αστυφιλίας) δεν έδωσαν διαχρονικά κάποια συγκεκριμένη φυσιογνωμία στα μέλη και τους αθλητές του Γκυζιακού πέραν της αγάπης τους για τη γειτονιά και της ανάγκης τους να την εκπροσωπήσουν οργανωμένα, με δυναμισμό και αξιοπρέπεια. Βεβαίως όπως σε κάθε σωματείο υπήρξαν εποχές κατά τις οποίες το ΔΣ ελεγχόταν από μέλη που πολιτικά ήταν ενεργά και χρωματισμένα με την μία ή την άλλη παράταξη – για καλή τύχη όμως του Γκυζιακού τα πολιτικά πάθη ποτέ δεν υπερίσχυσαν των σπουδαίων για τη γειτονιά στόχων και σκοπών του και δεν διακυβεύτηκε η λειτουργία του σωματείου όπως έγινε δυστυχώς με ουκ ολίγα ανάλογα σωματεία.

Σήμερα πλησιάζοντας τον έναν αιώνα ζωής ο Γκυζιακός αφουγκράζεται τις έντονες αλλαγές σε όλα τα πεδία του κοινού μας βίου και προσπαθεί να προσαρμόσει τη δράση του στις νέες προκλήσεις και ανάγκες. Πλέον ο αθλητισμός είναι η αφορμή για την εξυπηρέτηση των σκοπών της διατήρησης του κοινωνικού ιστού, της διατήρησης και ανάπτυξης κατά το δυνατόν της τοπικής ταυτότητας, του δυναμικού «σπασίματος» του εγωισμού και της μοναξιάς.

Η έλευση και εγκατάσταση χιλιάδων μεταναστών και προσφύγων από κάθε γωνιά της Γης στο κέντρο της Αθήνας και ο εγκλιματισμός τους αναλογικά στις τάξεις του Γκυζιακού πριν ακόμα η επίσημη Πολιτεία δράσει, πριν ακόμα δημιουργηθούν και δράσουν οι ανάλογες ΜΚΟ, πριν ακόμα οι όροι βιωσιμότητα, συμπερίληψη, διαφορετικότητα γίνουν μαστίχα στο στόμα καθενός «ανησυχούντα» είναι ένα παράσημο στη δράση του Γκυζιακού και πολλών ακόμα αθλητικών σωματείων το οποίο δεν έχει ακόμα ερευνηθεί επαρκώς (προφανώς γιατί κανένας μεγαλοσχήμων ακαδημαϊκός δεν έχει προσωπικό συμφέρον να το αναδείξει).

Η ευελιξία παράλληλα με τη συνεχή παρουσία στο «πεδίο» είναι το μεγάλο όπλο του Γκυζιακού ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις. Παρόλα αυτά, τα διαχρονικά προβλήματα που επιμένουν σε συνδυασμό με τη συνεχή περαιτέρω γραφειοκρατική και οικονομική επιβάρυνση των σωματείων καθιστούν χρόνο με το χρόνο δυσχερέστερη τη λειτουργία τους.

Ο άκρατος καταναλωτισμός, ο οπαδισμός, η αδιαφορία και άλλα σύγχρονα πάθη έχουν διαστρέψει τον τρόπο που οι γειτονιές πλησιάζουν τα ερασιτεχνικά αθλητικά σωματεία που στηρίζονται μόνο στον ρομαντισμό και την ανιδιοτέλεια όλο και λιγότερων παραγόντων οι οποίοι από τη μία επωμίζονται τις συνέπειες όλων των παραπάνω από την άλλη αντιστέκονται στην μεταμόρφωση των σωματείων σε «μαγαζιά» υπηρετώντας τις αξίες και το όραμα των ιδρυτών όπως τα παρέλαβαν και όπως ελπίζουν κάποτε να τα παραδώσουν.

Η διαδοχή αυτή, με αυτούς τους όρους, καθίσταται πλέον το μεγαλύτερο και πιο δυσεπίλυτο πρόβλημα των ιστορικών, ερασιτεχνικών αθλητικών σωματείων σε πλήρη αναλογία άλλωστε των έντονων αξιακών και δημογραφικών προβλημάτων των σύγχρονων κοινωνιών».

Κλείνουμε το αφιέρωμα στον Γκυζιακό, με μία προσωπική μας μαρτυρία, που αποτυπώθηκε και φωτογραφικά.

Ήταν Κυριακή 22 Μαΐου 2016 και στο γήπεδο της Νήαρ Ήστ η Περιφέρεια Αττικής (κεντρικός τομέας) οργάνωσε τουρνουά για ακαδημίες συλλόγων όπου συγκεντρώθηκαν και είδη για βοήθεια στους πρόσφυγες. Σωματεία με προσφυγικές ρίζες όπως η ΑΕΚ, ο Πανιώνιος Καισαριανής, ο Μικρασιατικός, η Πέρα Κλούμπ, ο Απόλλωνας Σμύρνης, αλλά και άλλα, όπως ο Γκυζιακός, η Αθηναΐδα, οι Αμπελόκηποι, η Κορωνίδα Γαλατσίου, κλπ πήραν μέρος σε μία αθλητική γιορτή ειρήνης και αλληλεγγύης. Στο χώρο έφτασε ομάδα προσφυγόπουλων (Συρία) από τον Ελαιώνα, που όμως δεν είχε αθλητικό ιματισμό. Αθλητικό υλικό, χάρισαν ο Γκυζιακός τις φανέλες, καθώς και μία μπάλα και ο Μικρασιατικός τα σορτσάκια και έτσι τα προσφυγόπουλα (ηλικίες από 8 έως 11) από τη Συρία, ξεδίπλωσαν το ταλέντο τους στο γρασίδι, φορώντας την πορτοκαλί φανέλα.

Σήμερα ο Γκυζιακός αγωνίζεται στη Β’ κατηγορία της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Αθήνας και συνεχίζει να παράγει αθλητικό – κοινωνικό έργο, στην καρδιά της τσιμεντούπολης.

Φωτο εποχής: αρχείο Γκυζιακού

Έρευνα και φωτο παραρτήματος: Ν. Μπράτσος

Παράρτημα φωτο

οι φωτο του 2016 από το τουρνουά στη Νήαρ Ήστ, δεν υπόκεινται στον περιορισμό παρουσίασης ανηλίκων καθώς για τα εικονιζόμενα πρόσωπα έχει περάσει από τότε μία δεκαετία